Fermin Murua eta Gregorio Zuaznabar : “Esnearen prestigioa indartu behar da, bere onurak mahai gaineratuz”

  • Altzoko baserritarra da Fermin Murua eta Anoetakoa Gregorio Zuaznabar, biak ere Gipuzkoako Tolosaldean. Elkarrekin sortu dute Behieko esnea, yogurrak eta gazta ekoiztu eta saltzeko.

Etxalde
2015eko apirilaren 20a
Gregorio Zuaznabar eta Fermin Murua elkartu dira Behieko izenarekin esnea, yogurra eta gazta ekoiztu eta saltzeko. (Argazkia: Laborari)

Zer nolako etxaldeak dituzue?

Gregorio: Nik zortzi esne behi ditut eta baratzea, ekologikoan biak.

Fermin: Ni 20 esne behiren bueltan ibiltzen naiz, eta babarruna ere egiten dugu. Bakoitzak bere etxaldea du eta bere bezeroak. Gero Behiekon elkarrekin transformatu eta komertzializatzen dugu, esne pasteurizatua eta jogurtak. Momentu honetan dena saltzen dugu, baina sasoiak izaten dira bai salmentetan eta baita behien produkzioan. Idiazabal herriko baserritar batek, Josebak, gazta egiteko esnea ematen digu. Eta sobratzen denean, batzuetan, kooperatibara eramaten dugu.

Nola sortu zen proiektu hunen ideia?

G: Hasi ginen duela sei urte. Biok ibiltzen ginen salmenta zuzenean esne gordinarekin eta biok pentsatzen genuen urrats bat eman beharra genuela. Pasteurizazioa zen orduan asmoa eta bakoitzak berean inbertsioak egin beharrean, aukera izan zen biok batera egitea, bai transformazioa eta salmenta ere bai.

Biok bakarrik moldatzen zarete?

F: Behiekon langile bat daukagu egun osorako eta beste bat egun erdirako.

Esne gordina garai batean asko saltzen zen. Momentu huntan zein da egoera?

F: Orain ere saltzen dugu eta pasteurizatuarekin hasi ginenean sorpresa pixkat ere hartu genuen, bada jendea lehenago esne gordina hartzen zuena eta orain ere jarraitu nahi duena esne gordinarekin.

G: Oraindik bada jendea esne gordina nahi duena. Badago diferentzia bat. Jende bat badago horretara ohituta, esaten dute gordina nahi dutela egosteko, gaina kentzeko, pastela egiteko... Azken bolada honetan ari zaizkigu deitzen, esne gordinaren onuragatik.

Aspaldian entzuten da esnea adin batetik aintzina txarra dela...

Esnearen inguruan iritzi asko dago. Guk ez daukagu horren inguruan hainbesterako ezagutza, baina EHKolektiboaren baitan egin genuen azkenengo bileran landu genuen gaietako bat esnearen prestigioa indartu beharra izan zen, esnearen baloreak mahai gaineratzea. Esnearen inguruko kultura galtzen ari da aspaldiko urteetan, gauza batzuk ahaztuta gelditzen ari dira.

Saltzerako orduan, nola dago egoera?

Asko landu behar da. Krisiaren kontuarekin, gure kasuan gure esnea hartzen duenak uste dut argi daukala kalitatea nahi duela. Eta lehentasuna zeri ematen diozun ere kontuan hartu behar da eta gure bezeroak azken batean lehentasuna ematen dio elikadurari. Jende horrek ez du soilik esnea erosten, hemengo baserritarrari ere laguntzen dio.

Esnearen merkatua oso zaila da, esne klase asko dago eta jendea ez dago ohituta esne gordinera edo pasteurizatura. Nik uste gure erronka egunero kontsumituko duen jendea errekuperatzea dela.

Zuek zenbatean saltzen duzue litroa?

Euro 1 eta 1,20 artean. Saltegietan euro batean eta makinan edo zuzenean 1,20. Makinan ez ezik, etxez etxe ere saltzen dugu, tabernetan, jatetxeetan, okindegietan, kontsumo taldeak ere baditugu, eskolak ere bai (jogurtak batik bat), enpresaren batera ere eramaten dugu...

Eskoletako menuan baserrietako menua sartzea inportantea eta aurrerapausu handia litzateke…

Hemen azkenengo urteetan lan handia egin da horren inguruan Ekolapikoren bitartez. Urte batzuetan diru bat egon da hori sustatzeko eta esan beharra dago guretzako positiboa izan dela, azkenean badaudelako haurtzaindegi batzuk eta ikastola batzuk proiektu horretan sartu direnak. Landu beharreko gaiak dira.

Zuen hazkuntzetan, ze erabilera mota egiten duzue?

Etxe ondoko belardiak larrean erabiltzen ditugu. Urtean behin garbitu egin behar izaten dira, behiek ez dutelako ondo garbitzen. Beste sailetan, falta bada eguneroko belarra ekartzen dugu. Udaberrian bola batzuk ensilatzen dira, hemen belarra ontzeko giro gutxi egiten duelako, eta gero ondu egiten dugu ahal den guztia. Gure alimentazioaren oinarria etxean ekoiztutakoa izaten da. Inportantzia handia du ganadua larretzeak. Pentsua Olaberriako kooperatibatik erosten dugu eta osatzeko forraje piskat ere hartzen dugu, alpapa.

Ze pentsu mota izaten da?

Normalean garagarra, ilarra eta artoaz egindako pentsua izaten da. Beti ez da berdina izaten, kooperatibak duenaren arabera aldatu egiten da. Esnetan dauden behiei ematen zaie, daukaten produkzioaren arabera. Gehienera 4-5 kilo hartzen dute.

Ekoizpen aldetik, ze kopurutan ibiltzen zarete behiko?

G: Nik parda alpinak edo suizak dauzkat. Nire media laktazioko 5.000 litro azpitik ibiliko da.

F: Nik frisoiak eta suiza batzuk ere baditut, horregatik altuxeagoa da media, 5.500tik goraxeago.

Zergatik suizak?

Ganaderitza ekologikoan garrantzitsua da ganadua sano edukitzea, gutxi eritzea. Abereen rustizidadea inportantea da. Parda alpina animalia lasaia da eta esne oso ona ematen du. Ez du esne asko ematen, baina oso arazo gutxi izaten ditu, erditze onak izaten ditu, herren gutxi... Guretzako oso inportantea da daukagun animali hori rustikoa izatea.

Azken urteetan agroekologiaren inguruan EHKolektiboa edo Etxalde bezalako mugimenduak sortu dira. Lurrari lotutako nekazaritzaren aldeko apustua indarra hartzen ari da?

Orain dela hiru bat urte proiektu bat lantzen hasi zen nekazaritza ekologikoko marka bat ateratzeko Euskal Herri osoan, hori guztia hausnartzeko. Hor inguruan mugitzen direnak kezkatuta daude, Europatik nekazaritza ekologikoaren inguruko araudi aldaketak daudelako. Nekazaritza industriala mesedetzeko aukerak ikusten dira hor. Horretan ibili garenok ikusten dugu irizpide batzuen beharra, lurrari lotutako nekazaritza bat, ganaduaren elikadura etxaldean bertan sortutakoa izatea gehienbat, erosi behar den pentsua edo zereala ingurukoa izatea (Arabakoa edo Nafarroakoa), salmenta ere ingurukoa izatea eta gure ingurukoentzako ekoiztea eta nekazaritzaren paper sozial hori berreskuratzea, lanpostu duinak izatea nekazarientzako eta baserri handiei ordez baserri txikiei balorea ematea.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Lehen sektorea

Lehen sektorea kanaletik interesatuko zaizu...
2018-07-16 | Laborari
Amaia Arbeletxe: "Gauzak plazerrez eta zaldien pasioaz egiten ditut"

Izurako (Nafarroa Beherea) Latsaga etxaldean Amaia Arbeletxe eta Elisa Di Primok erabaki dute beren nekazaritza proiektua behorren inguruan antolatzea.


Maria Jesus Intxausti. Habe eta akuilu
"Nagusi baten zeregina ez da aginduak ematea"

Ur handitan telebista saioan ikusiko zenuen akaso. Guk hantxe ikusi genuen. Baina, akaso, lehenagotik ere ezagutuko zenuen jakin gabe, akaso dastatuko zenuen Lazkaomendiko Iztueta-Azpikoa baserrian ekoitzitako esnerik, jogurtik edo izozkirik. Zer behar da XXI. mendean baserriari eusteko? Zein da baserriko nagusiaren zeregina? Zer eman diote emakumeek baserriari? Horretaz guztiaz galdetu diogu Maria Jesus Intxaustiri.


2018-07-13 | ARGIA
'70. hamarkadako laborantza iraultza' aztertuko dute gaur Ainiza-Monjolosen

Mahai inguru interesgarria antolatu du gaurko, uztailak 13, Euskal Herriko Laborantza Ganbarak: Peio Iralur eta Mixel Berhokoirigoin nekazari eta ELBko sindikalista historikoek Aguxtin Errotabehere kazetariarekin batera aztertuko dute "70. hamarkadako laborantza iraultza", Iparraldeko baserri munduak garai horretan jasan zuen eraldaketa errotikakoa.


Ez naiz "anti" bat!

Ez da oraikoa, azken denbora hauetan, hartzaren aldekoen eta kontrakoen arteko auzia minberatzen ari da. Pirineetako mendietarat berriz ekarri behar dira hartzak? Baietz diote bioainitztasunaren aldekoek. Ezetz, aldiz, uda mendian iragaiten duten artzainek. Hona hemen ene ikusmoldea.


2018-07-01 | Garazi Zabaleta
Xixtroak
Asto gainetik internetera, handik etxez etxeko banaketara

Asto gainean jartzen zituzten saskiak ziren xixtroak garai batean, laborariek euren produktuak etxaldeetatik herriko merkatura jaisteko erabiltzen zituztenak. 2016tik aurrera, berriz, Lapurdin martxan duten proiektuaren izena ere bada: Hazparne inguruko hainbat laborari elkartu eta Xixtroak sortu zuten urte hartan, euren produktuak internet bidez inguruko herritarrei eskaintzeko. Orain, berritasunekin dator elkartea: arrain freskoa eskaintzen eta Baiona-Angelu-Miarritze inguruan saskien... [+]


Tokioko aireportuari 50 urtez aurre egin dioten baserritar egoskor horiek

Japonian 2020ko Olinpiar Jokoak hasterako estreinatuko ote dute Tokioko Narita aireportuaren hirugarren pista? Agintariek proiektuari ekin eta 50 urte geroago, osatu ezinik segitzen dute beren lurrari eta lanbideari uko egin nahi ez dioten baserritarren erresistentzia dela medio. Jasandako presioengatik edo diru beharragatik amore eman badute gehienek, bakan batzuek eusten diete baratzeei bizirik. Hegazkinez inguratuta aitzurrean, erresilientzian maisu.


Lur komunaletatik pribatuetara
Baserriaren sorrera ere, kapitalismoaren oinarri

Herri-lurren gainbehera, baserri “modernoaren” hedapenarekin batera eman zen, Aro Modernoan zehar. Mendiak etxez eta zereal-sailez bete ziren neurri berean galdu ziren jabetza kolektiboa, komunitateen erabakimena eta, neurri batean, baita ingurumenaren ustiapen jasangarriago bat ere. Jabetza-egitura gero eta polarizatuago bat agertzen joan zen, XIX. menderako Euskal Herri atlantikoan nagusi ziren desberdintasun sozial handien iturburu.


2018-06-04 | Laborari
Jokin Zaldunbide, laboraria Arbonan: "Uhin bat bada gauza naturalei buruz joateko"

Nekazaritzarekin zerikusirik ez duten ikasketak egin ondotik, dena utzi, laborari izateko formazio bat hartu eta sendabelarren ekoizpenean instalatu zen Arbonan alokatutako lurretan. Bere produktuak Baionako merkatuan, hiruzpalau AMAP kontsumo taldetan eta zenbait dendatan saltzen ditu.


Txina munduko soroak erosten ari da janari ekoizle handiena izateko

Txinako korporazio publiko eta pribatuek gaur egun mundu osoko hamar milioi hektarea lur lantzen dituzte. Indonesiatik Ukraina edo Frantzian barrena Boliviaraino, Txinak 2010etik 2016ra arte bostez biderkatu ditu atzerriko soro eta oihanetako inbertsioak. Pekingo gobernuaren ildo estrategiko nagusietakoa dira, bai munduko herrialde handieneko biztanlegoaren elikadura bermatzeko eta bai planetako janari ekoizle nagusi bihurtzeko datozen urteetan.


Borrokatu eta irabazi: ELBk Bidaxunen aurkeztu ditu 'kriaxera' ahatekume intsumituak legalitate osoan

Albiste ona ahate gripearen gatazkan, ELB sindikatuak zabaldu duenez. Ahateak hiltzeari uko egin eta Frantziako agintariei aurre egin ostean, Bidaxunen inguruko baserritarrak ‘kriaxera’ arrazako ahatekumez hornitzen dituen Lataillade familiak baimen eta berme guztiekin saltzen ditu berriro.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude