Donostia 1813: nola irudikatu sufrimendua?


Urko Apaolaza Avila @urkoapaolaza
2013ko uztailaren 28a
Donostiarren sufrimendua irudikatzeko Goyaren obrara jo behar izan dute. Si resucitará? estanpa.
Donostiarren sufrimendua irudikatzeko Goyaren obrara jo behar izan dute. Si resucitará? estanpa.

Donostiako sutearen bigarren mendeurrenean, erakunde publiko eta elkarteek gertatutakoa oroitzea dute helburu eta hortxe koka dezakegu San Telmo Museoko 1813. Donostiaren setioa, sutea eta berreraikitzea erakusketa. Hiru multzo eta bederatzi ataletan banaturik dago –bi atal Untzi Museoan daude ikusgai– eta artelan garaikideak, grabatuak, dokumentu historikoak eta beste euskarri askotako objektuak topatuko ditu bisitariak erakusketan barrena.

Donostian 1813an jazotakoaz, orain arte nagusiki kontatu izan digutena da ingelesek su eman eta horren ondoren donostiarrek hiria berreraikitzeko erabakia hartu zutela. Abuztuaren 31ko gau hartan ehunka lagun erail eta beste ehunka emakume bortxatu zituzten aliatuek –basakeria horren lekukotasunak argitaratu genituen argiaren 2.377. zenbakiko erreportajean–, baina datu horiek itzalean geratu izan dira ia beti, eta gizarte zibilaren sufrimendua barneratzeko zailtasunak ditugu oraindik. San Telmo Museoko erakusketan ere muga hori suma liteke, antolatzaileek beraiek aitortuta –“zaila da gertakari latz horiek ikuskizun bihurtzea”–; batik bat Goyaren obra gorenera jo behar izan dute, laburrean bada ere donostiarren oinazea irudikatzeko. Bistan da mendeurrena igaro ondoren, herritarrengandik hurbilago dagoen kontakizuna lantzeko premiak hor jarraituko duela.

Nolanahi ere, 1813ko gertaera eta testuingurua hobeto ulertzeko aukera paregabea da erakusketa, eta bide batez, ikuspegia kronologian zabaldu liteke Baionako Euskal Museoan eta Zumalakarregi Museoan antolatutako erakusketa banarekin; lehenak 1893ko Konbentzio Gerra eta iraultza du oinarri, bigarrenak 1823ko “Luisen ehun mila semeen” inbasioa eta kontrairaultza.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Donostia 1813  |  Liburuak

Donostia 1813 kanaletik interesatuko zaizu...
Abuztuak 31
Historia ofiziala salatuz, 1813ko sarraskia gogoratu dute Donostian

Iritsi da berriz ere abuztuak 31. Donostiarrentzat data beltza. Egun horretan orain 202 urte, 1813an hiria suntsitu, 1.600 pertsona inguru hil, hiriko ia emakume guztiak bortxatu eta lapurreta erraldoia egin zuten espainiarren aliatu ziren armada ingeles eta portugesek.


Donostia berreraikitzen
1813ko abuztuaren 31ko biharamon luzea

Aliatuek Donostia suntsitu eta egun gutxira Zubietako bileran hiria berreraikitzea erabaki arren, hondamendiaren ondorioak hurrengo hilabeteetan eta urteetan nozitu ziren. Donostiarrek laguntzarik gabe, arpilatuta eta epidemiek jota ekin behar izan zioten hiria berreraikitzeari.


Gerrek txikitutako hiriak, bat eginda

Gerrek Suntsitutako Hirien Topaketak” antolatu dituzte Donostian, hilaren 21ean. Bizikidetza eta bakea ardatz, etorkizuna izango dute hizpide bertaratutakoek.


2013-09-16
Donostia 1813 hitzaldi ibiltaria
MULTIMEDIA - solasaldia

2012ko abuztuaren 31an Josu Tellabidek emandako hitzaldi ibiltaria. Donostia sutan elkarteak antolatuta.


2013-09-05
Donostia 1813 herri antzerkia
MULTIMEDIA - ekitaldia

Donostiako suntsiketaren 200 urteurrena dela eta 150 lagunek antzeztu zuen lan hau Donostiako plaza Berrian. Gidoia Eneko Olasagastik egin zuen eta aktoreen artean Ramon Agirre eta Klara Badiola daude. Unai Gaztelumendi, Uxue Alberdi eta Beñat Gaztelumendi bertsotan aritu ziren.

Donostia sutan elkarteak antolatuta.

Grabazioa: Eskunabarrak


Historia ahanzturan gera ez dadin abuztuaren 31rako hainbat ekintza Donostian

1813ko Donostiaren suntsiketa oroitzeko egitarau zabala prestatu dute abuztuaren 30 eta 31rako. “Biktima guztien ezagutza” dute oinarri ekintzek sarraskiaren 200. urteurrenean, historian galduta ez geratzeko.


Donostiako sarraskia 1813
MULTIMEDIA - muntai berezia

Donostian armada ingeles, portugaldar eta espainiarrek 1813ko abuztuaren 31n eragindako sarraskiaz prestatutako kronologia interaktiboa. Bertan erabiltzaileak kontsulta dezake pasartez pasarte 1.600 biktimatik gora utzi zituen historiako kapitulu ilun hau.

 

Iturria:

Donostia 1813, Txertoa argitaletxea. Egilea: Iñaki Egaña.


2013-08-14
Wellington

Donostiako aldirietatik zuzendu zituen hiriari eraso egin zioten tropak, nahiz eta, Iruñeko frontean egon ahal izateko, azken erasoaldia Thomas Grahamen esku utzi. Sarraskitik bizirik ateratakoei laguntza ukatu zien, eta ez zuen bere gain hartu bere tropek hiriaren sute eta zakuratzean izan zuten erantzukizuna; aitzitik ere, frantsesei leporatu zien.


2013-08-14
Casta˝os

Baileneko dukea, espainiar militar eta politikaria. Campo de Gibraltar-eko komandante jenerala zen 1808an, frantsesen inbasioa gertatu zelarik. Baileneko borrokan Duponten tropak azpiratu zituenez, behin-behinean frantsesak penintsulatik egotzi zituen; huraxe izan zen ordura arte garaiezina izandako Napoleon Bonaparteren lehen porrota.


2013-08-14
Godoy

Carlos IV.aren balidoa. Bere jarduera profesional meteorikoa Carlos IV.a erregearen emaztearekin, Maria Luisa de Parmarekin, izandako erlazioarekin lotu da. Konbentzio Gerran Godoyk traizio bezala hartu zuen Donostia Moncey jeneral frantsesari errenditu izana. 1800an Donostiako alkatea eta erregidoreak epaitu zituztenean Godoyk gogortasuna gomendatu zuen. 1808an frantsesak Donostian berriz sartu ziren, oraingo honetan hiriko ateak irekitzeko Godoyk emandako baimenarekin.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude