Erandion 1969an kutsadura salatzeko protestan poliziak hildako bi herritarrak omendu dituzte

  • 1969an poliziak modu basatian zanpatu zituen Bizkaiko Erandion orduan han bizi zuten kutsadura larriagatik herritarrek antolatu zituzten protestak: kaleko manifestazi baketsu haien inguruan bi pertsona tiroz hil zituen polizia frankistak. Gertakizuna berriro gogora ekarri zituzten Erandion igandean, 11, omenaldia eskaini zitzaien Anton Fernandez eta Josu Muruetari eta "Egia, Justizia, Erreparazioa eta berriro ez gertatzeko Bermeak" eskatu zituzten.

ARGIA @argia
2018ko azaroaren 12a
Erandion elkarretaratzea egin zuten poliziak hildako Anton Fernandez eta Josu Muruetaren omenez. (Argazkia: Agustin Goikoetxea)

1969ko urrian Erandioko herritarrak kalera atera ziren herrian arnastu ere ezin zitekeelako. Sare Antifaxistak kontatu duenez, "garai hartan Erandion zenbait egunetan kalera ateratzeko ahoa eta sudurra estalita atera beharra zegoen, eskegitako arropak kolore horixka hartzen zuen, eta gune industrialera gehiegi hurbilduz gero, emakumezkoek zerabiltzaten galtzerdiak erre egiten ziren. 1968an, Anton Fernández eta Josu Murueta hil baino urte bete lehenago, Bilbo Handiko eztarirko minbizi tasa Estatuko altuena zen. Hura arnasteko eta bizitzeko benetako borroka bilakatu zen".

Egoeragatik protesta egiteko jendea bildu zelarik, urriaren 28an, polizia frankistak tiro egin eta bala batek Anton Fernández jo zuen, eta 15 egun koman egon eta gero hil egin zen. Egun horietan zehar polizia batek bere gela zelatatu zuen.

Hurrengo egunean Josu Muruetak, beste hamaika herritarrek bezala, bat egin zuen Antonen heriotza salatzeko grebarekin eta Josu ere bala batek sabelaldean jo eta hil egin zuen. Ospitaleak gainera, egun batzuk geroago, emazteari deitu zion jasotako osasun zaintzaren gastuak erreklamatuz.

Egun batzuk geroago, epaiketa militar bat burutu zen, baina ez zen ezertan gelditu. Ez zen azalpenik egon. Parte hartu zuten agenteen ardurarik ez zen garbitu, ezta tiro egiteko agindua eman zutenena ere, kasua itxi egin zen besterik gabe. Istriputzat jo zuten… Lur-emateak ere tanketek eta zaldizko guardia zibilek zelatatuak izan ziren. 

1969ko errepresioaren oroitarria Erandion. (Argazkia: Sare Antifaxista)

Gertakizun haiek berriro gogora ekarri zituzten Erandion igandean, 11, omenaldia eskaini zitzaien Anton Fernandez eta Josu Muruetari eta "Egia, Justizia, Erreparazioa eta berriro ez gertatzeko Bermeak" eskatu zituzten: "Zer gertatu zen jakin nahi dugu, errudunek haien ardurak beraien gain har ditzatela, eta Anton biktimatzat aitor dezatela, izan ere ezin baita lehen eta bigarren mailako biktimarik egon, izan ere ordua delako eta justizia egin behar delako".

"Gabarra baltza" dokumentalak laburbilduta dauka 1969an Erandion gertatua, kutsadura itzela, hura salatu eta konpontzeko borroka eta herritarren gainera Carmen Lekerika alkatea buru agintariek jaurtitako errepresio basatia.

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Oroimen historikoa  |  Kutsadura

Oroimen historikoa kanaletik interesatuko zaizu...
2018-12-10 | ARGIA
Martxoak 3 elkartea Urtaranen Gobernuarekin eta EiTBrekin minduta agertu da

Gasteizen kokatuko den Terrorismoaren Biktimen Oroimenerako Zentroak ez ditu bere baitan hartuko Martxoaren 3ko biktimak. Honen gainean galdegin dio EiTBk Martxoak 3 elkarteari, eta horren harira izandako hartu-emanaren ostean, hedabideak zein Urtaranen Gobernuak erakutsitako jarrera gaitzetsi du elkarteak.


Jose Luis Otxoa, polizia espainiarraren inpunitatearen beste biktima bat

Lanean zela poliziaren auto batek hil zuen gizonezko zuiarra, duela 38 urte. Ez ziren epailearen aurretik pasa, baina Gorbeialdean ez dute ahaztu.


Théodore Lefebvre
Gure egiazko historia lehen aldiz kontatu zuen geografo antifaxista dekapitatua

Abenduaren 3an 75 urte bete dira naziek Théodore Lefebvre hil zutela. Apenas daukagu bere berririk Euskal Herrian, are gutxiago Bidasoaren mendebaldean. Baina XX. mende hasieran idatzitako Euskal Herriko historia lan garrantzitsuenaren egilea da, Pirinioetako bi aldeak osotasunean ikertzen lehena. Tamalez, heriotza horren urtemuga oharkabean pasako zaie unibertsitate zein kultur erakundeetan dabiltzan gehienei.


Gure genealogia feministak
MULTIMEDIA - erreportajea
"Gure genealogia feministak" liburua Euskal Herriko mugimendu feministaren kronika da; eta bideo honetan, kronika horren laburpen txikia egin dute. Miren Aranguren, Edurne Epelde eta Iratxe Retolaza dira liburuaren egileak. Emakumeon Mundu Martxak XI Nazioarteko Topaketen harrera ekitaldira prestatu du laburpen bideoa.

2018-11-25 | Santi Leoné
GAIZKI ERRANKA
Iragan menderaezina

Ingelesak solas motzak ditu, eta, diotenez, sintaxi sinplea. Alemanak, berriz, hitz luzeak eta sintaxi astuna. Horregatik, Espainia aldean, ingelesa dakite guziek, edo, tira, ikasten ari dira, edo ikasi nahi dute. Alemanak ez du hainbertzeko arrakastarik izan; nor litzateke, adibidez, Vergangenheitsbewältigung bezalako munstrokeria bat ahoskatzeko gauza?


Bost gurutze frankista kendu dituzte Nafarroako Gobernuaren eraikinetatik

Karlos III. Etorbideko eraikinetik kendu dira horietako lau eta beste bat Ogasunaren egoitzatik.


2018-11-16 | ARGIA
Egiari Zor Fundazioa
"Estatuaren biktimon errealitatea alde batera uzten duen Jaurlaritzaren unitate didaktikoa ezin dugu babestu"

Egiari Zor Fundazioak prentsaurrekoa eskaini du adierazteko ez dutela babestuko Eusko Jaurlaritzaren 'Herenegun' unitate didaktikoa. "Ez gara edukietan ordezkatuta sentitzen, Estatuak praktikara eramandako biolentziaren inzidentzia errealaz argi hitz egitea saihesten du", adierazi dute. Eusko Jaurlaritzari eskatu diote dokumentua "berehala erretiratzeko" eta unitate didaktiko berri baten erredakzioari ekiteko, horrela bermatzeko ezagutzera ematea zein izan diren... [+]


2018-11-14 | ARGIA
Iruñeko monumentu frankista batean grabatzeagatik bi dokumentalgile epaituko dituzte asteazken honetatik aurrera

Carolina Martinez eta Clemente Bernarden kontrako epaiketa asteazken honetan hasiko da: Iruñeko Erorien Monumentu frankistari buruzko dokumental bat egiteagatik auziperatu dituzte eta fiskaltzak bi urteko kartzela zigorra eskatu du bien kontra.


Derioko seminarioko itxialdia
Eliza aldatu erregimena suntsitzeko

1968ko azaroan 60 abade inguruk Derioko seminarioa okupatu eta ia hilabeteko itxialdia egin zuten, hierarkia katolikoak frankismoarekin zuen konplizitatea salatu eta Eliza errotik aldatzea eskatzeko. Errepresioaren aurrean geldirik egoteaz asperturik zegoen jende eta mugimendu askoren katalizatzaile bihurtu ziren abade horiek 60ko hamarkadan, eta gogorrago erantzun behar zela jabeturik, “Gogor” taldea sortu zuten. Pulpituek oraindik botere itzela zuten garaian, haien erabateko... [+]


Lezo Urreiztietak egin ez zuena

Santurtzi, 1907ko urriaren 16a. Lezo Urreiztieta Rekalde kontrabandista, mugalaria eta Jagi-Jagi nahiz ELAko kidea jaio zen. Txikitatik, aitaren itsasontzia izan zuen eskola eta hamar urte betetzerako kontrabandoan ari zen. 1981ean hil zen Baionan eta bere bizitzan egindakoak sinestezinak dira, literalki.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude