Emakumeak borrokan

Iñaki Beraetxe: "ETBk Tele5 begiratu beharrean hobe luke TV3 begiratu"

  • Donostiako Loiola auzoko txoko batean jarri digu zita Iñaki Beraetxe (Donostia, 1963) aktore eta bikoiztaileak. Lan baldintza eskasak direla eta greba hasi duen Bikoiztaile Euskaldunen Elkarteko kidea da Beraetxe, Richard Gere, Jack Nicholson, Clint Eastwood, Merlí irakasleari edo Shrek berari ahotsa jarri diona, besteak beste. Zoritxarrez baina, bere ofizioa galtzear da, ETBk inoiz baino ordu gutxiago kontratatuko baititu aurten, inoiz baino prezio merkeagoan. Anjel Lertxundik esan zuen duela urte batzuk, zine mutuaren garaiak datozela. Datorrena datorrela, Bikoiztaileek planto egin dute egoeraren aurrean.

Zuzeu
2019ko otsailaren 04a
Iñaki Beraetxe. Argazkia: Zuzeu.

Lehenik elkartearen inguruan galdetu nahi dizut. Gaia kokatu dezagun.

Elkartea, kolektiboa egituratzeko egin genuen. Badaramazkigu urteak eta urteak ez konbeniorik, ez ezer erregulatu gabe, eta enpresa bakoitzak bere aldera jo du. Garai batean bikoizketaren zioa hori zen, ez zegoenez ekoizpen propiorik, kanpotik ekartzen zen eta euskaraz bikoiztu. Gerora, ekoizpen propioa egin behar zela esaten zuten. Kontua da iritsi garela une batera zeinetan ez baitagoen ez ekoizpen propiorik, ez bikoizketarik ezta azpititulurik ere. Ezta pulamenturik, eta ez ezer.

Zerk eraman zaituztete greba hastera?

Garai batean mila eta piku ordu bikoizten ziren urtean. Hori murrizten eta murrizten joan zen eta azken lehiaketa honetan, 100 ordu bikoiztuko direla esan digute, eta horrek berez esan nahi du ofizioa popatik hartzera doala.

Soldata ere jaitsi dizuete gainera, ezta?

Gure salneurria %32 murriztu digute azken 6 urteetan. Gu aldi baterako langileak gara, obrako kontratu batekin egiten dugu lan. Ez gara ETBren plantillakoak. Apenas lanik eman digute, eta gainera salneurria jaitsi. Dagoeneko prekarietatean lan egiten gabiltza. Jende asko ez da iristen soldata minimo bat osatzera. Jasanezina bihurtu da egoera, horrela ez dago bizitzerik. Azkenean batek irakasle bezala lortu du lanpostua, bestea fabrika batean hasi da lanean, eta azkenean jendeak ziurtatu nahi du bere lana eta ezin du egon telefono deiaren zain, ea pertsonaiaren bat ematen dioten.

EiTBz gain, Zineuskadi ere jokoan dago.

Badirudi guk greba planteatzeak EiTBri bost axola diola. Eta orduan Zineuskadirekin sartzea erabaki dugu. Dirudienez, Zineuskadik haientzako badu halako garrantzia bat, nahiz eta, urtean 12 pelikula ziztrin egiten diren. Egoera ikusirik planto egin diegu: ez dugu bikoiztuko.

Zein izan da Jaurlaritzaren erantzuna Zineuskadi eta greba zela eta?

Zineuskadikoa egingo ez genuela esan dugunean, alarma piztu zaie eta Kulturako Kontseilaritza kezkatu egin da. Baina badirudi ez Zineuskadik eta ez Jaurlaritzak ez dutela erabakirik hartu nahi. Betikoan gaude, konponbide zaila daukala esan digute eta ez da ezer aldatu. Egoera kritikoan gaude asko, beste batzuk nola hala eta beste batzuk lanean.

Lanean esan nahi duzu beste ofizio batzuetan?

Ez. Bikoizketan badago kolektibo bat lanean jarraitzea erabaki duena, %32eko murrizketarekin. Baina zuk koadro bat egiteko 100 kolore baldin badituzu eta bat batean 40 geratzen baldin bazaizkizu, koadro horren kromatismoa ez da berbera izango. Gainera, diotenez, orain euskara maila jada ez da behar adinakoa.

Aktoreen gremioa ere asko sufritzen ari da euskal telesailen gabezia.

Tamalgarria da. Azken seriea, nire datuen arabera bote prontoan, “Aitaren Etxea” izan zen. 2014-2015ekoa da hori. Ez da deus egin ordutik. Goazen!eko bi denboraldi baino ez. 26 kapitulu 5 urtetan. Hori bai, lehengo urtean errodatu zen serie bat gazteleraz. Lehen Goenkaleko ia 200 kapitulu egiten ziren urtean, eta bi edo hiru serie urtean.

Baduzue indarra hordagoa mantentzeko?

Badakizu zer gertatzen den? Galtzeko zeozer izango bagenu planteatu ahal izango genuke, baina puntu honetara iritsita, zeozer lortu arte eutsi beharra dugu.

Zer ondorio izan lezake greba mantentzeak?

Suposatu dezake gure elkarteko kideak pikutara joatea, beste edozein lanetan hastea. Eta gero bikoizketa bat egin nahiko balitz, eta pelikula batean 40 pertsonaia baldin badituzu, azkenean ez duzu kolore aniztasun hori izango. Pelikula bakoitzean bikoztaile batek 3-4 pertsonaia egin beharko lituzke. Baina tira, kritika jaurlaritzari bakarrik ez, harrigarria da gizarteak nola asimilatu duen kontu hau.

Ez dirudi jendea gehiegi asaldatu denik.

80ko hamarkadan euskararekiko utzikeria honek pisu politiko askoz ere handiagoa edukiko lukeela iruditzen zait. Jendeak ez luke onartuko.  Errealean edo Athletiken emaitzak txarrak diren unean bertan afizioa urduri jartzen hasten da. Hedabideak urduritasun hori azaleratzen dute, eta zuzendaritzak aldaketak egiten ditu, erabakiak hartu. Gaizki amaituko dela dirudi. Gizarte bezala kontzientziarik ez dugulako, eta euskarak ez duelako egun pisu politikorik.

Esan nahi duzu, euskararen alorrean, eta zuenean zehatzago, afiziorik ez dagoela harmailetan?

Afizioak ez duela soinurik egiten. Eta hitz egiten duten horiek hasten dira: “Ez, nik serieak jatorrizkoan ikusten ditut…”. Haur eta nerabeentzako berebiziko garrantzia du fikzioa euskaraz kontsumitzeak. Errealitatea da hezkuntzak ez duela bermatzen 16 urteko nerabe batek euskara menperatzea, eta azpitituluekin argi dago ez dela euskarazko hizketa maila hobetuko. Gaur egun Shin Chan euskaraz ikusi zuen belaunaldi hori daukagu, baina hala eta guztiz ere, badirudi ez dutela baloratzen haiek zer izan zuten beren haurtzaroan.

Ni neu Dragoi Bolaren belaunaldikoa naiz, eta ondo oroitzen dut udalekuetan Zangotzako, Amurrioko eta Bermeoko jendearekin elkartzean denok partekatzen genuela euskarazko Dragoi Bolarekiko miresmen hori. Denok erabiltzen genituen hitz berak.

Horri oso garrantzia gutxi ematen zaiola uste dut. Beste pisu bat izan beharko luke, ez litzateke dudarik egin behar. Eta norbaitek pentsatzen badu 6, 8, 10 edo 12 urteko ume batek nahiago izango duela bertsio original azpititulatua ikusi, oso erratuta dago.

100 ordu bakarrik bikoizten bada, deus egiten ez den seinale.

Orain zeu umea zineneko %8a edo horrelako zerbait bikoiztuko da. 100 ordu horietatik %90a marrazki bizidunak izango dira, gutxi gorabehera. Marrazki bizidunen munduan ere sekulako lehia dago Clan, Disney eta enparauekin, eta oso garrantzitsua da euskara indartsu egotea. Gaur, 90eko hamarkadako programa errepikatu bat ikusi dut ETB1ean, Euskal Herritik saioko Behe Nafarroari buruzko atal bat. Eta ikusten ari nintzen neurrian gaizki sentitzen hasi naiz, La2-eko dokumental batean hartz zuriari bezala begiratzen nion. Desagertzear den espezie bati nola.

Kataluniarrak beste bide batetik doaz. Zuk zeuk parte hartu duzu Merlí telesailaren bikoizketan.

Merlí mundu guztian saldu dute. Nolako indarra daukaten, apustuak egin eta askotan errentagarritasuna ateratzeko. Merliren instagramean sartuz gero hizkuntza mordo batean idatzitako mezuak irakur ditzakezu. Arrakasta globala izan du.

Grebaz gain beste ekimen edo pausorik egingo duzue?

Batzarretan ari gara eztabaidatzen eta gauzak proposatzen. Hasieran grebaren eta aldarrikapenen aurkezpena egin dugu, zeozer aldatzeko balioko zuelakoan. Intelektual eta eragile askori elkartasuna eskatu nahi diegu. Juan Luis Zabalaren artikulua irakurri eta asko poztu ginen. Lander Garrok EiTBri buruz idatzitakoekin edo lehengoan Amonarrizek aipaturikoekin ados nago.

Orain ETBko zuzendaritza aurrean izango bazenu zer esango zenieke?

Kontuz ibili beharko nuke zer esan eta zer ez; kar, kar, kar. Ez dakit. Esango nieke ea orain dela 30 urte, dena hasi zenean, amesten zuten horretara iritsi ote garen, iritsi ez bagara zergatik izan ote den eta zerbait mugituz gero; joko sistema, alineazioa, entrenatzaileak… ea zerbait aldatzeko modua ikusten duten. Edo kondenatuta ote gauden horrela jarraitzera, itxi arte edo ikusleak galdu arte. Ikusi pilota, ikusi Teleberria, ikusi Herri Txiki Infernu Handi… eta hortik aurrera ba beno, goazen denok Tele5 ikustera. Zeren argi dago ETBn inon baino Tele5 gehiago ikusten dutela, izan ere, beren eredua beti Tele5 dela dirudi. Kate horri begiratu beharrean hobe lukete TV3ra begiratu.

Elkarrizketa hau Zuzeuk argitaratu du eta Creative Commons lizentziari esker.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Euskara  |  Telesailak  |  ETB

Euskara kanaletik interesatuko zaizu...
Dylan Inglis: "Euskaldun kontzeptua ederra da"
MULTIMEDIA - elkarrizketa

Dylan Inglis Devonen, Ingalaterran, jaio zen. Euskal Herrira egindako oporraldi batean egin zuen topo euskararekin eta ikasteari ekin zion; gaur egun, batuaz bezain ongi mintzo da zubereraz. KORRIKAn parte hartzeko egin digun bisita baliatu dugu elkarrizketa txiki hau egiteko.

Hemen duzue orain dela hilabete batzuk Mikel Asurmendi kazetariak egin zion idatzizko elkarrizketa: https://www.argia.eus/argia-astekaria/2631/dylan-inglis


2019-04-21 | Reyes Ilintxeta
Daniel López Moreno, Erriberako Olentzero
"UPN-k ez du ikusi nahi hemen dagoena"

Nafarroako Behe Erriberan euskararen irakaskuntzak lau hanka ditu: Argia Ikastola 230 ikaslerekin, A eredua (euskara ikasgai duela) ikastetxe publikoetan 910 ikaslerekin, AEK 60 ikaslerekin eta Hizkuntza Eskola 28rekin. Daniel López Moreno euskaltzaleak argi du A eredua bultzatu behar dela eskualde honetan, hori izan daitekeelako euskararentzako sarbide eraginkorra.


Zergatik hondoratu zen 'Mary Rose'?

Portsmouth (Ingalaterra), 1510. Mary Rose gerraontzia eraikitzen hasi ziren. Henrike VIII.a urtebete lehenago igo zen tronura eta, Gaztelak nahiz Portugalek itsasoaren kontrolean Ingalaterrari aurrea hartua ziotela ikusirik, itsas armada indartzeari ekin zion berehala.


2019-04-17 | ARGIA
Euskararen Erakunde Publikoak, Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak helduen euskalduntzerako elkarlana berretsi dute

Euskararen Erakunde Publikoak (EEP), Nafarroako Gobernuak eta Eusko Jaurlaritzak Hiruko Ituna delakoa indartzeko konpromisoa berretsi dute. Hizkuntza politika gaietan lankidetzan ari dira azken urteetan eta halaxe segituko dutela baieztatu dute.


2019-04-17 | ARGIA
Tirabirak euskalgintzako erakundeen eta Frantziako Gobernuaren artean

Frantziako Lurralde Kohesiorako eta Tokiko Kolektibitateekiko Harremanetarako ministro Jacqueline Gouraultaren “Eskola publikoetako ama eskoletan murgiltze eredua garatzea ez zela legezkoa” esaldiak hainbat erakunderen arrapostua ekarri du.


2019-04-16 | Uztaritze.info
Uztaritzeko bost hautetsi abertzalek kargua utzi dute

2019ko apirilaren 11ko Herriko Biltzarraren kari aurrekontuen gaia baliatu dute Carrère-en taldeak daraman politikari buruz haien irakurketa orokorra plazaratzeko.


2019-04-16 | dantzan.eus
Oñatiko dantzarien Korrika

Aurrena luzaidarrak eta ondoren oñatiarrak, korrika dantzan. Larunbat goizean igaro da korrika Oñatitik eta Oñatz dantza taldeko dantzariek dantzan eraman dute lekukoa. Oñatzeko bi kidek lekukoa hartu duten momentuan, dantza taldeko gainerako kideek ere aurrealdean sartu dira kaskainetekin.


2019-04-15 | Amaia Fernández
Klika! 21. Korrika 2019
MULTIMEDIA - ekitaldia

Hamaika egun eta 2.500 kilometro baino gehiago egin eta gero, 21. Korrika Gasteiza iritsi zen atzo. Milaka lagun elkartu ziren euskararen alde.


2019-04-15 | ARGIA
Kilka! sistema eragilean

Gasteizko Andra Maria Zuriaren plazan milaka lagunen aurrean Maialen Lujanbio bertsolariak irakurri du Korrikan eskuz esku pasatako mezua.


2019-04-15 | Hala Bedi
Argazki bilduma
Aro berri bati 'Klika' Gasteizen

11 egun, 2.500 kilometro baino gehiago eta Euskal Herriko ia bazter guztiak zeharkatu ostean, 21. Korrika Gasteiza iritsi da. Garesen hasi zen euskararen aldeko lasterketak Gasteizko kaleak bete ditu kolore anitzetako irudiak utziz. Andra Maria Zuriaren plazan, Maialen Lujanbio bertsolariak irakurri du sekretupean zaindutako mezua.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude