Errekaleorreko argia hiri neoliberalaren aurrean

  • Errekaleorrek hiri eredu neoliberalentzat desafio bat suposatzen du, bi ereduren arteko talka, klase altuentzat proiektatutako urbanizazioa auzo okupatu eta aske bihurtu da.

Jon Martinez Larrea @Jontxu83
2017ko maiatzak 26

XX. Mendeko bigarren aldian Gasteizko morfologia guztiz aldatu zen, industrializazio prozesu azkar bati esker bere populazio biderkatu zen denbora tarte laburrean, hori dela eta, auzo berriak agertzen joan ziren, tartean, Errekaleor. Secretariado Social Diocesanok bultzatua “Mundo Mejor” etxebizitza kooperatibak 1958 eta 1961 urteen artean auzoa eraiki zuen hiriko hego-ekialdean, hirigunetik isolatuta. Behin-behineko soluzioa izan behar zena, betiko bihurtu zen.

Biztanleen gehiengoak ezaugarri komunak zituen, hots, Iberiar Penintsulako hegoaldetik etorritako langileak ziren. Hasieratik Errekaleor administraziotik baztertuta izan zen, horregatik, bizilagunen artean komunitate nortasun indartsua sortu zen. Gizarte Etxea auzoaren bizitza sozialaren bilgune bihurtu zen eta 1977an sortutako auzo elkartearen hazia. Udaletxearen utzikeriaren aurrean bizilagunek askotan autogestioa erabili zuten, adibidez, auzoa bere kabuz asfaltatu behar zuten.

Auzokide horien artean zegoen Extremaduratik etorritako Romualdo Barroso langile nekaezina, berak paper aktiboa hartu zuen auzoaren bizitzan zein sortzen ari zen langile mugimenduan, eta 1976ko martxoaren 3an poliziak izen bereko seme borrokalaria hil zuen.

Hurrengo hamarkadetan auzoren bizitza galduz joan zen, auzokide asko erdialdera bizitzera joan zirela eta, hala eta guztiz ere, auzokide askok auzoan jarraitzea erabaki zuten.

Higiezin burbuilaren urteetan, nahiz eta hormek 8.812 etxebizitza huts zeudela salatzen zuten, gose espekulatiboak ase egin zuen Gasteizen, bi auzo berri egin ziren eta Errekaleor espekulatzaileen begien aurrean agertu zen. 2002an auzoa eraisteko plana aurkeztu zen urbanizazio bat eraikitzeko asmoz, eta ordutik aurrera desjabetze prozesua martxan jarri zen, auzokideen erresistentziak, ostera, prozesu moteldu zuen.

Auzokide gutxi geratzen zirenean ikasle talde ailegatu zen auzora 2013an, ordutik aurrera proiektua handitzen joan da eta gaur egun adin guztietako 150 pertsona inguru bizi dira auzoan, kapitalaren logikatik at bizitzea posiblea dela egunero erakutsiz.

Errekaleorrek hiri eredu neoliberalentzat desafio bat suposatzen du, bi ereduren arteko talka, klase altuentzat proiektatutako urbanizazioa auzo okupatu eta aske bihurtu da, indibidualismo eta kontsumismoaren aroan komunitatearen izaera berreskuratu dute, auzolana eta autogestioaren printzipioak mahai gainean jarriz. Era berean, bestelako gizarte eredua posible dela erakusten dute, balore alternatiboen garrantzia azpimarratuz: feminismoa, elkartasuna, elkar zaintza, autogestioa, kultura askea...

Urruntze geografikoa ez da izan oztopo hiriaren bizitza sozialean eragiteko, gizarte mugimendu ezberdinekin etengabeko elkarlana sustatuz auzoa erreferente kultural eta soziala bihurtu da. Horrez gain eredua zabaldu da hirian, azken adibidea berriki sortutako Gazte Emantzipaziorako Sarea da.

Arabako erdialdean euskararen arnasgunea baita, besteak beste, euskararen normalizazioa eta kanpotik etorritako pertsonen integrazioa osagarriak izan daitezkeela frogatzen dute. Euskarazko klaseaz gain, ohiko elkarrizketetan euskaldunen euskara eta etorri berrien gaztelania eta euskararen apurrak arazorik gabe elkarbanatzen dira.

Hiria borroka-lekua da eta horrela ikusi genuen argi mozketarekin, eta batez ere, Gorka Urtaranen ondorengo adierazpenekin. Hitz politen garaia igaro omen da, eta PP eta EAJren akordio txoko guztietara zabaltzen doa, kasu honetan, hiri neoliberalaren defentsa sutsuan, hots, FCC, Iberdrola edota SEAren mesedetan pentsatuta dagoen ereduaren defentsan.

David Harveyk azpimarratzen duen bezala “Urbanizazio kapitalistak hiria ondare komun soziala, politiko eta bital bezala eraisteko joera du”. Hori dela eta “etxebizitza eta ingurugiro duin batean bizitzeko eskubidea aldarrikatzea iraultza orokor baten lehenengo etapa izan daiteke”. (David HARVEY, Ciudades rebeldes. Del derecho a la ciudad a la revolución urbana, Akal, Madrid, 2013, 125 eta 201 orriak.)

Errekaleorren kolokan jarri dute hiri neoliberalaren paradigma eta modu praktikoan eskubideak, etxebizitzarena bezala, eskuratu dituzte, eta horretaz gain, antolatzeko eta bizitzeko praktika alternatiboak daudela erakutsi dute. Horregatik Errekaleor arriskutsua da kapitalaren zaintzaileentzat. Argi mozketa lehen bataila izan da, baina gerra hasi besterik ez da, eta segur aski luzea izango da. Jokoan dagoena ez da bakarrik auzo eredu bat, hiri, eta oro har, gizarte eredu bat baizik; borroka hau ez da mugatzen Errekaleorren, baina auzoaren defentsa gizarte aldaketan sinesten dugunontzat lehentasuna izan behar da.

Eraso honen ostean Errekaleorreko komunitatea inoiz baino sendoago dago, erresistentzia antolatzeaz gainera eguzki plakei esker burujabetza energetikoaren bidean jorratzen hasi dira. Itxaropena eta etorkizunaren ikurrak Maialen izena du, bikote argentinar baten alaba jaioberria, Barroso familia bizi zen bloke berean bizi dena, iraganeko eta etorkizuneko borrokak leku honetan batzen dira, finean, hilzorian zegoen auzo baten biziberritzearen argia.

Jon Martinez Larrea - Historialaria

Kanal hauetan artxibatua: Iritzia  |  Errekaleor

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
2017-08-11 | Markel Ormazabal
Turismoaren festak

Ez hain antzina, hiru mende atzera gehienera, kostako herri baten ur territorialak kanoi baten tiramenaren arabera zehazten ziren: jaurtigaia noraino heldu, lehorretik harainokoa izango zen ur territoriala. Lurraldearen zedarritzeko, ordea, kanoia baino hobea da festa, eta hain zuzen ere, kanoikada batek emango dio hasiera Donostiako abuztuko festari.


2017-08-11 | Axier Lopez
Turismoak ez du, berez, aberastasuna sortzen

Turismo ereduaz eztabaidatzea herri kirol bilakatu zaigun egunotan, nekez igaroko duzu eguna “Turismoa ona da dirua ekarri eta lanpostuak sortzen dituelako” nonbait irakurri edo entzun gabe. Zorionez, lehen mantra eztabaidaezina zena, pitzatzen hasi zaie eta galderak gehitu zaizkio: Zenbat irabazten dugu turismoarekin? Nork irabazi? Zeren ordainetan?


2017-08-09 | Juan Gorostidi
Indarkeria eta denbora galdua: ongi etorri normaltasunaren basamortura!

Indarkeria “historiaren emagina” ez balitz ere (Karl Marx), onar dezagun behintzat denok baliatzen garela mota bateko edo besteko bortxaz, eta onarpen horretatik abiatu beharko litzatekeela gaiaren inguruko edozein gogoeta. Naturalizatua dugu jendartea eusten duen egiturazko bortxa, eta ez dugu antzematen gugan edo gure hurbilekoengan jotzen duen arte.


Maroko ez da Venezuela

Fenomeno berezi bat gertatzen da uda garaian Hego Euskal Herrian. Bizkaia eta Gipuzkoa barnealdeko herriak hustu egiten dira; Araba eta Nafarroan, aldiz, herrietako jende pilo bat bizi da hiriburuetan, eta uda garaian beraien herritxora itzultzen dira oporrak igarotzeko. Urtean zehar mugimendu gutxi daukaten plazak borborka jartzen dira hil honetan. Baina badago mukuru bete eta husten den toki bat, berriro bete eta husteko: errepidea. Lona urdina autoko teilatuan jarrita, milaka eta milaka... [+]


Willkommen, bienvenue, welcome

20 urtez Zumaian antolatu den Zakila Bira lasterketa desegin eta, turismoa eta kirola sustatzeko, Euskal Kosta Krosa sortu dute bere ordez. Pakete turistikoak eskainiko zaizkie mataroi erdi horretan izena ematen dutenei.


2017-08-09 | Joseba Alvarez
Turismoa, Inditex eta pintxoak

Nola ez, oraingoan ere, kalean gabiltzanoi gauzak “gaizki” egin ditugula esan digute beren butaka eta bulegoetatik gauzak “ondo” egiten dituzten horiek. Guk salatu dugun errealitate gordinaren inguruko beraien lehen hitza gu kritikatzea izan da, gauzak “gaizki” egin ditugulako. Izan ere, turismoaren arazoa ez da gaurkoa -eta, zer esanik ez, Donostiako Parte Zaharrean-, baina beste horiek isilik egon dira turismoak Parte Zaharra ito duen bitartean.


2017-08-04 | Leire Murguialday
Esperantzara kondenatuak

Garaipenik eta galtzekorik gabe kantatzen zuen Garik duela urte batzuk, eta hala bizi dute emakume gehienek haien errealitatea El Salvadorren. Bizitzak ezer gutxi balio duen herrialde honetan, zer esanik ez baliabide urriko emakumeenak.


2017-08-02 | Hatortxu Rock
Zorionak bai, baina lan handia dugu aurretik!

Ahaztezina izango zela esan genuen, eta ahaztezina egin dugu. Denon artean egingo genuela esan genuen eta denon artean egin dugu. Etxerako bidea eraikiko genuela esan dugu eta etxerako bidea eraiki dugu. Eta eraikitzen jarraituko dugu. Balorazio oso positiboa egiten dugu hilabeteetako esperientzia honetan. Indarrez eta arrazoiz pilatuta atera gara, lanean jarraitzeko asmoz.


Pixaren iraultza 2.0

Eta halako batean Hatortxun ginen emakumeon artean begirada eta irrifar konplizeak sortzen hasi ziren, eskailera horiek igo eta bertan zegoena ikustean…


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude