BGAEak ez dira konponbidea. Pentsio publikoen askitasunaren alde

  • Datorren urtarrilaren 15ean urtea beteko da pentsiodunen mugimenduak lehenengoz kaleak hartu zituenetik. Momentu hartan, gutxik susmatzen zuen, inork ez ez esatearren, mugimendu horren ibilbidea eta bere aldarrikapenak agenda politikoan jartzeko gaitasuna.

ESK sindikatua @ESKsindikatua
2019ko urtarrilaren 08a

Aldarrikapen horien helburua azkenengo hamarkadan erretiro sisteman egindako murrizketen ondoriozko pobreziarekin bukatzea da. Sinplekerietan erortzeko arriskua hartuta, pentsiodunen mugimenduaren oinarrizko aldarrikapenak hauetara  murritz daitezke: erretiro-sari bakar bat ere ez 1.080 €tik behera,  pentsioen sistema publikoaren defentsa, pentsio guztiak urtero eguneratzea KPIa oinarri izanda eta jasangarritasun faktorea kentzea.

Eusko Jaurlaritzari beti gustatu izan zaizkio Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeak (BGAEak). Eskaera horien aurrean, Eusko Jaurlaritzak, EAJ buru duela, pentsioen arazoaren irtenbidetzat pentsio plan pribatuak orokortzea proposatu du. EAJren beste buruzagi batek, kasu honetan Unai Rementeriak, BGAEak zabaltzearen aldeko bere jarrera aldarrikatu zuen, soldatapekoen lansarien zati bat, % 6 zehazki, pentsio publikoak osatzera bideratzearen bitartez. Azkenik, EAJk proposamen hori Toledoko Itunera eraman du, arrera ona izan duen eremura.

Haatik, EAJren eta Eusko Jaurlaritzaren jarrera hori ez da berria, BGAEak 1983an izan baitziren arautuak lehen aldiz. Ordutik Euskal Autonomi Erkidegoan 24.700 milioi euro pilatu dituzte (KPIaren % 33,7, Estatu Espainiarrean KPIaren % 9,5era iristen ez den bitartean). Harrezkero, enpleguarekin lotutako BGAE ereduak abiarazi eta hedatu egin dira ondokoak bezalako sektore handietan: Elkarkidetza (udal eta foru langileentzat), Itzarri (Eusko Jaurlaritzako funtzionarioentzat) edo Geroa (hasiera batean Gipuzkoako metaleko hitzarmena ezartzen zitzaien langileentzat, ondoren, Gipuzkoako probintzia hitzarmen handi askotara zabaldu zena)

Datuak horiek izanda ere, 35 urteren ostean alternatiba horrek pentsioen duintzearen arazoa ez duela konpondu argi dago. BGAEak arazoaren irtenbidetzat azaltzen dituztenei ahaztu egiten zaie eredu honek, batez ere, soldata altuak dituzten pertsonei baino ez diela mesede egiten.  Ikusi besterik ez dago 30.000 €tik beherako sarrerak dituzten pertsonen % 25ak soilik irekitzen duela BGAE bat, sarrera handiagoak aitortzen dituztenen % 63aren aurrean. 

Era berean, BGAEen ia % 60 eredu indibidualekoa dela ahazten zaie, hau da, enpleguarekin lotu gabea. Kasu gehienetan, bankuek hipoteka mailegu bat egiteagatik ezarritako baldintza probetxugarriek edo hobesten dituzten zerga politika onuragarriek erakarrita. Datu horiekin galdera litzateke ea berdin izango zatekeen BGAEek daukaten zerga fiskal onuragarririk gabe edo banku eta kutxek hipoteka bat egitean BGAE bat irekitzea sarituko ez balute.

Ezin dugu ahaztu banku eta aseguru etxeak direla finantza produktu horien onuradun nagusiak. Azpimarratu behar da diru horren % 16 soilik inbertitzen dela EAEn, gainontzekoa finantza eta espekulazio merkatura zuzentzen da inolako kontrol etikorik gabe.

Beste alternatibak badira. ESK-k beti mantendu du enpleguarekin lotutako BGAEen kontrako jarrera. Bere garaian Elkarkidetzaren, Itzarriren edo Geroaren kontra agertu ginen, orduan jada ikusten baikenuen pentsio plan pribatuen alde makur eta elkartasunik gabea. Sindikatu batzuk administrazio kontseiluetan egoteko ahaleginak eta bi egiten zuten bitartean, ESK-k BGAEetako ekarpenak soldata geroratutzat jotzeko auzi eskea aurkeztu zuen, zoritxarrez epaitegiek ez ziguten arrazoia eman. Une aproposa da oraingoa sindikatu guztiek hausnarketa egin eta administrazio kontseiluak uzteko, BGAEen isileko legitimazioarekin behingoz bukatzeko.

ESK-k uste du pentsio osagarri pribatuak pentsio publikoen ereduaren aurkako eraso bat direla, beraien helburu bakarra pentsio publikoen ereduan murrizketak egiten jarraitzeko euste horma bat sortzea baita. Orobat, BGAEak orokorrak ez direnez, beti sarituko dituzte jendarteko geruza aberatsenak, bereizkeria eta pobrezia gehiago sortuta

ESK-k uste du pentsio osagarri pribatuak pentsio publikoen ereduaren aurkako eraso bat direla, beraien helburu bakarra pentsio publikoen ereduan murrizketak egiten jarraitzeko euste horma bat sortzea baita. Orobat, BGAEak orokorrak ez direnez, beti sarituko dituzte jendarteko geruza aberatsenak, bereizkeria eta pobrezia gehiago sortuta.

Funtsezkoa da pentsioen sistema publiko, unibertsal eta duina bermatzea. Eta hori gure agintarien esku dago. Borondate politikoa izatea da kontua. Bere garaian, BGAEak sortzea saritzen zuten (hortaz, jendarteko geruza aberatsenak) zerga politikak burutu zituzten bezala, aberastasunaren banaketa handiagoa eta hobeagoa ahalbidetzen duten zerga politikak abiaraz ditzakete, aldi berean, pentsio publiko duinak bermatuko dituzten aurrekontu neurriak ezar daitezke. Inoiz ez da orain bezainbesteko aberastasunik egon, arazoa ez da dirurik ez dagoela, horren banaketa baizik.

Halaber, Gizarte Segurantzako kotizazioan sarrera txikiagoak bultzatzen dituzten neurriekin bukatu behar da, hala nola, enpresa hobariekin eta tarifa finkoekin, bai eta soldata altuenen kotizazio mugak kendu ere.

Eremu publikoa bermatzeko jorratu behar den beste arloa lanekoa da, etorkizuneko pentsioak bermatzea zaila izango baita egungo lan ereduaren kotizazioekin.  Lan harremanen ezaugarri diren egungo prekarietate eta behin-behinekotasunarekin bukatzea premiazkoa da eta, pentsiodunen mugimenduari aldarrikapena lapurtuz, sistema publikoa eusteko nahikoa kotizazio ekarriko duen 1.200 €ko LGS bat eskatzea.

Horrek guztiak pentsio duinen sistema publiko eta unibertsala bermatzea ahalbidetuko du eta ez du nahitaezko egingo jendarteko sektore dirudunenak saritzen dituzten alternatibak erabiltzea.

Iratxe Álvarez Reoyo
Sergio Ortega Pérez
ESKko Batzorde Nazionaleko kideak
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Iritzia  |  ESK  |  Pentsioak

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
2019-01-22 | Ane Zabala
San Frantziskon bueltaka, Bilbon edo Kalifornian

Segurtasunak ez du zerikusirik ez sarekada arrazistekin, ezta miaketa masiboekin ere. Halako jarrerekin pertsona batzuk kriminalizatu eta ingurua are gehiago degradatzen ari dira, komunitate jakin batzuk seinalatuz eta komunikabide konkretu batzuen laguntzaz beti.


2019-01-21 | Joseba Alvarez
Argala, Cereceda, Sarrionaindia, Txillardegi

Ezker independentistarentzat estrategikoak izango diren zenbait gai lantzeko bildu ginen duela hamar bat egun 250 kide Plaza Hutsa ekimenean. Hainbat gai jorratu ziren talde txikietan, eta gure taldearen lana, euskarak prozesu independentistari egiten dion ekarpena aztertzea izan zen.


2019-01-21 | Nicole Lougarot
Zuberoako maskarada eta buhameak: zati hori salatzen dut

Eta bai, aurten ere Xiberoan maskaraden itzulia abiatu da berriz, eta igandero Urdiñarbeko Xorrotxek Buhame taldea hola aurkeztuko dute kantuz: "Buhame debrü horik lanik egin gabe, arraza debrü hori bizi dirade. Aberatsik horregatik ez da nihur ere, aldiz sortüak oro ohoinak dirade".


Hiru desafio kooperatibo

Datozen urteetara begira, enpresen (kooperatibak batez ere) erronka nagusiak identifikatzerako orduan, adostasun maila zabala sumatzen dut. Esaterako ingurumenean, parte-hartzean, finantzazioan, berrikuntzan, lehiakortasunean edota gobernantzan. Hala ere, hauen artean, gutxi nabarmentzen diren hiruri eman nahi diet protagonismoa: kooperazioa, organizazioen humanizazioa eta enpresen rol berria gizartean. Aletu ditzagun.

Lehena da kooperazioa praktikatzeko beharra eta zailtasuna. Lankidetza... [+]


2019-01-20 | Castillo Suarez
Lehendabiziko aldiez

Lehendabiziko aldiz Berri Txarrak taldearen berri izan nuenean telebistan izan zen. Irakurtzen zituzten gauzei buruz galdetu eta nire lehendabiziko poema liburua aipatu zuten. Harrotasuna eta harridura sentitu nituen, biak batera. Lehendabiziko aldiz Gorka Urbizurekin hitz egin nuenean Onki Xinen geunden, eta nola ez, poesiaz hitz egin genuen. Lehendabiziko aldiz Berri Txarraken kontzertu bat backstagetik ikusi nuenean Zegaman izan zen, ez nuen ezer taxuz entzun, baina akordatzen naiz Etxarri... [+]


Norantz goaz?

2018. urtean Ipar poloan ez da errekorrik izan izotzen urketa mailan eta Trumpek aitzakia izango du ikatza erretzen duten zentralekin edo erregai fosilei esker aritzen diren ibilgailuekin aurrera segitzeko; edo Bolsonarok Amazonian nekazaritza intentsiborako lurrak eskuratzeko; edo Macronek zentral nuklearren itxiera ahalik eta gehien atzeratzeko eta gainerakook ahalik eta gehien produzitzeko eta kontsumitzeko.

Ozono geruzaren arazoa konponduta zegoela iragarri ziguten 2017an, baina iazkoa... [+]


Urte berrirako asmo onak

Desio onez hasi ohi dugu urte berria. Hiru urte pasa dira Nazio Batuen Erakundeak (NBE) sustatutako Garapen Iraunkorrerako Helburuak (GIH) martxan jarri zirenetik, eta ingurumenarekiko enpatiazko begiradaz has gintezke. 2015eko irailean, ia 200 herrialdek hainbat jendarteren garapena bultzatzeko akordioa onetsi zuten. GIH horiek 2000-2015 urte bitartean lortu nahi izan ziren eta zalantzazko emaitza izan zuten Milurteko Garapen Helburu-en ikusmira zabaldu nahi izan zuten. Orotara, 2015ean,... [+]


Txillardegi, euskara batuaren aita

Txillardegiri etiketa bat jartzekotan, poliaintzindaria zela erran nezake, zeren aitzindaria izan zen lauzpabost alorretan: frankismo denborako abertzale berria, sozialista librea, Iparraldekoen lagun goiztiarra, idazle polifazetikoa, bide berrien urratzailea.


2019-01-16 | Txerra Rodriguez
Emagin bat euskalgintzarako?

Ezagutzaren matazak liburua irakurri berri dut eta zeharo interesgarria egin zait. Baina beste gauza batek egin du bide neure burura: Emagin bat beharko genuke euskalgintzetan?


2019-01-15 | ELB Gazte Taldea
Ilusioak

Laborantxa munduan sobera entzuten dutanak okaztatzen nau. Langileak alfer batzu baizik ez direla, langabezian edo rmi/rsa [gutxieneko errenta] dunak, parasita batzu gure bizkar bizi... Gu laborariak, urguluz beteak, jabeak, lurdunak, dutenen aldekoak, nolazpait horiek baino hobeak. Lehenik, langileek eskubide batzu dituzte, gehienek kotisatu dute horien ukaiteko. Elkartasuna deitzen da.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude