ARGIA.eus

2022ko irailaren 25a

Bertso "olinpiaden" historia infografia batean

  • Bertsolari Txapelketa Nagusien historian 18. edizioa da hastear den aurtengo hau. Infografia honetan ekartzen dizugu saioen aurreko tertulietan orojakile bihurtuko zaituen informazioa. Nork irabazi zuen txapela 80an? Noiz hartu zuen parte lehen aldiz emakume baten? Zein urtetan jo zioten txistu Xalbadorri eta zein zituen oholtzan kantulagun? Ez da egongo galderarik erantzuten jakingo ez duzunik. Ba al dakizu aurtengoa aspaldiko txapelketarik helduena dela?

2022ko irailaren 20a

Infografia xehetzera jo aurretik, bertan ez dagoen datu bat agertu nahi dizugu: adinarena. Nor izan da historia osoan, finalean kantatu duen bertsolari zaharrena? Eta gazteenak?

Txapelketaren historian finalean kantatu duen bertsolari zaharrena Txirrita da (76 urte zituen 1936an txapela jantzi zuenean) eta gazteenak 19 urterekin Unai Iturriaga (1993ko finalean) eta Sustrai Colina (2001eko finalean).

Aurtengo Txapelketa Nagusian parte hartuko duen bertsolari gazteena Gorka Pagonabarraga da (25 urte aurten) eta helduenak Unai Agirre eta Aitor Mendiluze (47na urte aurten) dira. Txapelketa honetan bertsolarien adin media 34 urtekoa da, 2017koan izan zen bezalaxe, eta azken 20 urteetako bataz besteko zaharrena da: 2001ean 27koa zen adin media eta geroztik igotzen joan da (2005ean 28 urtekoa zen media, 2009an 30ekoa, 2013an 33koa).

Hiru garai

Txapelketen historian hiru garai nagusi nabarmentzen ditu ARGIAren infografiak, antolatzaileen arabera eta gerrako etena tartean dela: lehen aroa, Euzko Gaztedik eta Euskaltzaleak eragileek gerra aurrean elkarlanean antolatutakoak (1935 eta 1936an); bigarren aroa, Euskaltzaindiak antolatutakoa, 1960tik 1980ra bitartekoa; eta gaur egunera arte iritsi dena, bertsolariek lehenik eta bertsozaleek ondoren autoantolatuta 1986tik hona egin dituztenak.

Txapelketa bakoitzean ikus daiteke zenbat pertsonak hartu zuten parte eta horietatik zenbat ziren gizonak eta emakumeak. 1986an Kristina Mardaras izan zen emakumeen txapelketetako bidea zabaldu zuena, eta bi Txapelketa Nagusi beranduago, 1993an, Amaia Telletxea eta Estitxu Arozena izan ziren Mardarasen bideari jarraitu ziotenak, Nafarroatik sailkatuak biak. Kontuan hartzekoa da hasierako txapelketetan antolatzaileak hautatzen zituela partaideak, eta finala zela jokatzen zen bakarra, kanporaketarik gabe. Beste Txapelketa Nagusi batzuetan, aldiz, izen ematea libre izan da, eta txapelketa gehienetan, berriz, partaideak aukeratzeko kanporaketak egin dira edo herrialdeetako txapelketen emaitzak hartu dira irizpide moduan.

Finalari begira: zenbat finalista berri, eta zein lurraldetakoak?

Infografian ikus daiteke finalak hiriz hiri egin duen bidea, aurten lehenengoz Iruñera iritsi arte. Finalera nor sailkatuko den jakinmina pizten du txapelketa bakoitzak, eta infografiak erakusten du zerrenda, baita hauen nolakotasuna ere: zenbat finalista berri izan ziren txapelketa bakoitzean, zein herrialdetakoak eta zenbat gizon-emakume.

Finalisten artean, txapeldunak nabarmenduko zaizkigu lehen begi kolpean.

Hauetako zein datu dira berriak zure ganbaran? Txukun ordenatuak al zenituen datu guztiak, edo uste ustelen bat ere bai tartean?


Bertsolari Txapelketa Nagusia 2022 kanaletik interesatuko zaizu...
2022-09-25 | Estitxu Eizagirre
Gontzal Agote eta Idoia Trenor
“Bertsolaritzak Nafarroan izan duen garapenean beste mugarri txiki bat da finala bertan egitea”

Irailaren 24an Getxon abiatuko da Bertsolari Txapelketa Nagusia eta abenduaren 18an Iruñean jokatuko da finala, lehen aldiz. 41 bertsolarik zazpi lurraldeetako kanporaketetan kantatuko dute eta egungo txapeldun Maialen Lujanbio Nafarroa Arenan izango dute zain... [+]


2022-09-23 | ARGIA
Asteburu honetan hasiko da Bertsolari Txapelketa Nagusia

Larunbatean Getxon izango da lehen saioa eta igandean Arrasaten, biak 17:00etan. Lehen fase honetan 36 bertsolarik kantatuko dute eta horietatik 19 sailkatuko dira finalaurrekoetara.


2022-09-20 | Estitxu Eizagirre
Nor da nor aurtengo Bertsolari Txapelketa Nagusian?

42 bertsolari hauek hartuko dute parte hastear den Txapelketa Nagusian. Denak ezagutzen al dituzu? Bakoitzaren ibilbideko datu esanguratsuenak ekarri ditugu infografia honetara.


2022-09-12 | ARGIA
Ganbarako lana egin beharko dute Bertsolari Txapelketa Nagusian, kartzelakoaren partez

Bertsozale Elkarteak erabaki du izena aldatzea 60 urteren ondoren. Halere, ariketa berbera izango da: bertsolari guztiei gai bera eman eta bakarka kantatzea, besteak entzun gabe.


2022-06-23 | Estitxu Eizagirre
Biribil dator Bertsolari Txapelketa Nagusia

Hamargarrena izango da aurtengo Bertsolari Txapelketa Nagusia, eta lehen aldiz Nafarroan jokatuko da finala. Euskal Herri osoko lurraldeetan barna hamalau saiotan arituko dira 42 bertsolari eta sarrerak salgai daude dagoeneko. Irailaren 24an Getxon hasiko dira final laurdenak,... [+]



Irakurrienak
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude