Euskara eta naziogintza: Zer egin nahi dugu?


Martin Mendizabal Garai @mendigarai
2015eko uztailaren 01a
Eusklagintzaz, estatugintzaz eta naziogintzaz hausnartu zuten besteak beste hainbat adituk JAKINek Iru˝ean antolatutako ikastaroan (Argazkia: @ueu_orokorra)

Azken denboran sarri entzuten ditugun hitz konplexu eta mamitsuak dira: euskalgintza, estatugintza, naziogintza… Garai aldaketa batean gaudela dudarik ez dago: kezkak, ezinegonak, dudak… Baina zer iradokitzen digute kontzeptu horiek? Zeintzuk dira beraien arteko lotuneak? Helburuak edo soilik bitartekoak al dira eraiki nahi edo ari garen Euskal Herri “berri”, “sozialista”, “feminista”... honen baitan? Gai hauek izan dira besteak beste ekainaren 25 eta 26an Iruñeako Katakrak liburutegiko "Euskara, estatugintza eta naziogintzaren erdian" jardunaldietan eztabaidatu direnak. 

Nazioaz mintzatzea beti da konplikatua, Joxe Azurmendi filosofo eta EHUko irakasle emerituak esan zuen bezala “nik ez dut soluzio definitiborik“. Greziako nazio kontzeptua komunitate prepolitiko bat da, izatez naturala dena, espainiar nazionalismoaren ideiaren guztiz aurkakoa: Rosa Díez UPyD alderdi Espainiarreko kideak Kataluniaren inguruan esandakoak hor daude: “legea nazioa egiten duena da, eta ez folklorismoa bezalako asmakuntzak”. Espainiar nazionalismoaren aburuz nazioak politikoa ez bada, ez du ezertarako balio.

Nazioa ez da soilik politikoa izatera mugatzen. Lehenik eta behin komunitate linguistikoa da Azurmendiren ustez: “Hizkuntzak egiten gaitu euskaldun”. Autokritikarako parada ere badauka filosofoak: “Euskal Herrian ez gara gai izan modernitateari aurre egiteko”, eta gertaera hau kanpokoen erasoen ondorio izateaz gain, “gure erantzunkizuna ere bada”. Euskal komunitateak galera asko eta irabazi gutxi izan ditu: Euskal Herrian nazioaren kontzeptua agortuta omen dago. Bere ustez “nazioaren espiritua politikan baino mendizaletasunean ikusten da” (…) “Ez gara izan ginena eta ez gara iritsi ezer berririk izatera”. Horregatik nazioaren izate natural hori berreskuratu behar dela azpimarratzen du: “Aberri egunak, Korrika, bertsolari txapelketak, Nafarroaren egunetan… parte hartzea garrantzitsua da”.

Euskaldun izatea zer da?

Baina zerk egiten gaitu euskaldun?, galdera plazaratu zuenean eguneko eztabaidari bide eman zion filosofoak. Jule Goikoetxea EHUko Zientzia Politikoetako irakasleak Berrian idatzitako artikulua mintzagai hartuta. Bertan “euskarak ez gaitu euskaldun egiten, baginak emakume egiten ez gaituen bezala. Subalternitateak egiten gaitu euskaldun, batetik, eta emakume, bestetik”. Azurmedik dio alergikoa dela "erredukzionismoei”. Ondorengo galdera luzatzen du: “subalternitatea al da euskaldun eta emakume guztien desberdintasun guztiak biltzen dituen esentzia platoniko berria?” Artikuluaren biktimismo jarrera errefusatuaz esan zuen: “ni naizen dena euskalduna naiz, nahiz eta Göethe irakurri eta nire emaztearekin alemanez mintzatu”. Goikoetxeak erantzun zion subalternitateak ez daukala biktima kontzeptuarekin zerikusirik: “Subalternitatea borrokarako gida da, indar botere posizioa”. Goikoetxeak sozioekonomian, immigranteen gaietan eta generoan oinarritutako Estatu feminista defendatzen du. Idurre Eskisabel EHUko kazetaritza irakasleak iritzia konpartitzen du eta “demokrazian eta subalternitatean oinarritutako Amaiur berri bat” sortzearen alde mintzatu zen.

Euskalgintza eta Estatugintza

Euskalgintzak eta Estatugintzak ere eztabaidarenparte handia bereganatu zuten. Txillardegik 60ko hamarkadan defendatu zuen jarreraren alde mintzatu ziren Mario Zubiaga EHUko irakaslea eta Alaitz Aizpuru eta Andoni Olariaga filosofoak, besteak beste. Txillardegik zioen euskara mantendu nahi bada halabeharrez Euskal Estatua behar dela. Hala ere Zubiagaren ustez euskalgintza eta politikagintzaren parametroak “agortuta daude”, eta garaia da “euskal nazioa” zer den definitzea baino “euskal” kontzeptua zer den birpentsatzeko, euskarak “kate maila eraginkor bat” behar baitu. Euskararen erakargarritasunari garrantzi berezia eman zioten Zubiagak eta Koldo Izagirre idazleak: “Euskarak diktadura garaian zeukan erakargarritasuna berreskuratu behar du”. Bide beretik Iñaki Martinez de Luna hizkuntzalariak jendea euskarara gerturatzeko “limurtu” egin behar dela esan zuen: “Euskarak marketin kanpaina eraginkorra behar du”.

Estatugintzak eta euskalgintzak helmugak baino bitartekoak dira Eduardo Apodaka pentsalariaren ustez. Hala ere, estatu egonkor bat lortzeko burujabetzaz gain “gutasuna” birsortu behar omen da. Azken ideia honekin ados dago Gaizka Aranguren kazetaria: “Irudimen kolektiboak bere gutasuna galdu du, orain lehentasuna gutasun hau berreskuratzea da”.

Jardunaldiek askorako eman zuten. Mahai-inguruan Olariagak esan zuen baikortasunez begiratu behar zaiola egindako guztiari baina beti ere kontuan izanik Sarrionaindiak Moroak gara behelaino artean? liburuan idatzitakoa: “Euskal nazioa ez da eginda dagoen zerbait eta euskaldunak, besteak bezala, egiten dutena izango dira”.

 

 

 

Kanal hauetan artxibatua: Euskalgintza  |  Kultura  |  Iru˝ea  |  Estatugintza

Euskalgintza kanaletik interesatuko zaizu...
Urte berean bigarren topaketak egingo dituzte

Urtebeteko tarterik ere ez dute hartu bigarren topaketak egiteko. Lehenengoa 2017ko urtarrilaren 28an egin zuten eta bigarrena azaroaren 18an egingo dute.  Ez da seinale txarra. Haizea Alonso Aberasturik eta Jon Insausti Bizkarrak errepikatu egingo dute. Urtarrileko topaketetan oso ondo pasa zuten eta orain gogoz eta jakin-minez gerturatuko dira Gasteiza.


2017-11-13 | ARGIA
Julen Kaltzada hil da, euskaltzalea eta antifrankista

Julen Kaltzada Ugalde euskaltzale ezaguna hil da gaur goizean. Busturian 1935ean jaioa, apaiz sartu eta mugimendu antifrankistan hasieratik konprometitua, Franco hil ostean euskal kulturgintzako zein politikako hainbat alorretan nabarmendu zen. 1970ko hamarkada bukaeran Zeruko Argiako asteroko kolaboratzaile, parte hartu zuen AEKren sorrera eta hasierako urte luzeeetan, eta baita Egin egunkariaren eta beranduago Euskaldunon Egunkariaren sorreretan ere.


2017-11-07 | Hala Bedi
Azaroaren 18an ospatuko dituzte Arabar Gazte Euskaltzaleon II. Topaketak

Oihaneder Euskararen Etxean hasiko dira jardunaldiak, Gasteizko beste gune batzuetan jarraituz egitarauarekin. “Ezinbestekotzat jotzen genuen sare bat sortu genuen, elkar elikatzeko, elkarren eredu izateko, elkarri hazten laguntzeko, elkarrekin borrokatzen jarraitzeko”, adierazi dute.


2017-10-25 | ARGIA
Euskara Nafarroa osoan ofiziala izateko kanpaina abiatu du Kontseiluak

Nafarroa zonifikatu zuen 1986ko Vascuencearen legea bertan behera uzteko eskatuz, kanpaina abiatu du Kontseiluak. Bideo hau prestatu dute.


Derioztarrek 70 establezimenduren atxikimendua lortu dute euskaraz egiteko

Establezimenduen zerrenda egin dute euskaraz aritzeko duten gaitasunaren arabera. Udazkenean, beste herri askotan bezala, derioztarrak “ahobizi” eta “belarriprest” bilakatuko dira.


Oarsoarrak Komunitatea giroa berotzen ari da 2018ko "Euskarak 365 egun" ekimenerako

Errenteria, Oiartzun, Pasaia eta Lezon 110 lagunek konpromisoak hartu dituzte euskara erabiltzeko.


2017-10-16 | Miren Osa Galdona
Zazpi egunez euskaraz bizitzeko ekimena jarriko dute martxan Baionan, Angelun eta Miarritzen

Baiona, Angelu eta Miarritze artean egingo dute ekimena, azaroaren 27tik abenduaren 3ra bitartean. 450 hiztun mobilizatu nahi ditu BAM ekimenak. Antolatzaileek euskaraz “naturaltasunez eta alaitasunez” aritzeko deia egin dute.


Zertan da urtebete geroago

Abenduaren 17an urtea beteko da zenbait eragilek Donostian Hizkuntza Eskubideak Bermatzeko Protokoloa aurkeztu zutenetik. Orain, protokoloa kaieren bidez praktikan jartzeko garaia dela adierazi du Paul Bilbao Kontseiluko idazkari nagusiak.


2017-10-13 | Aiaraldea.eus
6.000 aiaraldearren aho eta belarriak aktibatu nahi dituzte euskararen alde

Ekimen berria du Aiaraldeko Euskalgintza Kontseiluak esku artean: 1.000 ahobizi eta 5.000 belarriprest “armairutik" ateratzea. Euskaraz hitz egiten dakitenen eta hizkuntza ulertzen dutenen arteko zubiak eraikitzea da egitasmoaren xedea. Astebeteko lau txanda egingo dituzte horretarako, herriz herri.


2017-10-11 | Arabako Alea
Gasteiz euskaldunaren ibilbidea Argia Egunean
MULTIMEDIA - ekitaldia

Larunbatekoa ibilbide berezia izan zen, eta GEU elkartearekin batera, beste eragile batzuk izan ziren, tartean, Ramon Bajo eskola eta Goian, Zizta eta Lazarraga elkarteak.

Larunbatean, urriak 7, ARGIA eguna ospatu zen Gasteizen. Laster 100 urte beteko dituen aldizkariak, Euskal Herriko aldizkaririk zaharrenak, Gasteiz aukeratu zuen egun berezi hori beren harpidedun, irakurle eta jendearekin elkartzeko.

GEU elkarteko kideok gure ekarpena egin nahi izan genion egitarauari eta Gasteiz... [+]


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude