Euskara atez atekoa da

  • San Ferminak amaitu eta “Gaixoa ni” abesteari utzi bezain pronto, ordulari bat pizten da Iruñean, hurrengo jaiei begira atzera kontua hasiz, lehergailu bateko kronometroaren gisan. Bada une honetan beste markagailu bat hamaika plazetan, bistan ez dagoena, 2019ko maiatzari so: hauteskundeena.

Beñat Hach Embarek @hatxen
2018ko ekainaren 06a

Stablishmentak ez du nahi bloke aurrerakoiak gobernuan izatea, herritarren gehiengoak pauso bat ematen badu (instituzioek ekarpena egin dezakete horretan), pauso horiek egonkorrak bihurtzen direlako. Gehiengoek bihurtzen dute pauso bat atzeraezin, tabu bat errauts. Urte batzuetako lanketaren ondotik etorri daiteke estigma handi baten suntsipena Nafarroan, herritarren jarrera aldatuz badoa: euskarari, eta euskaldunei, arnasa hartzen uztea; eta ondorioz, aukera gehiago zabaltzea euskalduntzeari.

Oposizioaren bandera hondakinak izan ziren Gipuzkoan 2011-15eko agintaldian; euskara eta Euskal Herria Nafarroan, legegintzaldi honetan. Soziologia erabat ezberdina daukate Gipuzkoak eta Nafarroak, bistan dena. Lehenengoan elkarri mutur joka aritu zirenak (EH Bildu-EAJ) lubakia konpartitzen dute bigarrenean (Geroa Bai-EH Bildu-Ahal Dugu-Ezkerra). Dena den, garbi dago herrialde bakoitzean oposizioak desgasterako gai nagusi bat baliatu duela, eta antzekotasun handiak topa daitezkeela atez-atekoaren aurkako mezuen eta euskara-Euskal Herriaren aurkako erretolikan.

Inposizioa. Gipuzkoan kontzeptu gakoa izan zen, eta ez soilik hitz hutsal gisa baliatuta, baizik eta ezker independentista ispilu aurrean jarri eta bere diskurtsoarekin egin zitzaiolako aurre: erabakitze eskubidea. Zeren eta, nola jokatuko dute instituzio nafarrek, uneren batean, faxistak herri galdeketak planteatzen hasten badira? Berez agerikoa izan zitekeen galdera, ez zen hain begibistakoa: zein zen salatzen den inposizioa? Birziklatzeko beharra? Beraz… zein zen aldarrikatzen den eskubidea? Ez birziklatzeko aukera izatea? Hori da inposizioa?

Nafarroan faxistek ere inposizio kontzeptua darabilte. Elebakartasuna da demokrazia, eta elebitasuna diskriminazioa. Begibistan argudioak ez hanka eta ez buru ez izan arren, presente izan behar da diskurtso hauek oso ondo konektatzen dutela norbanako batekin pribilegio bat galdu behar duela sentitzen duenean: uneren batean beste hizkuntza bat ikasteko beharraren aurrean topatu daitekeelako (egoera ez da horretara iritsi oraindik ezta urrutitik ere), edo egunero bere hondakinak sailkatzen aritu beharko dela ikusten duelako. Etorkinak aldi berean lana kentzera eta laguntzetatik bizitzera datozela defendatzeko kapaza den pertsonarekin gertatzen den bezala, gatazkaren erroa pribilegioetan dago.

Horregatik izan zen hondakinen gaia, eta da euskararena, hain suharbera, norbanakoari eragiten diolako. Indibiduoaren berekoikeria sakonenarekin konektatzen du. Gatazka giroa kalean nabaritzen da, bizilagunen artean, lagun giroan. Baziren gatazka armatuenaren urte gordinenetan elkarrekin poteatzen zuten koadrilak, pentsamolde ezberdineko adiskidez osatuak; atez atekoaren ondoren bada elkar hitz egiteari utzi dionik. Eztabaidak erraietatik ateratzen dira, jendea sutzen da. Badaude hizkuntza nafarrean idatzita dauden mezuak ezabatzen dituzten nafarrak, euren buruari egiten ari diren kaltea ulertzeko gai ez direnak; atez atekoaren aurka jo eta su protestatu eta orain egunero ehundaka kamioi eta ehundaka zabor tona irentsi behar dituzten goierritarren antzera.

Giro horren adierazle dira balkoiak, guduzelai garaikide berriak, zabor poltsa urdinak edo errege koro gorriak, Olaztiko erraustegiaren ondorioz minbizia sortu eta mediku ona ala euskalduna nahi ote duen planteatuko duen supremazistaren bizitoki, arraina astean hiru aldiz jan ezingo duen erdaldun diskriminatuaren bazkaleku.

Katixima asko behar da garuna papereztatzeko, eta badaude, bai Gipuzkoan zein Nafarroan, fronteko lehen lerroan paper zahar bera jokatzen duten bi berri paper: Diario Vasco eta Diario de Navarra. Gipuzkoan berdin zion zein izango zen batailarako gaia, Diario Vasco hor izango zen bere funtzioa betetzeko: bere jabe dirudun, eskuindar eta espainiarren interesak defendatzea ezkerreko gobernu independentista kanporatzen saiatzeko. Diario de Navarrak berdin-berdin egingo du laukotearekin euskara eta Euskal Herriarekin zerikusi daukaten gaiak desitxuratu eta portadan jarriz, egunero, eguna joan eta eguna etorri; eta ezin da ahantzi egunkari horiek jende askoren goizeroko gosaria direla.

Agian Gipuzkoa Buru Batzarrak formakuntza tailer batzuk emango zizkion gai honen bueltan Nafarroa Buru Batzarrari. Espero baietz, pozoia daukanak antidotoa izan dezake eta. Bestalde, oposizioa geroz eta gehiago mugitzen ari da eskuin muturrerantz, eta horrek jaso dezakeen babesa murriztu eta erradikalizatu dezake. Aurtengo manifestazioan faxistek iaz baino jende gutxiago bildu arren, ez da gutxietsi behar datorren urtean zehar lortu dezaketena.

Nafarroan herri mugimendua indartzen eta zabaltzen ari da: Altsasuko gazteen inguruan sortu den dinamika, pentsionistak, emakumeak, gaztetxeak, euskalgintza…

Atzera kontuak aurrera egin ahala, hilabeteak iraungo dituen eztanda bat entzungo dugu atzekoz aurrera: hasieran baxuagoa, amaieran harrabots jasangaitza. Kalearen bermeaz eta instituzioetako ekarpenaz lortuko da ematen den pauso bakoitza atzeraezina izatea.

Iritzi hau ZuZeu agerkariak argitaratu du eta CC-By-SA lizentziari esker ekarri dugu ARGIAra.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Iritzia  |  Euskara Nafarroan

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
2018-09-30 | Oier Guillan
Norbaitek batuko dituen esperantzarekin

Ez ditut oroitzen bizitza aldatu didaten uneak. Lausotzen ari zait atera ez ditudan argazkien oroitzapena. Ezin dut nire liburu faboritoetako pasarterik buruz esan. Ez naiz gehien inpaktatu nauten filmetako dialogo bakar bat ere errepikatzeko gai. Haietako bakoitzak utzi zidan arrastoa oroitzen dut soilik, azalean biziraun didan sentsazio orokorra.

Eulia ari du oroimenean: memoria selektiboa da, beti. Bizitakotik behin eta berriz azpimarratzen, kontatzen, birkontatzen ez dena ez omen da... [+]


Eskuin muturra garaitu

Etorkinen eta errefuxiatuen etorrera udako albistegietako protagonista izan da. Ez da gauza berria, urteak daramatza Europar Batasunak errealitate horren kudeaketa kaskarra egiten. Adierazle gisa dugu eskuin muturreko populismoaren gorakada hauteskundeetan. Muturreko zentro progresistaren hegemonia garaietan gutxi hitz egiten da eskuin populistaren arrakasta ulertzeko sakoneko faktoreez. Egokitasun politikoaren diskurtsoak, nagusitasun morala adieraziz, nahiago du eskuin muturreko boto-emailea... [+]


2018-09-30 | Castillo Suarez
Biharamunaz

Maite ditut haratago eramaten ez zaituzten muxuak, muxuei, bere hutsean, baliorik ez baitiegu ematen gehienetan. Ez galdetu, hortaz, zer egiten nuen industrialde batean, desordutan, musika talde famatu eta on baten road managerrarekin. Baina muxu eman genion elkarri Guardia Zibila hurbildu zenean. Endavant paratzen zuen pegatinari begira egon nintzen, saihetsetik, begiak itxi gabe. Guardia zibilek bakean utzi zuten paperez eta gailuz betetako auto hura eta ni orduan handik atera nintzen eta... [+]


2018-09-30 | Iñaki Murua
Zuri, behin-behineko kontratupeko horri!

Hitzarmenak kontratu bilakatu ordez kontrakotu ditugun garai hauetan, berrogeitaka urte lan kontratu amaigabean arituta, bizitzak ziurgabetasun osoan ezarri nauenean, urtero lan kontratua luzatuko ala etengo zaien jakin gabe eta etorkizuna etorkin duten arren, daukaten onena ematen ari diren langile horiei, begirunez eta goxotik.  

Oharra:
1. Goitik behera eta ezkerretik eskuinera irakurtzeko antolatuta daude bertsoak, gure gizarteko politikaren ildo eta noranzko berari jarraituz.
2... [+]


Here to stay! Etxebizitza eskubide

Oporraldi garaia bururatu eta, hara jo eta ke berriz lanean eta katzakan aritzeko garaia etorria dela. Aktualitatea ikusiz, nehoiz baino erneago jokatu beharra daukagu. Besteak beste, etxebizitzaren gaia aipatu gogo nuke hemen. Joan den udan, Chairecoop ikerketa tresna ezagutzeko parada ukan genuen Baxenabarren: hori da nazioarteko erakundea, Etxebizitza Kooperatiboa eta Giza Kooperazioaz gogoetatzen laguntzen duena. Hainbat egitura, gobernuz kanpoko erakunde eta unibertsitatek sostengatzen... [+]


Justizia marxista eta irudimena

Marxek eta Engelsek ez zuten justiziari buruz ezer idatzi. Izan ere, errealitate materiala  ideiak baino garrantzitsuagoak dira gizartea deskribatzeko.  Alabaina, Engelsek Blochi gutun baten bidez esan zion ideiak eta borondateak ere parte daukate klaseen arteko borrokan. Dena den, ez zuten berez justizia kontzeptu bat eraiki eta neuk sortu nuen.


2018-09-19 | Hainbat egile*
Iraultza Txikien Akanpada: ongi bizitzeko hiru egun

Ez dugu argi bidea. Ziurgabetasunak galarazten digu sarri xendra berrietarako lehen pausoa. Baina saiatu beharra dago. Galtzeko beldur barik. Esperientzia sozialek ez dute gainerako zientziek duten errore-marjina. Akatsik nimiñoena ere porrotzat hartzen da, baita guk geuk ere. Baina esperimentu sozialik gabe ez dago garapenik.


Ados egon behar, derrigorrez

Gauza bat egiteko tentazioa izan dut aste honetako zutabean: goiko esaldia jartzeko zorian egon naiz, baina norena den zehaztu gabe. Asmatuko luke irakurleak? Nik behintzat, itsuan jarrita, ez.


2018-09-19 | JJ Agirre
Ez Molestatu Bwana Erdalduna

Izen hori daukan Facebookeko taldearen izena ekarri dut goiburu, horixe baita gure gainean (gure artean bainoago) bizi diren erdaldun aloktono nahiz autoktonoen lehen manamendua. Horixe bera euskaldun gehienek hezurretaraino barneratutako ohiko jarrera ere: menpekotasun gorria, makurtzen irakatsi bazieten gure aurrekoei espainiarrek eta frantsesek, bortxaz eta mespretxuz, eta sumisioaren transmisioa egiten laguntzaile bilakarazi zituzten sarri-sarri gure aurrekoak, eta gure sasoikide gehienak... [+]


Eguneraketa berriak daude