INTXIXU TALDEA


1974ko abuztuaren 18an
Inoiz baino beharrezkoagoak dira eskuin muturraren gezurrei
aurre egingo dieten hedabide independenteak
Intxisu antzerki taldeko zuendaria den Eugenio Erozenari elkarrizketa.

INTXIXU TALDEA
Eugenio Arozena mintzo
Uztailaren 24ean, Ondarrabian, Oiartzungo Intxitu Taldeak bere laugarren antzerki obra aurkeztu zuen. Albiste hau zela eta, Donostian ginen hurren larunbatean, Eugenio Arozena oiartzuarrarekin hitzegin asmoz, Intxitu Taldeko zuzendari denez gero berri zehatzik eskainiko zigulakoan.
Bi ordu inguruan luze mintzatu zaigu Arozena, guretzat (eta irakurlerik gehienentzat) guztiz ezezagun den gai batez, eta, azkenen baten ez badirudi ere, lotsarik gabe esan dezakegu egundaino egin dugun elkarrizketarik zailena gertatu zaigula.
Diogun, bestalde, Eugeniok ematen dizkigun iritziak, iritzi soilak baino ez direla, eta pertsona jakineko iritziak ezezik, talde oso batenak, gure honako kasu honetan, Oiartzungo Intxitu Antzerki Taldearenak.
-Antzerki obra berri bat aurkeztu duzuela esan zidatek Eugenio. Zein duk berri hori?
-Orria-778 duk izenburuz. Ondarrabian aurkeztu berri diagu uztailaren 24ean. Hilaren 25ean, berriz, Aranon, Nafarroan.
-Zertaz duk zuen aurkezpen berri hori?
-Orria zera duk, Orreaga, "Roncesvalles", alegia. 778, aldiz, urtea, Karlomagno Nafarroan sartu zen garaia.
-Gainontzeko saiorik programaturik ahal duzue?
-Mordoxka bat bai. Begira, abuztuaren 15ean Mallabian; Andramaritan ere, Goizuetan. Irailean, berriz, Iruiñean, Hernanin, Urnietan... Gabon aurretik Bergaran, agian... etab.
-Zenbagarren obra duzue hau?
-Intxitu Taldea 1969 urtean sortu zuan. Geroztik lau dituk muntatu ditugun antzerkiak. Lehendabizikoa Piarres Lartzabalen Lartaunen Historia, bigarrena Aralar, Tolosan sariturik atera zena; hirugarrena, Pio Barojaren Altzateko Jauna, Xabier Letek euskaratua, eta galarazia izan zena. Laugarrena, berriz, Orria-778, esan bezala.
-Laurak dituk -nik antzematen zioet behintzat- historiozko gaiak. Zer dela eta?
-Bai... begira... Intxitu Taldea hildo zehatz baten barna ari duk sortu zenetik. Gure hildo hori euskal teatro herrikoia duk. Gure asmoa, berriz, herri teatroa gaurkotu. Helburua, azkenik, gaurko euskal teatroa gure historiarekin aurkitu.
-Bazegok hemen azterketa batetarako materialik aski. Nolabait hasteko... esan egidak: zein duk, hire ustetan, teatroaren funtzioa?
-Publiko baten sensibilizazioa, nere iritziz, teatroan ez bait da gehiago lortuko.
-Eta nola sortu hik aipatu duan "sensibilizazio" hori?
-Teatro-hizkuntza bat sortuaz.
-Beldur nauk, ni bezelako ez jakinentzat, hori garbiegi ez ote dagoan. Nola muga teatro hizkuntxa hori?
-Herrian eta historian finkatuz.
-Erantzun zehatzak hireak... Hala ere, zer egin dik Intxitu Taldeak gure publikoa sensibilizatze aldera.
-Intxitu Taldea euskal folklorearen era guztitako iturburuetan oinarritu duk, era zaharrak gaurkotuz.
-Folklorea ez duk gero, gaur egun, inor sensibilizatzeko hitzik aukerakoena...
-Hitza duk gutiena. Nik esan nahi dudana zera duk, gu geu geure ahozko literaturaz eta ohitura zaharrez baliatzen garela, hala nola, "arta-zuriketak", "xaribariak", "maskaradak", "pasturalak" (Zuberoa), "Karroxak" (Luzaide), "Gau -belak" (Arantzazu, Aralar) eta abarrez.
-Baina hori guzti hori "teatroa" ahal duk ba?
-Ez duk ba izango! Gaur egun forma "parateatrales" esan ohi dena nahi baduk, baina, funtsean teatroa, herri-teatroa, egiazko teatroa.
-Horregatiok... hik dioanez, euskal teatroa ez zuan gero XVIII mendean sortu!
-Teatro idatzia, behar bada bai, baina ez herri-teatroa. Literatura landuari bagagozkio, teatroaren historia Barrutia, Peñaflorida, Altzaga, Soroa eta beste halako hainbatekin hasten duk. Hau da, berrehun urte baino ez dituala. Orduan gertatzen duk gure historia oso motza dela.
-Eta?
-Eta, guk ezagutzen dugun teatro bakarra teatro idatzia dela. Baina, teatroa aspaldikoa duk, betikoa, gizonari berari lotua. Teatroa ez zuan sortu gizonak idazten ikasi zuen egunean. Ezta gutiagorik ere!
-Beraz, antza denez, euskal teatroaren hasera zanbaitek uste baino lehenagokoa duk?
-Hain lehenagokoa eze, interesgarri bait duk jakitea Europako teatroaren lehen urratsak hemen Euskal Herrian agertzen direla, leize-zulotan agertu ere.
-Nola ba, leize-zulotan?
-Bai, gizonak animaliak irudikatzen zituan leize-zuloetako hormetan, eta, inoiz, bere burua ere animali-larruz eta tankeraz jantzi ere. Erilijioa, aztikeria, animaliak gainditu beharra... horra lehen teatroa giro edo gizarte baten manifiestoa baino ez duk.
-Hala ere, hire planteamendu horrek ez zekiat nik gaur egun zenbaterainoko baliorik duan...
-Balioa... balioa bere neurrian, jakina. Baina, beti ere, euskal teatroa XVIII mendean hasi zela pentsatzeak baino gehiago, noski. Honekin ez diat esan nahi oinarrietara jo behar dugula baizik.
-Eta, lehengo formak gaurkotzeak erantzuten ahal dio gaurko problematikari?
-Lehengo formak balio daite, baldin gaurko dinamika eta gaiei lotzen bazaizkie.
-Baina, hain zuzen, forma zahar hoitan ba ahal dago gaurko dinamikarik?
-Egon badago. Gure herri-teatroa, munduko teatrorik berrienetakoa bezain gaurkoa eta berria izan zitekek. Paris edo Ameriketako kaleetan agertzen diren hainakoa.
-Hala ere...
-Bai. hala ere, aipatu duan dinamika horrek bi alderdi zetik, Gertakizunak eta beroni ematen zaion erantzuna. Gertaerarik ugari zegok Euskal Herrian, nahi hainako erantzunik eman ezin, ordea. Haatik, bada urte askotako problematika bat, eta, lehengo gai, pasarte, gertaera eta historialdiri atxikiz, gaurkotuz gero...
-Zuen programa bide horretan abiatzen ahal duk?
-Bai, lehengo gaiak badira ere, funtsean gaurkoak dituk, historia errepikatzen ari bait da. Gauden egoeratan herri-teatroa baino ez zezakeagu egin.
-Egoera diok... duela zortri urte hamarren bat antzerki talde zegoan hego alde honetan. Orain, aldiz, bi baino ez, Urnietako "Egil-billa" eta zuek. Zergatik joan duk horrenbeste talde pikutara?
-Behar bada -arrazoi bat- beren eta herriaren arteko harremanik lortu ez zutelako. Bakoitzak pentsa dezala harreman hori zertan datzan. Guk geuk iritzi eta ideia zehatzak ditiagu horretaz.
-Federezio bat ere sortu zuan ez da?
-Bai, sortu bai, baina sortu ahala hil egin zuan.
-Ez diezaiola, horrelakorik Intxitu Taldeari gerta. Bizia luze eta nekea labur!
KOLDO OLAZABAL
Eugenio Arocena
7

GaiezKulturaAntzerkiaTaldeakINTXIXU
PertsonaiazAROZENA2
EgileezOLAZABAL1Kultura

Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude