Zergatik ordaintzen dut hainbeste argindarraren truke?

  • 2015eko uztailaren 1etik indarrean izan arren, iragan urritik aurrera hasi dira iristen argindarraren faktura berriak Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroa Garaiko etxeetara. Fakturaren guztizkoa kalkulatzeko sistema da berrikuntza nagusia, baina iraganeko estetikak eta lehengo gabezia bertsuek jarraitzen dute oinarrian: prezioen manipulazioa, gardentasunik eza eta fakturatutako kontzeptuen argitasun falta. Argiaren ordainagirian eragiten duten elementuak eta egoera iraultzeko alternatibak ditugu aztergai lerrootan.

Aitor Kaltzakorta @Kaltzakorta
2016ko urtarrilaren 17a
Argindarraren faktura interpretatzeko tailerra, iazko urrian Bilbon egindako Alternatiben Herrian.
Argindarraren faktura interpretatzeko tailerra, iazko urrian Bilbon egindako Alternatiben Herrian.

1997an hasi zuen Jose María Aznarren Gobernuak (PP) Espainiako Estatuko merkatu energetikoaren liberalizazioa, egun ustelkeria kasuek zanpatuta duten Rodrigo Rato Ekonomia ministro eta presidenteorde ohiaren eskutik. Prozesu horrek ez du etenik izan ordutik, eta kolore ezberdinetako gobernuek idatzi dituzte istorio lazgarri horren hurrengo kapituluak. “Lazgarri” diogu, merkatu energetiko espainiarraren oligopolioa osatzen duten korporazio handientzat zorion iturri izan arren herritarren patrikak odolustearen kronika delako, nagusiki.

“Tarifaren defizita” ezarri zuen Ratok, eta bere promesa izan zen tranparen lehen amua: “Hartuko ditugun neurriekin argindarraren ordainagiria ez da igoko KPIaren gainetik”. Finean, argindarraren kontsumitzaileak ez zituen ordaintzen horren kostu guztiak, eta estatuak hartzen zituen bere gain, zor modura, konpainia elektrikoei aurrerago ordaintzeko. Fakturaren atxikitze irreala eragin zuen horrek, 2004az geroztik nabaritzen hasi zena. 2011rako 20.000 milioi euro ingurukoa zen Espainiako Estatuak argindar konpainia nagusiekin zuen zorra, 2015erako ia bikoiztu egin dena. Hari horri tiraka ulertu daiteke 2003tik hona erreziboaren batez bestekoa %83,2 igo izana; %10etik gora azken lau urteotan.

Zerk puztu ditu hainbeste fakturak?

Kontsumitzaileak ordaintzen duenaren %35 inguru baino ez da kontsumitutako energiaren kostea. %21 zergak dira, eta geratzen den %44, gutxi gorabehera, ordainsariak. Aipatu ordainsarietan sartzen dira “extra penintsularrak” –Iberiar penintsulatik kanpoko espainiar lurraldeei ematen zaien ordainsaria–, 1997an onartutako “luzamendu nuklearra” –energia nuklearra aitzinatzeko inbertsioak bertan behera uzteagatik Unión Fenosari, Iberdrolari eta Endesari ematen zaien konpentsaziozko ordainsaria–, elektrizitatearen garraioa eta distribuzioa, enpresa industrial handiei egiten zaien tarifa berezia, energia berriztagarriak garatzeagatik ematen diren sariak –horien %80z gaindi jasotzen dituzte konpainia nagusiek– eta arestian aipatutako tarifaren defizita.

Horri gehitu behar zaio oro har herritarrek duten argindarraren kontsumo eredua. Izan ere, urte luzez zer ordaintzen den ez jakiteak inolako kontzientziarik gabe kontratatzera bultzatu ditu erabiltzaileak: 102.259 megawatt daude kontratatuta Espainiako Estatuan, inoizko kontsumo handiena 45.450ekoa izan denean, 2007ko abenduaren 17an. Ez dirudi Euskal Herriko erabiltzaileen kontsumo eredua oso bestelakoa denik.

Sistema berriaren azpijokoa

Fakturaren guztizkoa kalkulatzeko sistema berriak ordukako fakturazioan dauka berrikuntza nagusia, eta Balore Merkatuen Batzorde Nazionalak ezartzen duen PVPC (Kontsumitzaile Txikiarentzako Borondatezko Prezioa) tarifari atxiki zaizkion eta kontagailu elektronikoa duten erabiltzaileei eragingo die batez ere. Horietarik askok berau existitzen denik ere ez daki. Areago, amarru bat dago kalkuluan. Izan ere, neurri hau onartu aurretik kontratatutako potentziaren eta kontsumitutako energiaren prezioak aldatu baitziren 2014ko abuztuan, Industria Ministerioaren bultzadaz. Hala, kontsumitutako energiari %11ko jaitsiera aplikatu zioten, baina kontratatutako potentziaren prezioak %63ko igoera jasan zuen. Erabiltzaileek apenas aurreztuko duten ezer, hortaz.

Alternatiba berriak itzaletik argitara

Ekologistak Martxan elkarteko Marisa Castrok argindarraren fakturaren inguruko tailerrak ematen ditu. Argi dauka arazoa heziketa kontua ere badela: “Ez zaigu erakutsi beharrezkoa kontsumitzen. Kontrakoa, nahi adina gastatzera bultzatzen zaigu”.

Castrok ez du zalantzarik egiten alternatibak aipatzean: “Norbere kontsumoaren autogestiotik hasi. Konprobatu zer potentzia behar duzun eta ez ezazu gainetik kontratatu. Kudeatu zure kontsumoak, egin eskura duzuna. Hurrengoa da oligopolioko enpresetatik ihes egitea. Baina nora? Energia berdea saltzen duten enpresak daude. Hori berez ekologikoki oso ona da”.

Alta, urrats bat harago joatera animatzen ditu herritarrak: “Energia berriztagarrien kooperatiba batera joatea da beste aukera, Goiener edo Som Energia kasu. Erabakiak hartzeko garaian ahalmena izateaz aparte, horiek ziurtatzen dute energia berriztagarria dela. Azken hori bera Iberdrolak eskaintzen dizu, baina Iberdrolarekin kontratatzen baduzu, ez da inoiz ezer aldatuko. Guztiok energia nuklearrik edo ziklo konbinatuko zentralik erabiltzen ez duten kooperatiba batera bagoaz, aldiz, sistema aldatzeko gai izango gara. Kooperatiba bati edo konpainia handi bati erosteak ez du hainbesteko alde ekonomikorik. Benetako aldea sortzen den kultura da. Kontsumoa kontzientea izatea”.

Kanal hauetan artxibatua: Energiaren sektorea  |  Argindarra

Energiaren sektorea kanaletik interesatuko zaizu...
2018-05-20 | I˝aki Barcena
Petronor noiz arte?

Petrohorror ezizena jarri zioten Athleticen kamisetan publizitatea egiten hasi zirenean 2008. urtean. Urtero bi milioi euro sartzen zituzten zurigorrien aurrekontuan, sei urte jarraian eta denak pozik, antza, ekologistak salbu.  Baina urte oparoak bukatu ziren 2013an koke planta martxan jartzearekin batera, petrolio birfindegira zorrak etorri baitziren bi urtez jarraian. Batzuen ustez, 750 milioi euroko inbertsioaren ordaina zen. Beste batzuen ustez aldiz, gaurko sistema ekonomikoan... [+]


2018-02-07 | Estitxu Villamor
I. Genero eta Energia Topaketak: Trantsizio energetiko feministaren premia

Otsailaren 2tik 4ra bitarteko asteburuan I. Genero eta Energia Topaketak egin dira Bilbon. Espainiar Estatuko 150 emakume* aritu gara, besteak beste, energiaren mundua gizon bakar batzuen eskutan egoteak dakartzan ondorioez, trantsizio energetikoa feminismotik eraikitzeaz eta arlo honetan emakumeok egiten dugun lana ikustarazteaz eztabaidatzen.


2018-01-08 | Mikel Casado
Goi tentsioarekin kozinatu nahi gaituzte

Seguruenik, ezaguna da Eduardo Galeanoren sukaldariari buruzko ipuin polit hori: sukaldariak etxaldeko hegaztiak (oiloak, ahateak, indioilarrak etab.)  bilarazi zituen eta galdetu zien zein saltsarekin nahiago zuten janak izatea. “Ez dugu jan gaitzaten nahi, edozein modutan dela ere” erantzun zion oilo batek. Sukaldariak erantzun zion hori ez zela baliozko erantzuna, kozinatuak izango zirelako, beraiek nahi edo ez.


2017-12-26 | Miren Osa Galdona
Hego Euskal Herriko lehen energia komertzializatze munizipala sortu dute Izaban

Energia Rio Ezka izena du Hego Euskal Herriko lehen energia komertzializatze munizipalak. Izaba inguruko baliabide naturalak aprobetxatuz, eskualdea nahiz iberiar penintsulako edozein txoko hornitzeko prest daude. Proiektu aurrerakoia eta iraultzailea dela diote arduradunek.


Gamesak 155 langile kaleratuko ditu Euskal Herrian, gehienak Nafarroan

Siemens Gamesa multinazionalak Nafarroako Sarrigurengo lantegian 91 behargin utziko ditu kalean, Agustinosen 11 eta Orkoienen 4. Bizkaiko Zamudioko zentroan, berriz 48 kaleratze egingo ditu.


Ultzamako biometanizazio planta auzitara eramango du Gobernuak

Finantzaketa publikoan eta diru-laguntzetan izan diren irregulartasunak direla-eta, eta arduradunak badaudela jakinda auzitara jotzea erabaki du laukoak.


2017-07-04 | Estitxu Eizagirre
Naturgas Usurbilgo Udalaren baimenik gabe ari da urratzen erraustegirako gas bidea

Uztailaren 3ko goizean Zubieta eta Usurbil arteko bidea itxi zien Naturgasek, ez bi udal erakunde horiei ez herritarrei inolako jakinarazpenik igorri gabe. Usurbilgo Udaleko Gobernu Batzordeak baimena ukatua dio Naturgasi, "zerbitzu publikoei eta herritarrei pasabidea bermatzeko plana" aurkezteko eskatuz.


2017-06-28 | Unai Brea
Espainia salatu dute Europan, zentral elektrikoei emandako milaka milioi euroko laguntzak direla eta

IIDMA institutuak eta Energia Eredu Berri Baterako Plataformak Espainiako Estatuaren aurkako salaketa ipini dute Europako Batzordean, hainbat urtez zentral elektrikoei emandako diru-laguntzak legez kanpokoak direlakoan. Salaketak aurrera eginez gero, espainiar argindar konpainiek 3.000 milioi euro itzuli beharko lituzkete, 2011-2015 epeari dagokionez bakarrik.


Mexikoko Maseual herria
Kooperatibak lurraldearen defentsarako lanabes

“Maseual identitatea bizitzeko modu bat da, sentitzeko modu bat, jokatzeko modu bat, nire bizitza da”. Horrela definitu du Maria Luisa Albórezek Tosepan Titataniske kooperatiben elkartea. 40 urteko ibilbidea duen mugimendua da Tosepan, kooperatibismoa, maseual identitatea eta lurraren defentsa oinarri dituena.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude