Erandion 1969an kutsadura salatzeko protestan poliziak hildako bi herritarrak omendu dituzte

  • 1969an poliziak modu basatian zanpatu zituen Bizkaiko Erandion orduan han bizi zuten kutsadura larriagatik herritarrek antolatu zituzten protestak: kaleko manifestazi baketsu haien inguruan bi pertsona tiroz hil zituen polizia frankistak. Gertakizuna berriro gogora ekarri zituzten Erandion igandean, 11, omenaldia eskaini zitzaien Anton Fernandez eta Josu Muruetari eta "Egia, Justizia, Erreparazioa eta berriro ez gertatzeko Bermeak" eskatu zituzten.

ARGIA @argia
2018ko azaroaren 12a
Erandion elkarretaratzea egin zuten poliziak hildako Anton Fernandez eta Josu Muruetaren omenez. (Argazkia: Agustin Goikoetxea)

1969ko urrian Erandioko herritarrak kalera atera ziren herrian arnastu ere ezin zitekeelako. Sare Antifaxistak kontatu duenez, "garai hartan Erandion zenbait egunetan kalera ateratzeko ahoa eta sudurra estalita atera beharra zegoen, eskegitako arropak kolore horixka hartzen zuen, eta gune industrialera gehiegi hurbilduz gero, emakumezkoek zerabiltzaten galtzerdiak erre egiten ziren. 1968an, Anton Fernández eta Josu Murueta hil baino urte bete lehenago, Bilbo Handiko eztarirko minbizi tasa Estatuko altuena zen. Hura arnasteko eta bizitzeko benetako borroka bilakatu zen".

Egoeragatik protesta egiteko jendea bildu zelarik, urriaren 28an, polizia frankistak tiro egin eta bala batek Anton Fernández jo zuen, eta 15 egun koman egon eta gero hil egin zen. Egun horietan zehar polizia batek bere gela zelatatu zuen.

Hurrengo egunean Josu Muruetak, beste hamaika herritarrek bezala, bat egin zuen Antonen heriotza salatzeko grebarekin eta Josu ere bala batek sabelaldean jo eta hil egin zuen. Ospitaleak gainera, egun batzuk geroago, emazteari deitu zion jasotako osasun zaintzaren gastuak erreklamatuz.

Egun batzuk geroago, epaiketa militar bat burutu zen, baina ez zen ezertan gelditu. Ez zen azalpenik egon. Parte hartu zuten agenteen ardurarik ez zen garbitu, ezta tiro egiteko agindua eman zutenena ere, kasua itxi egin zen besterik gabe. Istriputzat jo zuten… Lur-emateak ere tanketek eta zaldizko guardia zibilek zelatatuak izan ziren. 

1969ko errepresioaren oroitarria Erandion. (Argazkia: Sare Antifaxista)

Gertakizun haiek berriro gogora ekarri zituzten Erandion igandean, 11, omenaldia eskaini zitzaien Anton Fernandez eta Josu Muruetari eta "Egia, Justizia, Erreparazioa eta berriro ez gertatzeko Bermeak" eskatu zituzten: "Zer gertatu zen jakin nahi dugu, errudunek haien ardurak beraien gain har ditzatela, eta Anton biktimatzat aitor dezatela, izan ere ezin baita lehen eta bigarren mailako biktimarik egon, izan ere ordua delako eta justizia egin behar delako".

"Gabarra baltza" dokumentalak laburbilduta dauka 1969an Erandion gertatua, kutsadura itzela, hura salatu eta konpontzeko borroka eta herritarren gainera Carmen Lekerika alkatea buru agintariek jaurtitako errepresio basatia.

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Oroimen historikoa  |  Kutsadura

Oroimen historikoa kanaletik interesatuko zaizu...
2019-02-10 | Josu Chueca
1939ko 'Erretirada'
Azkena ote?

Duela 80 urte, 1939ko urtarrilaren 28an, frantziar agintariek Kataluniako Pirinioetako mugak irekitzea agindu zuten eta hurrengo egunetan milaka lagun igaro ziren frankistengandik ihesi. “Erretirada” deitu izan zaio migrazio erraldoi horri. Ez zen lehen erretirada izan ordea… eta azkena ote?


2019-02-06 | Hala Bedi
"Martin Villa epaitu!" kanpaina abian da
MULTIMEDIA - erreportajea

Rodolfo Martin Villa ministro ohi frankistaren inpunitatea salatzeko kanpaina abiatu dute. Frankismo garaian Barne ministro izandakoa epaitu dezatela eskatu dute Espainiako Estatuko 30 talde memorialistak, tartean Euskal Herrikoak. Gurean, kanpainari hasiera emateko bideo hau kaleratu dute.


Zer da gerra?
MULTIMEDIA - dokumentala

1936ko gerrako ume-gaztetxoak eta gaur egungoak agertzen dira ikus-entzunezkoan, beraientzat gerra zer den kontatzen.

Oraingo ume eta gazteei aspaldiko kontua iruditzen zaie gerra. Munduko beste toki batzuetan gertatzen den zerbait. Urrunekoa. Alabaina, ez dira hainbeste urte igaro 1936ko gerratetik. Gerra hura bizi izan zutenen ehunka testigantza dituzte bilduta Ahotsak.eus proiektuan. "Zer da gerra?" dokumental laburraren asmoa gaztetxoei gertatu zena ezagutaraztea da... [+]


Estatuaren indarkeria
"MartÝn Villa epaitu!", ministro ohi frankistaren inpunitatea salatzeko kanpaina abiatu dute

Rodolfo Martin Villa, frankismo garaian Barne ministro izandakoa epaitu dezatela eskatu dute Espainiako Estatuko 30 talde memorialistak, tartean Euskal Herrikoak.


2019-01-23 | Kanaldude.tv
"Jainkoak barkatuko ez zizkion gauza asko egin zuen Lezo Urreiztieta kontrabandistak"
MULTIMEDIA - elkarrizketa
"Jainkoak ez dit barkatzen" da Josu Martinezen azken dokumentala eta Lezo Urreiztieta abertzale kontrabandistaren bizitza harrigarria kontatzen du. 2018an Donostiako Zinemaldian estreinatu ondoren, Hazparneko Zinegin festibalean ekin zion Lezoren "azken bidaia" deitutako birari, herriz herri filma erakusteko asmoz.

Josu Martinez
"Urreiztieta ez zuten gogoratu beharrekoen zakuan sartu"

Martin Ugalde kazetariak Lezo Urreiztietari egindako 35 orduko elkarrizketa ardatz hartuta, Jainkoak ez dit barkatzen dokumentala prestatu du Josu Martinez zinegileak.


2019-01-18 | Berria egunkaria
Gartxot Eguna egingo dute asteburuan Itzaltzun

Gartxoten kondaira birizirik da haren sorterrian, eta aurten ere gurtuko dute Itzaltzuko (Nafarroa) bardoa, larunbatean eta igandean.


2019-01-17 | Berria egunkaria
Frankismoaren sei biktimen tortura salaketak
MULTIMEDIA - erreportajea

1975ean eta 1976an Jesus Muñecas Aguilar kapitainak eta beste guardia zibil batzuek egindako torturen sei testigantza aurkeztu dituzte Tolosako epaitegian. Amparo Arangoa zenaren testigantza izan da horietako bat, bere nebak aurkeztu du. Elixabete Nosellas, Jokin Sarasola, Martín José Zabaleta, Juan Goñi eta José Begiristain ere han izan dira euren lekukotza aurkezten, Frankismoaren krimenen aurkako Kereilaren plataformak babestuta.


2019-01-16 | Mikel Asurmendi
Julen Lekuonaren musika 68ko maiatzaren giroarekin lotuko duen filma estreinatuko dute

Camarade-curé / Ez, ez dut nahi  Pierre Prouvèze zuzendariaren filma da. Filmak Collette Magny frantziarraren Camarade curé kanta du abiapuntuan. Magnyren kanta Julen Lekuona zenaren Ez, ez dut nahi kantak inspiratuta dago. Filma urtarrilaren 17an, ostegunean, 19:00etan emanen da, Donibane Lohizuneko Le Sélet zineman.    


49 proposamen, Iru˝eko erorien monumentuarekin zer egiteko erabakitzeko

49 proposamen iritsi dira Iruñeko udalera erorien monumentuarekin zer egin erabakitzeko. Iruñeko udalak gogorarazi duenez, lehiaketa deialdian erabateko askatasuna ematen zitzaien parte hartzailei beraz, eraikina erabat aldatu, birmoldatu edo ta bertan behera uzteko proposamenak izanen dira aurkeztutakoen artean.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude