Green Capitaletik, Squat Hiriburura

Zer gertatzen ari da Gasteizen?

  • Gasteizko okupazio mugimendua pil-pilean dago: Gaztetxea, Errekaleor Bizirik, Arkillos 10, SUmendi gazte espazioa, Gazte Emantzipazio Sareak (GES) berreskuratutako Ensanche 21en etxebizitza hutsak... Protagonisten hitzak bildu ditugu mahaiaren inguruan. Arrazoi ezberdinak direla-eta, mintzakideek nahiago izan dute izen pertsonala gorde eta bakoitzaren proiektuetako kide gisa hitz egitea.

Mikel Buruaga @MKulungele
2017ko urriaren 04a
Ekainaren 3an, Euskal Herriko herri mugimendu askok babesa adierazi zion Errekaleorri, Udalak auzoari argindarra moztu ondoren. Auzokide talde batek teilatutik ongi etorria eman zion Gasteizko erdigunetik heldu zen manifestazioari. (Arg.: Ińigo Pérez

Errekaleor auzo autogestionatuan maiatzaren 18an agindutako argi mozketa inflexio-puntu erabakigarria izan da Gasteizen. Alde batetik, Errekaleor eztabaida politikoaren erdigunean jarri eta, bestalde, hiria ulertzeko modu ezberdinen arteko talka agerian geratu da berriro ere, Javier Marotok alkate izateari utzi zionetik bi urte baino gehiago pasa direnean.

“Okupazioaren boom-a? Bai zera!”

Izotza apurtzen lehena izan da Gaztetxeko kidea, gainontzeko mahai-kideak okupazio mugimenduaren eztandari buruz harrotasunez hitz egiten hasi direnean: “Gezurra da boom-a dagoela. Okupazioa betidanik izan da Gasteizen”.

Eztabaida piztu da, baina arrazoirik ez zaio falta. Izan ere, 2018ko apirilaren 28an, San Prudentzio egun batez, 30 urte beteko dira 300 lagun inguruk apezpikuaren jabegoko eraikin bat gaztetxe bihurtu zutenetik. Eta 1983ko abuztuaren 6an, hiriko jaiekin batera, uhinak okupatzeari ekin zion Hala Bedi irratiak ere. Belaunaldi oso baten soinu-banda izan zen Euskal Rock Erradikalaren garaiak ziren. Kalean “herri bat, gaztetxe bat” oihukatzen zen, baita gauzatzen hasi ere.

Gasteizko historiaren hamaika istorioren lekuko izan dira Muinoko Etxea eta Arabako irrati librea. Besteak beste, 2007ra arte alkate izandako Alfonso Alonsok (PP) gaztetxea desalojatu nahi izan zuenekoa. Alde Zaharra eraldatzeko PPk aurkeztu zuen PERI proiektuaren kontra, herritarrek egindako mobilizazioak geldiarazi zuen eraisketa plana eta udal gobernua aldatu zen. Herri mugimenduaren oroimenean gordetako bi data ezagutu behar dira egungo belaunaldia ulertzeko: 2005eko Gaztetxe Eguna eta 2008ko Piztu Gasteiz eguna. “Kritikotasun eta heldutasun eskola” izan da Gaztetxeko asanbladan duela bost urtetik hona parte hartzen duen kidearentzat: “Beti ibiltzen ginen Gaztetxean, atzean zegoen guztia ezagutu gabe. Ekintzara pasatzeko momentua zela ikusi nuen”.

Gaztetxea eta Errekaleor bereizteko –bakoitzaren aurrean udal gobernuak jarrera ezberdina du–, Gorka Urtaran alkateak egindako adierazpenak hizpide ekartzean, Errekaleor Bizirik-eko kideak argi dauka zergatia: “Gaztetxeak zutik dirau auzokideek eta herritarrek defendatu zutelako. 10 urte pasa dira eta, gaur egun, pentsaezina da Gaztetxerik gabeko Gasteiz”.

Solaskide guztiak ados dira. “Ez da okupazioaren boom-a, baizik eta boom mediatikoa”, adierazi du GESeko kide batek, hedabide nagusien papera kritikatuz. “Hala ere, argi dago hiri honetan zerbait berezia gertatzen ari dela”, prozesu historiko baten kulminazioaz mintzo da.

Azken hamarkadan, ugariak eta askotarikoak izan dira okupazio esperientziak. Guztiak aipatzeak luze joko luke. Gorabehera asko izan dituzte, baina gaur arte iraun duen esperientzietako bat da 2008an auzolanari esker berreskuratutako eta autogestioan oinarritutako Auzolana Pilotalekua. Espazio horretan udal gobernuak kafe antzoki bat eraikitzeko asmoak alarma gorria piztu zuen, baina tirabirak gaindituta, gaur egun zutik eta martxan jarraitzen du.

Beste batzuk iragankorragoak izan dira. Gentrifikazio proiektuek eta desalojoek bertan behera utzarazitakoak dira gehienak. Adibidez, ez dira gutxi izan etxebizitza funtzioak betetzeko Alde Zaharrean okupatu diren eraikinak: Aldabe, OkuPinto, Kutxitrill, Kutxi 103 –2006tik 2011ra–, San Francisco 3 –2011tik 2014ra–, eta abar. Bestalde, gaztetxeak auzoetan sortzeko ahaleginek gutxi iraun dute: Judimendin 2009an, Zaramagan eta Txagorritxun 2011n, eta beste.

2011tik 2014ra bitartean, San Francisco kaleko 3. zenbakia okupatu zuen gazte talde batek, Kutxi 103ko desalojoaren ostean.
Titularren atzean, hamaika amets

Proiektu asko martxan daude gaur egun ere, eta “okupazioaren boom-a” lau haizetara zabaltzen duten titularren atzean pertsona eta kolektibo asko eta askotarikoak daudela agerian geratzen ari da. Bizi-bizirik daude, eta euren historioa, esperientzia eta bizi-proiektuak sozializatzen ari dira.

Arkillos 10

2010ean, udal-jabego publikoko eraikin hau okupatu zuen gazte talde batek Alde Zaharreko Arkupetan. Udalak zazpi urte lehenago, 2003an, erosi zuen eraikina, baina ez erabilpenik dio eman. Egun, gazteek, 12 pertsonarentzako etxebizitza, bizikleta tailerra eta kultur-espazioa prestatu dituzte eraikinean.

Neurrigabeko alokairurik ordaindu gabe, komunitatean, duintasunez, bizitzeko aukera dela azpimarratu du Arkillos 10 proiektuko kideak. “Nire burua eta jende eta esperientzia berriak ezagutzeko aukera izan da: beste herrialde batzuetako pertsonak, familia eredu eta belaunaldi ezberdinak...”.

Errekaleor Bizirik

2013ko irailaren 3an, ia hutsik zegoen Errekaleor auzoan eraikin bat okupatu zuen ikasle talde batek. Lau urte geroago, argindarrik gabe eta Udalak zein Ensanche 21 hirigintza elkarte publikoak bultzatutako eraisteko mehatxupean, “Europako irla energetikorik handiena” bihurtzeko erronka hartu dute bere gain han bizi diren 150 lagunek. Horrez gain, baratzea, okindegia, inprimategia, gaztetxeam zinema eta beste hamaika proiektu sortu dituzte auzoan.

“Etxebizitza eskubidea bermatzeaz gain, bestelako bizi eredu oso bat praktikara eramateko aukera” izan da Errekaleor duela bi urte auzora iritsi zen kidearentzat. “Harreman kolektiboak, bizitzaren intentsitatea eta proiektuaren transzedentzia” azpimarratu ditu.

SUmendi Eguna antolatu zuten lokalaren lehen urteurrena ospatzeko (SUmendiren argazkia).

SUmendi Gazte Espazioa

Judimendi auzoko gazte asanbladak, 2016ko ekainaren 23an, Benito Ginea kaleko lokal huts bat ”berreskuratu” zuen eta iazko urriaren 28an ireki zituen ateak. Ia urtebeteko auzolanaren ostean, maiatzean SUmendi Eguna antolatu zuten, “aisialdi askea eta auzoari zuzendutako proiektuak” bultzatzeko helburuarekin. “Auzoarekiko harremana eta zaintza kolektiboa” landu nahi dituzte bereziki SUmendiko kideek.

Gazte Emantzipaziorako Sarea

Maiatzaren 29an, “etxebizitza duina bermatuta ez duen gazte orori okupatzeko” deia luzatuz aurkeztu zuen GESek bere burua. Lehenago, apirilean, Ensanche 21en hiru eraikin okupatu zituen gazte talde batek Alde Zaharrean, sei urtez hutsik egon ostean. Ondoren, “argi mozketak, identifikazioak eta mehatxuak” salatu dituzte. Bitartean, oihartzun mediatikorik gabeko beste okupazio batzuk egiten ari dira, eta hala, aurtengo abuztuaren 3an, Corre kaleko 127. zenbakiko eraikin oso bat okupatu zuen beste gazte talde batek.

Maiatzaren 29an aurkeztu zuten Gazte Emantzipaziorako Sarea: etxebizitza duina
bermatuta ez duen gazte orori okupatzeko deia luzatu zion (Hala Bediren argazkia).

Martxoko Iraultzaren seme-alabak

Okupazio mugimendu honen bilakaera eta testuingurua ulertzeko gako bat azpimarratu du GESeko kide batek: “Errekaleor okupatzeko ideia Zaramagako eliza okupatu zenean jaio zen, 2013ko martxoaren 3an, eta irailean gauzatu zen”.

Gaztetxeko kideak ere “belaunaldi berri bat” identifikatu du 2012an Gasteizko gazte mugimenduak abiatutako ‘Martxoko Iraultza’-rekin batera. Badirudi ‘Gazte Blokea’-k hazia erein zuela. 2008tik datozen krisialdi ekonomikoa, langabezia, prekarietatea, Euskal Herriko gatazka politikoaren “noraeza” eta abar luze bat ere agertzen da fenomeno honen atzean.

“Gasteizen denok ezagutzen dugu elkar”, dio SUmendiko kide batek, proiektuen arteko harremanak eta elkarlana goraipatuz. “Errekaleor txinparta izan da eta orain hedatzen ari da”.

Marotoren itzal luzea

Ensanche 21 hirigintza elkarte publikoak 111,5 milioi euro zituen kutxan Javier Marotok alkatetza hartu zuenean; legealdia bukatu zuenean, ordea, 20 milioiko zorra. Gaztetxeko kideak hitzak jarri dizkie kalean entzuten diren zurrumurruei: “Argi dago PP eta EAJren arteko itunaren testuinguruan, Marotoren itzalak eragina izan duela Urtaranen jarrera aldaketan, Bizkaian egoitza duen Euzkadi Buru Batzarraren bitartez”.

“Hau ez da Bilbo. Urtaranek ez daki non sartu den. Ez dituzte ezta prozedura judizialak ondo egiten. Badakite ezin dutela Errekaleor desalojatu, baina alarma piztu dute ustelkeria eta trapu zikinak ezkutatzeko”, gehitu du GESeko kide batek.

 

HITZ GUTXITAN
Hiriaren etorkizuna irudikatzeko eskatuta, argi mintzo dira gazteak:

“Okupazioa ez da helburua, tresna baizik. Negoziatzeko prest ote gauden? Zergatik ez? Baina duintasunez”
(Errekaleor Bizirik)
“Errekaleorreko argi mozketaren harira emandako erantzuna ikaragarria izan zen. Esperientzia sinboliko hori etorkizunean erabili behar dugu”
(SUmendi)
“Autogestioaren bidean sakondu beharko genuke. Instituzioak, zenbat eta urrunago, orduan eta hobeto”
(Gasteizko Gaztetxea)
“Noiz arte jarraituko dugu Gasteizen Okupazio Bulegorik gabe?”
(Arkillos 10)
“Ez dakit Urtaran Gasteizko alkate izango den berriro, baina ziur naiz etxebizitza huts gutxiago egongo direla”
(GES)
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Okupazioa  |  Gasteiz  |  Errekaleor  |  Gaztetxeak

Okupazioa kanaletik interesatuko zaizu...
Okupatu Gasteiz Egunaren antolatzaileek: "Ukatzeko arrazoi bakarra izena da".

Okupatu Gasteizeko kideek Okupatu Gasteiz Egunera gerturatzeko deia mantendu dute, debekua “zentsura politikotzat” jo eta Gasteizko Udalaren jarrera salatu dute.


Kazetari bat hil da Alemaniako Hambach basoan, polizia ekintzaileak botatzen saiatzen ari zela

Steffen M. zuen izena eta asteak zeramatzan Alemaniako Ipar Renania-Westfalia eskualdean dagoen Hambach basoko erresistentziaren berri ematen. Polizia basoa husten saiatzen ari da orain bi astetik, ikatz harrobi erraldoi bat zabaldu eta zuhaitzak moztu egin nahi baitu RWE enpresak. Ekintzaileek zuhaitzetan etxeak eginak dituzte eta desobedientzia zibila praktikan jarriz, bertan jarraitzen dute. Kazetari eta blogaria, altuera handi batetik erorita hil da.


2018-09-19 | ARGIA
OkupaTU Gasteiz Eguna debekatu du Gasteizko Udalak

“Zentsura politikoa” salatu dute OkupaTU Gasteiz Eguneko antolatzaileek, jaiaren plangintza tekniko guztia behar bezala zegoela eta baimenak iaztik onartuak zituztela arrazoituz. Gasteizko hainbat herri-eragileren urteurrenak aprobetxatuz, jai bateratua prest zuten urriaren 6rako Hala Bedi (35 urte), Gaztetxea (30 urte), Auzolana (10 urte) eta Errekaleorrek (5 urte). Hala Bedin jaso dutenez, datozen egunetan azalpen gehiago emango dituztela eta urriaren 6an OkupaTU Gasteiz Eguna... [+]


2018-09-17 | Hala Bedi
'Errebeldiaren mapa' aldarrikatuko du Errekaleorrek bostgarren urteurrenean

5 urtez errebeldiaren mapan lemapean bostgarren urteurrena ospatuko dute errekaleortarrek irailaren 28an eta 29an. Astebete beranduago, urteurren bateratua: OkupaTU Gasteiz.


Gaztetxearen gainean

Aldaketaren aroa hastearekin batera berpizten hasi zen okupazioaren mugimendua Iruñean, UPNkoen azken urteetan ia hilik egon ondoren. Kontua da hiru urteotan inoiz ez bezalako bideak zabaldu eta sos ederrak gastatu dituela Iruñeko Udalak udal jabetzapeko tokiak gazteei nahiz gizarte taldeei uzteko (Mendillorrin, Txantrean). Iruñeko Alde Zaharrean bertan ere, ia hiru urteko prozesu ireki eta luzearen ondoren, Plazara ekimena gauzatu da, karrika Nagusiko Cruzat jauregi handia... [+]


2018-09-13 | Amaia Lekunberri
Hambacheko basoa husten saiatzen ari da Alemaniako polizia

Irailaren 6an basoa hustu asmoz egindako esku hartzearekin, poliziak ez zuen lortu eremua hustea. Astebeteren ostean, xede berberarekin bueltatu eta jendea kanporatzeari ekin diote.


2018-09-12 | Hamaika Telebista
Aldaketaren alderdietan arrakalak eragin dituzte Maravillas gaztetxearen inguruko gertaerek
MULTIMEDIA - erreportajea

Gaztetxeen loraldi bat eman da azkenaldia Nafarroan. Iruñeko Alde Zaharreko Maravillasekin batera, Arrotxapean, Tafallan, Lizarran, Burlatan, Berriozarren edota Mendillorrin sortu dituzte gaztetxeak. Horietako gehienetan, Udalekin egindako akordioei esker aurrera atera dira proiektuak. Maravillas gaztetxearen inguruko gertaerek, Gobernua sostengatzen duen laukoan arrakalak eragin ditu.


2018-09-12 | Xabier Letona
Maravillas Gaztetxeari oroimen historikoa manipulatzea leporatu diote 50 lagunek

Oroimen historikoaren alorrean lanean ari diren hainbat pertsonak eta 36ko Gerran fusilatutakoen hainbat senitartekok "Oroimen historikoaren aldeko eta manipulazioaren aurkako manifestua" sinatu dute. Idazkia Iruñeko Maravillas gaztetxeak irailaren 27ko Gudari Eguna dela-eta antolatutako ekitaldien harira etorri da.


2018-09-11 | Amaia Lekunberri
Estrasburgoko ZAD gunea hustu du Frantziako poliziak

Astelehen goizaldean eta istilu ugari tarteko, jendarmeek jendea kanporatu dute Kolbsheim-eko (Frantzia) basoan dagoen ZAD gunetik.


2018-09-11 | LAB sindikatua
Udaleko LABeko Sail Sindikala eta Orixe eraikinaren okupazioa

Parte Zaharreko gazteek joan den larunbatean bideratu zuten Orixe Ikastolaren eraikin zaharraren okupazioa dela eta, Donostiako LABeko Sail Sindikalak honakoa adierazi nahi du.


Eguneraketa berriak daude