Kronika

Dominak debalde

  • Azaroaren 26an Donibane Lohizunen jokatutako finalaurrekoaren kronika. Saioaren sailkapenak hau dio: Igor Elortza (710 puntu), Maialen Lujanbio (707,5), Julio Soto (671), Jone Uria (668,5), Agin Laburu (634,5) eta Iñaki Apalategi (633,5).

Kepa Matxain @kmatxain
2017ko azaroaren 27a

Bigarren itzuliak ez du alferrik izen hori. Donibane Lohizuneko Jai Alaiko giroari erreparatzea aski zen ohartzeko oholtza gainean ez zela inor zerotik hasiko, lehendik egindakoaren motxilak inoiz baino gehiago pisatzen zuen han –esaterako, Agin Laburu, keinu umoretsuz, kamiseta arrosarekin taularatu da; edo Maialen Lujanbio kartzelan hastera zihoala, harmailak pronto ziren, Irungoa gogoan, esku-zartara entregatzeko–. Oraingoan ez da, ziur asko, une gogoangarririk izan, baina maila handiko saioa joan da, bertsolari guztiek utzi dituzte ale onak han-hemen.

Maialen Lujanbio astinaldi izugarririk eragin gabe, baina oso goian, hasi eta buka; Igor Elortza borobil eta erregular, ofizioetan koska ateraz –hamarreko txikian batez ere–; Jone Uria asmotsu eta bizi, zortziko txikian eztenkada ederrak botaz; Julio Soto indartsu hasieran, itzaliago amaieran; Iñaki Apalategi gorabeheratsuago, ihes egindako puntu batzuekin, baina baita indartsu asko jotakoekin ere; azkenik, Agin Laburuk izan ditu egun hobeak, baina jasotakoak baino zakukada bat gehiago puntu espero genuen harentzat batzuek –lehen hiru ariketetakoei begiratuta, batez ere–.

Eman didate zer pentsatua entzuleen artean sumatu ditudan hiruzpalau zurrumurrualdiek, Lujanbiok eta Apalategik poto egin ote dutela eta. Denoi gustatzen zaigu bertso batean poto bat detektatzen duguneko satisfakzio momentu hori, baina irudipena daukat neurriz gain puzten ote dugun. Poto eginez gero, akabo, bertsoa zerokoa bihurtzen da supituan. Aldiz, puskaz barkaberagoak gara, potorik egin ez arren –are, sarri potoa saihestu asmoz– kaltzadorearekin sartutako errimadun bertso-lerroekin. Eta askoz okerragoak izaten dira horiek gehienetan.

Arratsaldeko unerik bizienak sortu dira bertsolariek gaitik harago jauzi egin eta “hemen eta orain” gertatzen ari zenari erreferentzia egiten asmatu dutenean, dela aurreko ofizioetan gertatutakoei keinu eginez –Laburuk eta Uriak puntukakoan egin bezala, adibidez–, dela albokoaren momentuko itxurari keinu eginez –Lujanbiok Apalategiren alkandora aipatu duenean, esaterako–. Batez ere, pertsonaia atzean utzi eta pertsona agertu den uneetan jo du goia saioak, erakutsiz bertsolaritzaren kodean fikzioa abiapuntu dela asko jota, ahal dela transzenditu beharreko zerbait.

Kartzelako ariketak eman ditu, ohi duenez, analisirako osagai gehien. “Gezurra esan duzu, baina merezi izan du”, zuten gaitzat, eta hiru bide desberdin hautatu dituzte bertsolariek:

a)    Gezurra esatea norbere interesen alde.

b)    Gezurra esatea kausa on baten alde.

d)    Gezurra esatea norbere interesak tarteko diren kausa on baten alde.

Bereziki eskertu ditut Uriaren eta Apalategiren –kurioski, ariketa horretan puntu gutxien jaso dituztenak– abiapuntuak, moralki hautu ez-zuzena hartzen duten pertsonaia bana sortuz –bata irakaslearen zigorretik bere zilborra salbatu nahi duen ikaslea, eta bestea Frantziako Tourra dopatuta irabaztera doan txirrindularia–. Gainontzekoek moralki hautu zuzena egin dute, eta, jakina denez, halakoetan arrisku handi bat izaten da: dominakerian erortzekoa. Ateratzen dira heroiak, justizieroak, eta diskurtso autokonplazienteak. Eta zalantza handiak ditut, hiru bertsoak bikain josi arren, puntu asko eman dakizkiokeen funtsean norbera zein eredugarria den esaten amaitzen duen pertsonaia batetik kantatzeari.


Bertsolari txapelketa 2017 kanaletik interesatuko zaizu...
2017-12-17 | Kattalin Miner
"Finalerako sorpresa bat bera ere ez egotea izan da sorpresa"

Abenduaren 17an BECen ikusiko dugu zein izango den hurrengo lau urtez Euskal Herriko txapeldun. Gaur gaurkoz, Amets Arzallus da txapeldun nagusia: 30 urterekin jantzi zuen lehena eta bigarrenaren bila joko du igandean. BECen kantatu duen hiru finaletan gailurra zanpatu du: hirugarren egin zuen 2005ean, Andoni Egañak Unai Iturriagarekin buruz-buru arituta bere azken txapela jantzi zuen urtean; Maialen Lujabiorekin buruz-buru arituta bigarren geratu zen 2009an, lehen emakumeak txapela... [+]


Oholtzako zirrikituak

Susmatzen genuen, baina aurtengo Txapelketa Nagusiak baieztatu digu: bertsoak eztabaidarako ematen du. Irailean banatu genuen pastela, Kattalin Minerrentzat kroniken erdiak, Kepa Matxainentzako beste erdiak. Geroztik bakoitza bere kasa ibili da, eta, orain, finalaren atarian, berriro elkartu gara txapelketaren aitzakian han-hemen atera diren eztabaidagaiez patxadaz solasteko. Segidan daukazue ia ordu beteko hitz-aspertutik berreskuratu duguna.


2017-12-14 | ARGIA
Zautela 05: Amets Arzallus
MULTIMEDIA - Zautela

Egungo txapeldun Amets Arzallus elkarrizketatu du Kattalin Minerrek Zautelaren bostgarren atalean. Prestakuntzaz, bertsogintzaren egungo erronkez eta BECen utzi nahi duenaz aritu da, besteak beste.


2017-12-11 | ARGIA
BECeko finalerako sarreren irabazleak zozkatu ditugu

Barakaldoko BECerako lau sarrera zozkatu ditugu ARGIA JENDEAren artean. Ondarroa eta Iturenera joan dira sarrerak.


2017-12-07 | ARGIA
Zautela 04: Miren Amuriza
MULTIMEDIA - Zautela

Miren Amuriza Plaza elkarrizketatu du Kattalin Minerrek Zautelaren laugarren atalean. Berriztarrak aurrez ikusi gabeko irudiak utzi zituen Iruñeako saioan, eta horretaz eta txapelketan egindago ibilbideaz aritu dira. Hurrengo astean Zautelaren final aurreko azken saioa izango dugu egungo txapeldun Amets Arzallusekin.


2017-12-04 | ARGIA
ZOZKETA | Bertso Txapelketako finalerako bi sarrera bikoitz

Barakaldoko BECerako lau sarrera zozkatuko ditugu ARGIA JENDEAren artean. Bi sarrera bikoitz izango dira.


2017-12-04 | Estitxu Eizagirre
BECera begira: Zortzi finalistak, finaleko lanak eta gonbidatu bereziak

Abenduaren 17an 11:00etan hasiko da Txapelketa Nagusiko Finala. Zortzi bertsolariak erabakita daude: Unai Agirre izango da finaleko aurpegi berria eta Maialen Lujanbio beteranoena, seigarren aldiz jokatuko baitu. Orain arte txapelketan entzun ez dugun Amets Arzallus egungo txapelduna izango dute zain. 25na bertso kantatu beharko dituzte eta nazioarteko adituak ere izango dituzte entzule.


2017-12-04 | Kepa Matxain
Beste kristal puska batzuk

Abenduaren 2an Iruñean jokatu zen finalaurrekoaren kronika. Sailkapenak hau zioen: Aitor Sarriegi (698,5 puntu), Aitor mendiluze (696,5), Unai Agirre (696), Miren Amuriza (652), Alaia Martin (649,5) eta Oihana Iguaran (646).


2017-11-30 | ARGIA
Zautela 03: Agin Laburu
MULTIMEDIA - Zautela

Agin Laburu elkarrizketatu du Kattalin Minerrek Zautelaren hirugarren atalean. Astigartarra finaletik kanpo geratu da Donibane Lohitzuneko azken saioaren ostean. Txapelketako bideaz, bertan utzi nahi izan dituen ale eta ekarpenez, baita tartean izan diren polemikez ere aritu da. Hurrengo astean, Miren Amuriza izango dugu protagonista.


2017-11-28 | Estitxu Eizagirre
Ez dugu gezurrezko testigantzen beharrik, eskerrik asko

Justizia egin nahi izan zuten bi bertsolarik Donibane Lohizuneko kartzelako ariketan, "gezurra esan duzu. Merezi izan du" gaiari erantzunez: bertsotako rolean, indarkeria matxistako epaiketa batean gezurrezko testigantza emateko prest agertu ziren. Borondate onenez ere injustiziak egiten ditugu maiz.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude