BGAEak ez dira konponbidea. Pentsio publikoen askitasunaren alde

  • Datorren urtarrilaren 15ean urtea beteko da pentsiodunen mugimenduak lehenengoz kaleak hartu zituenetik. Momentu hartan, gutxik susmatzen zuen, inork ez ez esatearren, mugimendu horren ibilbidea eta bere aldarrikapenak agenda politikoan jartzeko gaitasuna.

ESK sindikatua @ESKsindikatua
2019ko urtarrilaren 08a

Aldarrikapen horien helburua azkenengo hamarkadan erretiro sisteman egindako murrizketen ondoriozko pobreziarekin bukatzea da. Sinplekerietan erortzeko arriskua hartuta, pentsiodunen mugimenduaren oinarrizko aldarrikapenak hauetara  murritz daitezke: erretiro-sari bakar bat ere ez 1.080 €tik behera,  pentsioen sistema publikoaren defentsa, pentsio guztiak urtero eguneratzea KPIa oinarri izanda eta jasangarritasun faktorea kentzea.

Eusko Jaurlaritzari beti gustatu izan zaizkio Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeak (BGAEak). Eskaera horien aurrean, Eusko Jaurlaritzak, EAJ buru duela, pentsioen arazoaren irtenbidetzat pentsio plan pribatuak orokortzea proposatu du. EAJren beste buruzagi batek, kasu honetan Unai Rementeriak, BGAEak zabaltzearen aldeko bere jarrera aldarrikatu zuen, soldatapekoen lansarien zati bat, % 6 zehazki, pentsio publikoak osatzera bideratzearen bitartez. Azkenik, EAJk proposamen hori Toledoko Itunera eraman du, arrera ona izan duen eremura.

Haatik, EAJren eta Eusko Jaurlaritzaren jarrera hori ez da berria, BGAEak 1983an izan baitziren arautuak lehen aldiz. Ordutik Euskal Autonomi Erkidegoan 24.700 milioi euro pilatu dituzte (KPIaren % 33,7, Estatu Espainiarrean KPIaren % 9,5era iristen ez den bitartean). Harrezkero, enpleguarekin lotutako BGAE ereduak abiarazi eta hedatu egin dira ondokoak bezalako sektore handietan: Elkarkidetza (udal eta foru langileentzat), Itzarri (Eusko Jaurlaritzako funtzionarioentzat) edo Geroa (hasiera batean Gipuzkoako metaleko hitzarmena ezartzen zitzaien langileentzat, ondoren, Gipuzkoako probintzia hitzarmen handi askotara zabaldu zena)

Datuak horiek izanda ere, 35 urteren ostean alternatiba horrek pentsioen duintzearen arazoa ez duela konpondu argi dago. BGAEak arazoaren irtenbidetzat azaltzen dituztenei ahaztu egiten zaie eredu honek, batez ere, soldata altuak dituzten pertsonei baino ez diela mesede egiten.  Ikusi besterik ez dago 30.000 €tik beherako sarrerak dituzten pertsonen % 25ak soilik irekitzen duela BGAE bat, sarrera handiagoak aitortzen dituztenen % 63aren aurrean. 

Era berean, BGAEen ia % 60 eredu indibidualekoa dela ahazten zaie, hau da, enpleguarekin lotu gabea. Kasu gehienetan, bankuek hipoteka mailegu bat egiteagatik ezarritako baldintza probetxugarriek edo hobesten dituzten zerga politika onuragarriek erakarrita. Datu horiekin galdera litzateke ea berdin izango zatekeen BGAEek daukaten zerga fiskal onuragarririk gabe edo banku eta kutxek hipoteka bat egitean BGAE bat irekitzea sarituko ez balute.

Ezin dugu ahaztu banku eta aseguru etxeak direla finantza produktu horien onuradun nagusiak. Azpimarratu behar da diru horren % 16 soilik inbertitzen dela EAEn, gainontzekoa finantza eta espekulazio merkatura zuzentzen da inolako kontrol etikorik gabe.

Beste alternatibak badira. ESK-k beti mantendu du enpleguarekin lotutako BGAEen kontrako jarrera. Bere garaian Elkarkidetzaren, Itzarriren edo Geroaren kontra agertu ginen, orduan jada ikusten baikenuen pentsio plan pribatuen alde makur eta elkartasunik gabea. Sindikatu batzuk administrazio kontseiluetan egoteko ahaleginak eta bi egiten zuten bitartean, ESK-k BGAEetako ekarpenak soldata geroratutzat jotzeko auzi eskea aurkeztu zuen, zoritxarrez epaitegiek ez ziguten arrazoia eman. Une aproposa da oraingoa sindikatu guztiek hausnarketa egin eta administrazio kontseiluak uzteko, BGAEen isileko legitimazioarekin behingoz bukatzeko.

ESK-k uste du pentsio osagarri pribatuak pentsio publikoen ereduaren aurkako eraso bat direla, beraien helburu bakarra pentsio publikoen ereduan murrizketak egiten jarraitzeko euste horma bat sortzea baita. Orobat, BGAEak orokorrak ez direnez, beti sarituko dituzte jendarteko geruza aberatsenak, bereizkeria eta pobrezia gehiago sortuta

ESK-k uste du pentsio osagarri pribatuak pentsio publikoen ereduaren aurkako eraso bat direla, beraien helburu bakarra pentsio publikoen ereduan murrizketak egiten jarraitzeko euste horma bat sortzea baita. Orobat, BGAEak orokorrak ez direnez, beti sarituko dituzte jendarteko geruza aberatsenak, bereizkeria eta pobrezia gehiago sortuta.

Funtsezkoa da pentsioen sistema publiko, unibertsal eta duina bermatzea. Eta hori gure agintarien esku dago. Borondate politikoa izatea da kontua. Bere garaian, BGAEak sortzea saritzen zuten (hortaz, jendarteko geruza aberatsenak) zerga politikak burutu zituzten bezala, aberastasunaren banaketa handiagoa eta hobeagoa ahalbidetzen duten zerga politikak abiaraz ditzakete, aldi berean, pentsio publiko duinak bermatuko dituzten aurrekontu neurriak ezar daitezke. Inoiz ez da orain bezainbesteko aberastasunik egon, arazoa ez da dirurik ez dagoela, horren banaketa baizik.

Halaber, Gizarte Segurantzako kotizazioan sarrera txikiagoak bultzatzen dituzten neurriekin bukatu behar da, hala nola, enpresa hobariekin eta tarifa finkoekin, bai eta soldata altuenen kotizazio mugak kendu ere.

Eremu publikoa bermatzeko jorratu behar den beste arloa lanekoa da, etorkizuneko pentsioak bermatzea zaila izango baita egungo lan ereduaren kotizazioekin.  Lan harremanen ezaugarri diren egungo prekarietate eta behin-behinekotasunarekin bukatzea premiazkoa da eta, pentsiodunen mugimenduari aldarrikapena lapurtuz, sistema publikoa eusteko nahikoa kotizazio ekarriko duen 1.200 €ko LGS bat eskatzea.

Horrek guztiak pentsio duinen sistema publiko eta unibertsala bermatzea ahalbidetuko du eta ez du nahitaezko egingo jendarteko sektore dirudunenak saritzen dituzten alternatibak erabiltzea.

Iratxe Álvarez Reoyo
Sergio Ortega Pérez
ESKko Batzorde Nazionaleko kideak
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Iritzia  |  ESK  |  Pentsioak

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
2019-03-24 | Karmelo Landa
Zer aldatu da, zer alda daiteke?

Sendo itxura ematen duten egitura politikoak ere ez dira betiko izaten. Europar Batasuna kilin-kolon dabil. Espainiako Estatua, berriz, zalantza-balantzan. Zer aldatu da, bada? Euskarriak.

Estatu espainiarrari begira, 78ko Erregimena deituak bi operazio nagusi burutu zituen finkatze-bidean. Bata, langile mugimendua integratzera abiatua, ezkerreko alderdiekin eta sindikatuekin itunak egin,  haiek estatu zaharberrituaren muga estuetara erakarriz. Bigarrena, aldiz, estatu barruko nazioak... [+]


Idiozia

Atzerapen mental sakona adierazten du idioziak, gaixotasun mentala, alegia. Idiotak ez du gaitasun psikiko edo intelektualik. Gaiztoek badute, ostera, gaitasun psikiko eta mentala. Eta espainiarrek ere bai, salbu eta monarkiaren buru den errege bobolioak. Zitalkeria pertsonen ezaugarri intrintsekoa da eta Espainiako monarkiaren burua zitala eta idiota da, egindako baieztapenen arabera: “Ez da onargarria ustezko demokrazia bat aipatzea Zuzenbidearen gainetik. Izan ere, legeak errespetatu... [+]


Kapitalismo morerik ez, eskerrik asko

Ikusi dugu lehenago. Ekologismoa da adibide paradigmatikoa. Halaber, pink washing-a edo gaypitalismoa. Merkatuak gure borrokak irentsi, digeritu eta gorotz moduan produktu kapitalista bat iraizten digu, salmentarako prest, sistemari funtzionala egiten zaiona.
Hedabideek soldatari, goi-mailako enpresari eta politikariei, emakumezkoen futbol taldeei, zientzialari edota artista famatuei erreparatzen diete. Euskal Herrian greba feministaren antolakuntzan ibili direnek aldiz, migrazioa,... [+]


Greben hari morea

Ekonomia ikastean ez dut inoiz greba kontzeptua ikusi, nahiz eta hauen arteko lotura erabat zuzena izan. Arrazoia agerikoa da: botere ekonomikoak definitzen du zer den ekonomia. Emakumeek egindako grebatan ikusezintasuna bikoitza da, analisia gizonen eta kapitalaren betaurrekoekin egiten delako. Tarte hau baliatu nahi dut gurean egindako batzuk gogorarazteko.

1889 urtean Bilboko Santutxu auzoan lantegi gutxi batzuk zeuden. Horien artean, txakolindegiren bat eta zigarroak egiteko lantegi bat... [+]


2019-03-24 | Santi LeonÚ
GAIZKI ERRANKA
Gutuna Olentzerori

Aurten badakit zer eskatu Olentzerori, baina, martxoan egonda ere, uste dut berandu nabilela. Hauexek, nire eskaerak: aldaketaren aldeko alderdien partetik, erabakiak hartzeko ausardia handiagoa eta paktatzeko milikeria gutiago. Bai, asmatu duzue, eskuin unionistari kopiatu dizkiodan gauzak dira. Hirugarren eskaera bat ere ebatsi diot: Olentzero maitea, gure aldeko think tank bat nahi nuke.


2019-03-24 | Juan Mari Arregi
Pultsu soziala mantendu behar da

Eragile sozialen eta langile mugimenduaren historia, hala nola herriena eta jendarte osoarena, eztabaidaezina da, hemen eta mundu osoan: presioaren bidez soilik lortu dira eskubide sozial eta politikoak. Hau da, greba, elkarretaratze, manifestazio eta okupazioen bidez lortu dira, baita zenbaitetan borroka armatua tartean zela ere. Kasu horietan, pultsu politiko eta soziala mantendu da sistema kapitalista, patriarkal eta matxistaren aurrean. Honek etekinak baizik ez ditu nahi eta aldian aldiko... [+]


2019-03-21 | Eric Dicharry
Jupiter versus Janus

Poesia-errealitatea artifiziorik gabe errealitatera doa. Poetak Estatuaren ekipamenduak idazten ditu. Kaskoa: 800 euro. Defentsa bala jaurtitzailea : 650 euro. Defentsa bala: 30 euro. Gorputzaren babesa: 2.500 euro. Ezkutua: 350 euro. Borra teleskopikoa 70: euro. Granada lakrimogenoen jaurtitzailea: 2.500 euro. Borra Tonfa: 30 euro. Granada lakrimogenoa klasikoa: 15 euro. Granada lakrimogenoa GLI-F4 soinu efektuekin: 25 euro. Granada jaurtitzailea: 900 euro. Granada desinguratzerako: 20 euro.


Iraultza bolivartarra defendatzeko garaia da

20 urte bete dira Hugo Rafael Chávez Frías izeneko militar pobre eta mulato bat Gobernura iritsi eta Venezuelan garai berri bat hasi zenetik. Eta berarekin, ordurarte baztertuak zeuden miloika herritar hasi ziren herrialdearen gidaritza hartzen, bigarren independentziaranzko bidea egiten.


2019-03-20 | Topa Gaitezen
Oraina euskaratik eraikitzeko... Gazteok korrikan Plentziara!

Bi urtetik behin gertatu bezala, badator berriz ere Korrika gurera. Herri euskaldun batean amesten dugun gazteoi ezinbesteko zaigu ekimen hau gure buruan kokatzea, bi urterik behin bada ere, zentroan kokatzea. Ez zen nolanahiko apustua izan bere garaian ez. 1980an, aurreko urteetan taberna bateko mahai inguruan ernaltzen hasitako ideiari hasiera eman zitzaion; eta horrela, herri honen euskalduntzearen alde inoiz egindako ekimen handienetariko bat martxan jarri zen. Euskal Herriaren eraikuntzan... [+]


2019-03-20 | Aritz DÝez
Korrika, emeki-emeki

Azken egun hauetan, milaka ikusten dira Korrikaren aldeko antolatzen diren ekitaldiak, iragarkiak, albisteak eta bakoitzaren herrira heltzeko irrikak. Aurten ikus izan dezakegu bereziki, Korrikaren ibilbideak nola islatzen duen euskarak hamarkada gutxi horietan egindako bidea.


Eguneraketa berriak daude