Ondarroako kresala sentitzen da Gasteizko muinoan

  • Apirilaren 21eko 13:00ak dira Gasteizko Alde Zaharreko Errexala elkartean. Gasteizko ondarrutarrek urteroko hitzordua daukate: “famaun bazkaxe”. Aurtengoarekin seigarren urtez jarraian antolatu dute bazkari hau eta tantaka datoz Kutxi kalean dagoen elkarte honetara.

Beņat Garaio
2018ko maiatzaren 08a
Argazkia: Ketxu Bedialauneta.

Norbait iritsi ahala, kobratzearekin batera hasten dira galdeketak, batik bat adinekoenak: “Zu barrixe za. Ze familixataku za?” eta pare bat lotura egin ostean ezezagun izatetik lagun izatera pasatzen da iritsi berria. Pixkanaka badoa giroa berotzen eta adin guztietako jendea ageri da bere zapia lepoan jarrita. Horietako batzuek urte osoa eman dute elkar ikusi gabe, beste batzuek astero-astero ikusten dute elkar eta beste batzuek ezustean egiten dute estropozu Gasteiz bezalako hiri bateko kaleetan. Bazkal arteko tarte hori aprobetxatzen da egunean jartzeko eta herriko nobedadeak aipatzeko.

“Lekatxarrik ez dou nahi, e?”, entzuten da kalean. Poteatzera irten da 50 pertsonako koadrila hau, denak ondarrutarrez hitz egiten. Nabaritzen da hitzordu honek sortzen duen ilusioa. Ez da gutxiagorako, Rosak (Kresalaku) dio denetariko jendea egoten dela, ideologia guztietakoa, eta Gasteizen egin dutela askok lehenengo harremana, ez Ondarroan.

Mahaian esertzeko ordua iritsi da eta adinaren arabera kokatu dira. Tradizioak dio “Patateroak ei gara” bertsoarekin inauguratzen dela bazkaria eta horrela egin dute aurten ere. Duela sei urte idatzitako bertsoak ereserki bihurtu dituzte dagoeneko. Platerak pasa orduko bolumena eta ondarrutarren animoa igoz doaz, eta Rosa “animatzaile soziokulturala” hasten da kantari, Ondarroako kantak, batik bat. Paregabeko giroa dago barruan, eta baita kalean ere, eta argazki ofiziala ateratzeko kanpora joan dira ondarrutarrak. Gasteizera egun pasa etorritako Lekeitioko musika banda bat topatu dute kalean, baina arazorik ez: bi herrien arteko adiskidetze inprobisatua egin dute, elkarrekin kantatuz eta ondarrutarren argazki ofizialean ere lekeitiarrei tokitxo bat eginez. 

Espainiatik jende asko etorri zen bezala, Gasteizera ere Euskal Herriko beste txoko batzuetatik jende andana etorri zen. Gipuzkoatik etorritako fabrikak, euskalduntzen ari zen administrazioa eta irakaskuntza izan ziren Gasteizera etortzeko arrazoi nagusiak, eta ondarrutarrak ere ez ziren salbuespena izan: ehunka eta ehunka etorri ziren. Duela 40 urte elkartu ziren horietako batzuk afari bat egiteko Portalonen eta bi urtez jarraian antolatu zuten 30entzako afaria; hor zen Rosa, adibidez.

Argazkia: Ketxu Bedialauneta.

Ondoren, ia 25 urteko etenaldi bat egon zen inolako hitzordurik gabe, harik eta Rosa bera eta Getxo (denek dute ezizen bat Ondarroan) elkartu ziren arte: “hau ein bir dou!” esan eta dozena erdiren artean antolatu zuten afaria. Bakoitzak bere ezagunen zerrenda egin zuen lankide, bizilagun edo Ondarroako ezagunekin eta animatu zen jendea. Urteak joan diren heinean, teknologiarekin batera ere hobetzen omen doa afariaren antolakuntza: posta elektroniko zerrenda daukate, whatsapp taldea ere bai, eta komunikazioa estuagoa da orain.

Aurtengo hau da bazkaria udaberrian egin duten lehenengo urtea, hainbat arrazoi tarteko udazkenetik udaberrira atzeratu batitute.  “Aurten  ez dou ein behar, ala?”, baina iritsi da udaberria eta iritsi da urteroko hitzordua.

Bazkari honetako zazpi antolatzailerekin elkartu gara asteazken buruzuri batean eta lehen galdera, zuzenean bihotzera: “Nolakoa da Ondarroarekin daukazuen harremana?”. Jasonek erantzun du lehena: “Ni ondarrutarra na, nire errautsak Ondarrura eroango dodaz”. Ez da gasteiztarra sentitzen, baina hala ere ez litzateke Ondarroara joango bizitzera. Gehienek buruarekin baietz diote, ados daudela. Baltza, ordea, herrira bizitzera joango litzateke eta Katuk honi galdetu dio ea zer egingo duen otsailaren 22 batean Ondarroan. “Ba Gasteizko gauza bera!”. Barreak.

“Badakizue zeren falta sumatzen dudan? Itsasoa!”. Denek baietz. Herrira iristean lagunak zain daude poteorako, baina ‘gasteiztarrek’ lehena itsasoari egiten diote bisita. Rosak uda guztia herrian pasatuko luke eta Agurtxu, Gasteizko lehenengo urteetan, Ondarroara joaten zen ostiral arratsalde guztietan. Ez dute beraiek bakarrik pentsatzen euren hurrengo bisitan, Ibanen amak galdetzen baitio: “Seme, bi hilabete daramatzazu etorri gabe!” eta bera ere kontziente da denboratxo bat pasatu dela herrira azkenengo aldiz joan zenetik.

Belaunaldi aldaketaz galdetuta, mahaiaren bueltan daudenek azpimarratu dute gazteak ilusioz etortzen direla bazkarira. Ondarroan jaiotako horien seme-alabak ez omen dira denak ondarrutarrak sentitzen, baina koadrilak dituzte bai Gasteizen eta baita Ondarroan ere. Euskaraz ere bietara, gazteenak ondo moldatzen baitira batuaz eta ondarrutarrez. Adibidez, Ketxuk kontatzen du bere alaba unibertsitatean ondarrutar batzuekin elkartzearekin batera hasi zela ondarrutarrez hitz egiten. Azalaneku Jasonek dio askotan “gudu emozional bat” egoten dela egoera horietan (bikote mistoetan, batik bat) eta kasu horretan, “herri gabeko umeak izan baino, nahiago nuen gasteiztarrak izan zitezen”. Orain patatero peto-petoak dira, bere berezitasunekin.

Argazkia: Ketxu Bedialauneta.

Jakina, seme-alaba bakoitzak desberdin ikusten du euren gurasoen herriarekiko harremana eta Baltzak komentatu digu alabak Ondarroa ez duela ezta argazkietan ere ikusi nahi, baina behintzat “semi pixkat engaina dot”!

Gasteizen igarotako urteen ostean, hemen zeharo integratutako familiak dira, baina bakoitzak bere bizipenak ditu Gasteizera etortzerakoan: Katu frankismoan kanpora joan zen eta trantsizioarekin batera, Euskal Herrira itzuli nahi zuenez, Gasteizera aldatzea erabaki zuen. Rosa bere bizilagun ondarrutarra Olabide ikastolara irakasle etorritakoa zen, baita Jasone ere, urte batzuk geroago, Bastida eta Armentia ikastoletan. Euskara dute, hain zuzen, ogibide mahai honetan bildutako gehienek, Ibon euskara irakaslea baita eta Ketxu Bastida ikastolako zuzendaria.

“Ondarroan 24 orduz bizi gara euskaraz” eta mutur batetik beste mutur batera igaro ziren Gasteizko ondarrutarrak. Inork ez zuen kalean euskaraz egiten eta euskaraz egiten hasten zirenean jendeak erreakzionatu egiten zuen. “Habla en cristiano”, “Tú eres vasca, ¿no?”  eta batzuetan zalantza zeukaten ea Euskal Herrian edo Burgosen zeuden.

Batzuek hasieratik lortu zuten, baina Getxok giro euskalduna beranduago topatu zuen, “ghetto batean bizitzearen urte ilunak pasatu ostean”. Edonola ere, aho batez esaten dute Gasteiz asko euskaldundu dela, eta izango dute zerikusia horretan beraiek ere.

Asteazken gaua da, baina ondarrutarrak hor dabiltza hitz eta pitz, Errexalan prestatu duten afariaren inguruan hurrengo urteko bazkariari buruz hitz egiten. Baietz, antolatuko dutela, eta agian autobusa hartu eta Ondarroan bertan egingo dutela hurrengo bazkari famatua. Horrelako hitzorduetan indartzen dute beraien nortasun bikoitza, eskuzabal hartu dituen Gasteiz anitzak eta euren izaera zizelkatu duen Ondarroak osatutakoa.

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Gasteiz  |  Ondarroa

Gasteiz kanaletik interesatuko zaizu...
2019-03-22 | Hala Bedi
Arrazakeriaren aurkako "fronte bateratua" osatzeko deia Gasteizen

Martxoaren 21ean, Arrazakeriaren Kontrako Nazioarteko Egunean, manifestazioa egin dute ehundaka lagunek Gasteizen, Arrazakeriaren Kontrako Plataformak deituta. Aste osorako ekimen gehiago antolatu dute.


2019-03-14 | Topatu.eus
Gasteizko gaztetxea
Urtarrilaren 1eko gertakariengatik epailearen aurretik pasatzeko deitu dituzte 5 gazteak

Gaur, osteguna, 5 gaztek adierazpenak egin beharko dituzte Gasteizko Epaitegian, urte berri eguneko goizaldean gaztetxean gertatutakoengatik. Aldi berean, gaztetxean festa solidario bat ospatuko dute dirua batzeko eta gastuei aurre egiteko.


2019-03-11 | Hala Bedi
Amets Martinez de Heredita (Lumagorri)
"Oso larria da LGTBI komunitatearen egoera, eta Udalak ez ditu konpromisoak bete"

Lumagorri elkarteak Sexu-orientazio eta genero-identitatearen inguruko gorroto delituen tokiko Behatokia sortzeko beharraz ohartarazi du aspalditik, lurraldean ematen diren erasoen datuak ezagutu ahal izateko. Behatokiaren funtzioa Lumagorrik berak bete behar izan du orain arte, “bitarteko prekarioekin”.


2019-03-11 | Tania Siriany
Gora borroka feminista eta antiarrazista!

Niretzat, migratu eta arrazismoaren kontrako feminista gisa, aurtengo M8 oso berezia eta garrantzitsua izan da.


Nortxu Nuņez. Gasteizko "Baiona" hortz klinikaren arduraduna
"Euskara hiztunak gara guztiok, bat izan ezik"

Joan den urte amaieran Lazarraga Saria jaso zutenen artean da Baiona Hortz Klinika. Odontologia zerbitzua euskaraz eskaintzen du Gasteizen Nortxu Nuñezek (Trapagaran, Bizkaia, 1976) zuzentzen duen zentroak. 2004az gero ari da Arabako hiriburuan. Lazarraga Sariaren aitzakian joan gatzaizkio, eta ARGIAren mendeurrena aipatu digu berak.


2019-03-08 | ARGIA
Gasteiz goizean: Milaka lagunek Plaza Berria txiki utzi dute

Gasteizko Plaza Berria bete-beteta ikusi dugu eguerdirako. “Emakume altxa, hasi da iraultza” oihuekin berotu dute giroa eta ekimen antifaxistak eman dio hasiera manifestazioari, Espainiako Estatuko faxismoaren ordezkariei planto egiten dietela argi utziz. Jendetza izan da ibilbidean eta nabarmentzekoa da manifestazioaren aurretik, goizean Gasteizen egin dituzten pikete eta ekintzetan poliziarengandik hamar emakume jazartuak izan direla salatu duela mugimendu feministak.


2019-03-05 | Hala Bedi
LGTBI Behatokia hauteskunde kanpaina baino lehen martxan jartzeko exijitu dio Gasteizko Udalari Lumagorrik

Gasteizko Udalak sexu-orientazio eta genero-identitatearen inguruko gorroto delituen aurka egiteko Behatokia martxan jartzeko konpromisoa hartu zuen, baina hauteskundeetarako hilabete gutxi falta direnean, ez dago ezer. Maiatzean diagnostiko berri bat publikatuko du Lumagorri-k, baliabide propioekin egindakoa: “Datu bilketa modu prekarioan egiten den azken aldia izatea nahi dugu”.


2019-03-04 | Hala Bedi
Memoria inklusiboa aldarri Martxoaren 3ko sarraskiaren 43.urteurrenean

Igande arratsaldea izanda ere, milaka lagun atera dira Gasteizko kaleetara Pedro María Martínez Ocio, Francisco Aznar, Romualdo Barroso, José Castillo eta Bienvenido Pereda gogoratzeko. Herri mugimenduko eragileek indarrak batzeko deia luzatu dute, bakoitza bere “lubakietatik” ateratzeko deia eginez. Bide batez, Martxoaren 8ko Greba Feministan kaleak hartzeko aldarria egin dute.


2019-03-01 | Hala Bedi
Bideoa
Martxoaren 3a, defendatu beharreko memoriaren barrikada

Letra eta irudiekin bildu ditu Errekaleor Bizirik!-ek Gasteizko Martxoaren 3ko gertakari lazgarriak. Igandean 43 urte beteko dira sarraskia gertatu zenetik, orduko irudiak erabili ditu auzo askeak Romualdo Barroso bizilaguna eta gainontzeko langileak oroitzeko.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude