Emakumeak borrokan
Betona Comín. Duintasuna aldarri

"Errepresioaren lehen erronka betidanik izan da banaketa"

  • Frankismoak jazarritako Alfonso Comín kazetari eta politikariaren alaba, eta Toni Comín ERCko diputatu erbesteratuaren arreba da Betona Comín (Bartzelona, Herrialde Katalanak). Mundu duinagoaren aldeko borrokan, Giza Eskubide Zibilen Aldeko Elkarte Katalaneko kidea, ANCko idazkari nazionala eta Omnium Culturaleko bazkidea da.

Saioa Baleztena @SaioB
2019ko martxoaren 24a
(Argazkia: Jordi Borràs)

2017ko urriaz geroztik erbesteratuta dago zure anaia Toni Comín. Zer moduz zaudete?

Tira, borrokalariak gara, ez dugu besterik…

Noiz eta nola jakin zenuen zure anaiak erbesteratzeko erabakia hartu zuela?  

2017ko urriaren 27an, Parlamentuko ekitaldia eta gero, bere etxera joan ginen, Sergirekin –bikotea– batera afaltzeko gonbita egina zigulako. Hantxe azaldu zigun erabakia eta biharamunean jarraitu beharreko urratsak. Lehen geldialdia Frantzian egingo zuen eta horretarako laguntza eskatu zidan. Segurtasun arrazoiak tarteko, bera joango zen autoaren aurretik, ezinbestekoa zelako auto ezberdinetan joan eta bidea garbi zegoela ziurtatzea.

Nola gogoratzen duzu egun hura?

Gogorra izan zen. Ordu gutxitan antolatu behar izan nintzen. Lehen unetik argi izan nuen ez nintzela bakarrik joango, eta apirilaren 28ko hauteskundeetan Catalunya en Comúko zerrendaburu izango den eta orain arte Bartzelonako Udaleko alkateorde izan den Jauma Asensiri eskatu nion nirekin etortzeko. Bera Toniren oso laguna da, eta inork baino hobeto ezagutzen zituen testuinguruaren nondik-norakoak. Gainera abokatua da, eta banekien galderarik egin beharrik gabe gure beharretara egongo zela. Frantziako muga gurutzatu eta Toni agurtu genuen.

Errepresioaren gogortasuna bidelagun izan duzue familian. Espero zenuten anaia erbesteratzea?

Noski, espero genuen. Are gehiago, familian errepresioa edo erbestearen arteko eztabaida izan genuenean, amak Toniri esan zion zalantzarik ez izateko, espetxera joanez gero aita espetxeratu zuten faxista berdinen errepresioa biziko zuela. Beraz, erbesteratzea izan zen lehen unetik gure aukera bakarra.

Nola eragin dizue erbesteratzeak denbora honetan guztian?   

Tira, zorionez gaur egungo erbesteratzea ezin da aspaldikoarekin alderatu: batez ere birtualki kontaktua mantentzen dugulako, eta horrek laguntzen du. Baina noski, erbesteak berezkoa du nahi ez duzun herrialde batean bizitzera kondenatuta egotea. Hori zailagoa da familian eta inguruan osasun arazoak daudenean: Toni erbesteratu zenean gure anaia gaixorik zegoen, eta uztailean zendu zen Belgikan. Azken urtea oso gogorra izan da zentzu horretan. Anaiari egun gutxi gelditzen zitzaizkionean, Belgikan bizi zedin antolatu ginen. Orain amak arduratzen nau, berarekin zailagoa da halakorik egitea, eta argi dago Toni erbesteratuta dagoen bitartean galtzen badugu sekulako drama izango dela. Bizitzan ez dago ezer okerragorik maite duzun jendearengandik urruti egon beharra baino.

Nola bizi duzu Espainiako Auzitegi Goreneko epaiketa?

Argazkia: Jordi Borràs

Kausa bakarra da eta guztioi eragiten digu, beraz absoluziorik badago, guztiak izango dira aske. Gogorra izaten ari da, sekulako astindu emozionala eragiten baitigu epaiketak: lehen egunetan gobernua eta Jordiak akusatuen eserlekuetan ikusi nituenean bihotzak buelta eman zidan. Tira, epaiketa telebistatik jarraitu daiteke eta kezkagarria iruditzen zait, oso, mundu zabalaren begietara Fiskaltzak zein akusazioak eraiki nahi duten irudia. Baina larriena da kezkatuta nagoela, auzia judizialki nondik heldu ez dagoen arren, sententzia idatzita dagoelako.

Europako auzitegiek, bitartean, aske utzi dituzte erbesteratutako politikariak. Nola uler daiteke?

Espainiako Auzitegi Gorenak eta justiziak gatazka politiko bat judizializatu dute. Demokrazia errespetatzen ez duten frankistak dira auzi honen atzean daudenak, eta  jendea espetxeratuz konpondu nahi dituzte gatazkak. Espainiako batasuna sakratua delako.  

Epaiketak giza eskubideen urraketen kontrako mobilizazioak berpiztu ditu han eta hemen. Babestuta sentitu al zarete?

Momentu oro. Espetxeratu eta erbesteratuek behin eta berriz eskertu dute jendearen aldetik jasotako babesa. Are gehiago, esango nuke indartsu mantentzen dituen arrazoia dela mobilizazioa. Gertatzen dena da interesa dagoela mobilizazioa zalantzan jartzeko, baina mobilizazioak bizirik jarraitzen du eta sententzia ezagutzen denean hamar aldiz biderkatuko da. Ikusi behar dena da, errepresioaren gorakadaren aurrean jendea gai den mobilizazioak areagotzeko, asteetan luzatuko den greba deialdi baten aurrean jendea batzen den edo ez, adibidez. Espero dugu baietz.

Zer deritzozu alderdi independentisten artean egon diren desberdintasunen inguruan?

Estrategia berri bat ezinbestekoa da. Elkartasuna geroz eta handiagoa izan, orduan eta indartsuagoak izango baikara. Ezin dugu ahaztu errepresioaren lehen erronka betidanik izan dela banaketa, beraz, hein batean, banaketa saiakera horren biktimak gara. Gure helburua bere horretan mantentzen da, eta bide-orria aldatu den arren, ezinbestekoa da elkartasuna berreskuratzea. Ez dago inor soberan eta elkar entzun eta adostasunetara iristeko gai izan behar dugu. Alderdi politiko independentistek hori zor diote herriari.   

Nola ikusten duzue etorkizuna?

Buruzagi independentisten kontrako epaia zigorra izango dela uste dut, eta hala bada Estrasburgoko auzitegietan ditugu etorkizuna eta itxaropena. Baina horretarako lau urte beharko dira, gutxienez.

Preso politikoaren alaba
Argi eta garbi gogoratzen dut gurasoen etxeko terrazan eraiki genuen etxetxoan jolastu bitartean, behin baino gehiagotan sartu zirela grisak etxea miatzera. Horietako batean aitak leihotik jauzi egin zuen. Beldurgarria zen niretzat. Lau urte bete nituenean Bartzelonako Model espetxean ospatu nuen urtebetetzea, aita sententzia betetzen ari zela. Iltzatuta dut espetxera sartzen nintzenean aitaren lagunak ziren presoek abesten zidaten kantua. Gure familian errepresioa bidelagun izan dugu betidanik, eta gaztetxoa nintzela aitaren falta orekatzen nuen, pentsatuta guztion eskubideen alde egin zuen borrokagatik zegoela espetxeratuta.

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Katalunia independentziarantz kanaletik interesatuko zaizu...
ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude