Emakumeak borrokan

Nobel Sarien bitxikeriak

Joxerra Aizpurua Sarasola
2015eko urriaren 25a
Alexander Fleming, 1945eko Medikuntza Nobel Saria eskuratu zuena.
Alexander Fleming, 1945eko Medikuntza Nobel Saria eskuratu zuena.

Urriko lehen egunetan 2015eko Nobel saridunen berri izan genuen. 1901etik urtero ematen dira sariok, eta hainbeste urtetan historia harrigarri bat baino gehiago gertatu da haien inguruan. Lerro hauetan horietako batzuk aipatuko ditugu, den-denak Medikuntza Nobel Sariarekin lotutakoak.

Werner Forssmann-ek 1956. urtean jaso zuen saria, gorputzeko zainetan erabiltzeko moduko kateterra garatzeagatik. Probetan, Forssmanek ez zuen animaliarik erabili, bere gorputza baizik; esku bateko zainean kateterra sartu eta bihotzeraino eraman zuen.

1949an Antonio Egas Moniz izan zen saritua, gaixotasun mentalak zituztenengan lobotomiaren eragina frogatzeagatik. Begi-globoaren gainetik espatula sartzen zuen garuna ukitu arte, eta behin hori eginda, behar zen puska mozten zuen.

1929an Christiaan Eijkman Jakartara bidali zuten beri-beri gaitzaren nondik norakoak aztertzeko. Eijkman ohartu zen arroz zuria jaten zuten oiloek gizaki gaixoen sintoma berdinak garatzen zituztela, eta aldiz, azaldun arroza jaten zutenak osasuntsu zeudela. Pertsonei dieta bera ezarri, eta akabo arazoa.

Alexander Fleming oporretara joan zen bakterioak zituen kutxatxo bat ixtea ahaztuta. Itzulitakoan ikusi zuen estafilokokoak gero eta gutxiago zirela, toxina arraro baten eraginez. Nahi gabe penizilina topatu zuen horrela, eta saria jaso zuen 1945ean.

Selman Waksman ikerlariaren laguntzailea zen Albert Shatz-ek estreptomizina antibiotikoa aurkitu zuen, baina bere nagusiak ez zuen aipatu ere egin eta ohore osoa bere gain hartu zuen. Saria eman zioten 1952. urtean.

Ausardiak, zorteak edo, gordin esanda, lapurretak Nobel sari bat eman dezaketela erakusten dute adibideok. Ba ote horrelakorik gaur egun? Ez dugu guk ezetz esango. 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Zientzia

Zientzia kanaletik interesatuko zaizu...
Ilargia, enperadorea eta harresia

Kondairak dionez, duela 2.000 urte baino gehiago, gau batez, Qin Shi Huan Txinako lehen enperadoreak Ilargian zegoela amets egin zuen.


Errenazimenduko liburu elektronikoa

Liburu elektronikoek hainbat alde on dituzte: besteak beste, hainbat liburu nahi dugun orrialdean zabaltzeko aukera ematen dute. Bada, Agostino Ramelli (1531-1600) militar, ingeniari eta asmatzaile italiarrak aukera hori ematen zuen tramankulua asmatu zuen lau mende pasatxo lehenago.


2019-04-11 | ARGIA
Argia ere xurgatzen duten zulo beltzak, zer dira zehazki?

Zulo beltz baten lehen irudia aurkeztu du Event Horizon Telescope proiektuak. Mesier 87 galaxiaren erdigunean dago, 55 milioi argi urtera.


2019-04-05 | ARGIA
Blogetan! lehiaketak blogari aktibo, umoretsu eta kritikoak saritu ditu aurten

Xerezade, 27 Zapata, Kontra-kantxa eta Laborategia izan dira Azkue Fundazioak eta ARGIAk elkarlanean antolaturiko lehiaketako aurtengo irabazleak. Horrez gain, Kablegintza eta Kablelariak eta Begane blogak ere ARGIAren urte osoko kidetzarekin saritu dituzte.


2019-04-02 | Amaia Fernández
Teknologiekin euskaraz aritzeko auzolan digitala antolatu du Librezalek
MULTIMEDIA - erreportajea

Librezalek martxan jarri duen Common Voice proiektuak teknologietan euskaraz aritzeko ahotsak biltzea du helburu. Horretarako, auzolan digital bat egingo dute apirilaren 9an Tabakaleran, ahots ezberdinek grabatutako 5.000 esaldi baino gehiago behar baituzte.


Common Voice
Teknologiarekin euskaraz komunikatu ahal izateko auzolan digitala abian

Astelehenean Tabakaleran egindako prentsaurrekoan auzolan digital erraldoi baterako deia egin du Librezalek. Helburua teknologiarekin euskaraz komunikatu ahal izateko 10.000 ahots ordu grabatzea da. Auzolan horren barnean grabazio maratoia antolatu dugu Librezale eta Hirikilabs-ekin elkarlanean apirilaren 9rako. Animatu eta parte hartu!


Lehen paseoa espazioan

Espazioko lehen bidaia Yuri Gagarinek egin zuen 1961ean; 1969an Neil Armstrong izan zen Ilargia zapaldu zuen lehen gizakia.


Facebookek zurien supremazismoa debekatuko duela iragartzeko oharrean euskal independentismoa aipagai

"Gaur iragarri nahi dugu nazionalismo zuria eta separatismo zuria gorestea, babestea eta ordezkatzea debekatu egin dugula Facebooken eta Instagramen. Garbi dago kontzeptu hauek gorroto taldeekin lotuta daudela eta ez dute lekurik gure zerbitzuetan". Horrela hasten da Facebooken ohar ofiziala. Neurriak datorren asteatik aurrera jarriko dituzte indarrean. Azalpenean, euskal independentismoa aipatu dute.


Auto elektrikoaren etsaiak

Aberdeen (Eskozia), 1837. Robert Davidson kimikariak lehen auto elektrikotzat jotzen dena asmatu zuen, lehenago egin ziren saiakerak gauzatuz: Ányos Jedlik hungariarrak, esaterako, motor elektriko bat osatu eta eskala txikiko auto bati jarri zion 1828an.


Pi zenbakia, nahierara

Posey konderria (Indiana, AEB), 1888. Edward Johnston Goodwin medikuak zirkuluaren koadratura aurkitu zuen. Bere ereduan, diametroaren eta zirkunferentziaren arteko kozientea bost laurden zati lau zen; alegia, beretzat pi zenbakia 3,2 zela. Eta kito.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude