J.M. Berasategi, Administrazioa Euskalduntzeko Arazoez Jakitun


1987ko irailaren 13an
Zure babesik gabe independetzia ezinezkoa zaigu
Andre Martinet Hizkuntzalari Famatua Gure Artean
J.M. Berasategi, Administrazioa Euskalduntzeko Arazoez Jakitun
Euskararen Kongresuaz azken hitza emateko, hiru osagai bildu nahiean ditugu orrialde honetako espazio murritzean. Alde batetatik, Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailean langile den Berasategik aurkeztutako txosten interesgarri baten azalpena. André Martinet eta hainbat ikasleren eritziek osatzen dute honakoa.
ARGIA.–Euskal Administrazioan, eta bereziki Lakuan, azkenena zergatik ez dute egiten euskaraz langileek edo zein dira behinik behin horretarako oztopo nagusiak? Agintarien atxikimendu eskasa aipatu duzu hasteko.
J.M. BERASATEGI.–Betiere hitz hauek neurtu egin behar dira noski. Mundu guztiak dakienez gobernu berria sortu da, eta agintari berriek ez dute oraindik gure planen ezagutza nahikoa, eta beraz ez dute jarrerarik azaldu. Orduan, atxikimendu eskasa aipatu dugunean, esan nahi genuen 85aren bukaeran–agintariek plangintza onartu zutenetik aurrera denbora aurrera joan ahala babes hori gutxiagotzen ari ote zitzaigun inpresioa hartu dugula.
A.–Beste oztopo batzu ere aipatu dituzu. Laburtuko al zenizkiguke?
J.M.B.–Bigarren eragozpen bat aipatu dugu: indarrean dauden legeen eta martxan dagoen planaren ezagutza falta. Hau gure errua izan da argi eta garbi, jendeari ulertarazten edo propaganda egiten jakin ez dugulako.
Hirugarren oztopo bat: elebitasunaren ulermenik eza azaldu dugu. Argi dago gizarte honek eta, batez ere, herri honetako Administrazioak dakarren tradizio elebakarra, eta honek pisu haundia du nahiz eta bertako jende asko sartu berria izan.
Laugarrenez aipatu duguna, sentsibilitate praktiko ahula da. Jendeak aldeko jarrera daukala azaltzen da, teorian. Baina gero, ahaztu egiten du hori eguneroko praktikan.
Bostgarren eragozpen bat da, adin batetik gorako guztien behintzat beren ikasketa guztiak gaztelanieraz jaso dituztela.
Euskararen normalizazio eta modernizazio bidea aitatu dugu seigarren eragozpen bezala.
Zazpigarren eta azken eragozpena izan da, zenbait kasutan Administrazioaren aldetikako presio falta. Hor aipatu daiteke, bertara iristen diren idazkietan euskara hutsezkoak oso-oso urriak direla.
Martinet-en Eritzia
A.–Zer moduzkoa iruditu zaizu Euskal Mundu Biltzar hau?
A.M.–Oso interesgarria da. Gertatu zaidana da atzo nahiko pattal nengoela, nekatuta nengoen, eta hori dela eta ez izan saio guztietara joateko modurik. Etorkizunari begira, uste dut hobeki berezirik planteiatu beharko direla benetan arazo linguistikoa dena eta arazo pedagogikoak direnak. Gero, badira politika linguistikoaren prolemak, baita hizkuntza baten ikaskuntzako prolemak ere, eta azkenik nolabait linguistikaren prolema teorikoak deituko ditugunak. Oposizio hori hemengo egitarauetan ondo markatuta dagu, baina agian ez behar haina berezita: lehenbiziko sailean aurkitu ditut gehienbat hirugarrenari dagozkion gauzak eta baita alderantziz ere.
Ikasleen Eritziak
Pentsatzen dut lasaiago irakurri beharko ditugula zenbait gauza. Baina lehenengo inpresioa izan da, gauza asko eta asko entzun direla. Jende ugari etorri da, baina bakoitzak bere gaia ekarri du, lotu gabeko makina bat gauza entzun dugularik. Gero horren balio aurrerago ikusi beharko dugu. Printzipioz, salbuespen gisako zerbait izan da Biltzarra, baina baloratu beharrekoa.
Neri ez dit gauza haundirik aportatu. Nere ustez mahai-inguru gehiago egon beharko luke.
Nik esango nuke oso egokia izan dela, batez ere eman duen aukera jendearekin harremanak izateko eta egoerak ezagutzeko.
lkuspegi profesionaletik, ba, zer esango dizut, oso interesgarria gertatu zait. Adibidez, soziolinguistikari dagokionez, abuztuan Berlinen ospatu berri den linguisten kongresuan izandako jendea baino askoz hobea etorri da hona. Antzeman dut, gramatika sailean esate batera, hemen badela lan sakonetan ari den linguista talde garrantzitsu bat, gramatika generatiboari begira, eta ondorioak epe luzetara ailegatuko direla uste dut.
Printzipioz nik espero nuenik ez da izan. Batez ere euskararen tratamenduari dagokionez, ez da batere ona izan. Dena dela interesgarriak izan dira ponentzia asko. Baina hala ere, euskarari zar zaion tratamendua guztiz txiroa izan da.
J.A.

Euskararen Kongresuko antolatzaile batzu: M. Zalbide, P. Salabaru, M.K. Garmendia eta I. Aldazabal.
51

GaiezHizkuntzaEuskaraNormalkuntzAdministrazBesteak
PertsonaiazBERASATEGI2
PertsonaiazMARTINET1

Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude