ARGIA.eus

2021eko urriaren 23a
Iñaki Sanz-Azkue

Iñaki Sanz-Azkue: Biodibertsitatea eta ingurumen ezagutza euskal gizartean

  • COVID19ak eta ingurumenak duten harreman estua, biodibertsitatearen gainbehera, eta Euskal Herrian dugun ingurumenaren ezagutza. “Etorkizunera begira, zergatik bultzatu beharko genuke ezagutza hori?”. Gako horiek jaso ditu bere hitzaldian Iñaki Sanz-Azkuek, bertako animaliak hobeto ezagutzeko XAPOKETAN karta-jokoaren egileak. Bideoaz gain, podcast formatuan ere entzun dezakezue lotura honetan.

ARGIA @argia
2020ko abenduaren 02a

Sanz-Azkuek gogoratu du konfinamendu garaian gogoeta bat orokortu zela: natura hirietara gerturatzen ari zen. “Baina itxialdia bukatu eta beste gai batzuek hartu zuten lehentasuna: batez ere ekonomia eta osasun gaiek”. Hain juxtu, nabarmendu du hizlariak, ingurumena zeharo lotuta dago ekonomia eta osasunarekin: izan ere, biodibertsitatea murrizteak, biodibertsitatearen gainbeherak, pandemia berriak sortzen lagunduko du etorkizunean. “Biodibertsitatea kontuan hartzen ez badugu, gure osasunean eta gure ekonomian guztiz eragingo du. Hala diote ikerketek”. Biodibertsitatea funtsezko gaia den arren, klimari eta klima aldaketari buruz asko hitz egiten dela baina biodibertsitatearekin ez dela hala gertatzen dio Sanz-Azkuek. “Ondorioz, askoz gutxiago ezagutzen da”.

Gure planetan dauden espezieen, ekosistemen eta geneen aldaerek eta aldakortasunek osatzen dute biodibertsitatea, baita euren artean sortzen diren erlazioek ere. Laburrean, fauna, flora eta beren bizitokiak. Gizakiaren ongizaterako funtsezkoak dira biodibertsitateak, zerbitzu ekosistemikoak ematen dituztelako: ura, hondakin toxikoen neutralizazioa, oxigenoa… baina egungo gizarte gero eta hiritartuagoan, ez dugu ikusten elikagaiak nondik datozen ere, erosi egiten ditugu, eta ez ditugu lotzen haien jatorriarekin.

“Biodibertsitatea kontuan hartzen ez badugu, gure osasunean eta ekonomian guztiz eragingo du. Funtsezko gaia den arren, klimari buruz asko hitz egiten da baina biodibertsitateaz oso gutxi”

Denboran atzera egiten badugu, herritarren artean ingurumenaren ezagutza askoz handiagoa zela konturatzen gara. Hainbat adibide eman ditu Iñaki Sanzek, tartean Burbunak eta etsayak proiektua:  Hernaniko 60-90 urte arteko hamar pertsonari egindako landare ezagutzari buruzko elkarrizketetan, batez beste inguruko 68 landare belarkara –zuhaitzak eta zuhaixkak kontuan izan gabe– izendatu zituzten, etxetik jasotako ezagutza zutelako. “Gaur egun zenbat izendatzeko gauza izango ginateke?”, galdetu digu Sanz-Azkuek.

Ikerketek diote ingurumenarekiko ezagutza asko jaitsi dela, nagusiki bizimodua aldatu eta hiritartu egin delako, ondorioz naturarekin dugun kontaktua murriztu egin delako –aisialdiarekin lotzen dugu gehienbat– eta belaunaldien arteko transmisio guneak eten egin direlako. “Eta ezagutzen ez duguna ez dugu ikusiko eta pentsatuko dugu ez dela existitzen”.

Euskal Herrian hiriburuetako ikasleek sabanako edo oihan tropikaleko animalia gehiago ezagutzen dituzte bertakoak baino –ekosistemen kasuan berdin, hobeto ezagutzen dute oihan tropikala, bertako basoa baino–. Horra Argian ezagutzera eman genuen ikerketan ateratako ondorio garbia. Sakontzeko, irakurri Ezagutzen al dituzte umeek bertako animalia arruntenak?

Bertako animalien ezagutza txikia bada, landareen kasuan zuzenean itsutasuna dago, hala diote ikerketek. Sakontzeko, irakurri Argian argitaratu genuen ikerketa: Aurrean ditugun arren ez ditugu ikusten.

Ezezagutzaren ondorioak. Horri buelta emateko garaiz gaude

Ezezagutza horrek ondorioak dituela ohartarazi digu Iñaki Sanzek: bertako espezieak ez dira existitzen, horri lotuta bertako ekosistema eta espezieak ez ditugu baloratzen –klima aldaketagatik ezaguna dugun hartz zuria desagertzear dagoela esanda gizarteak haren alde egiteko duen jarrera handiagoa izango da desagertzear dagoen bertako espezie baten aldekoa baino, ez duelako bertakoa ezagutzen–. Bertako espezieen aldeko neurriak hartzeko beharrik ez da ikusten, ez baitira ezagutzen; kanpoko espezieen alde egingo dira diru-inbertsioak.

Ezagutzak, ordea, espezieekiko tolerantzia eta jarrera alda dezake. Ikerketek diote ezagutza handitzeak organismoekiko interesa pizten duela eta hobeto ulertzen direla biodibertsitatea, ingurumen arazoak eta jasangarritasuna bezalako kontzeptuak, eta ondorioz, ingurumena babesteko neurrietan ere eragina duela.

“Sustatu dezagun ezagutza, sustatu dezagun ingurumenaren kultura, jolasaren bidez, naturara gerturatuz, bilaketaren eta behaketaren bidez, esperimentatuz…”

“Sustatu dezagun ezagutza, sustatu dezagun ingurumenaren kultura, jolasaren bidez, naturara gerturatuz, bilaketaren eta behaketaren bidez, esperimentatuz…”, gomendatu digu Iñaki Sanzek. Horretarako, inportanteak dira gai honen inguruko ikerketak, dibulgazioa eta formakuntza, eta jakina, ingurumena lantzeko baliabideak, tartean Argiak ateratako XAPOKETAN karta-jokoa.

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Puska dezagun izotza solasaldi zikloa kanaletik interesatuko zaizu...

Azkenak EGILEA
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude