Emakumeak borrokan
Artea Herriko Benta

Mugalarien Artea

  • Erroldak dio 750 lagun bizi direla Bizkaiko Artean, Arratiako paisaia berdez eta erro zaharreko baserri eta dorretxez inguratua. Plaza txikia bezain bizia du. Txoko batean, Mauriziaren irudiaren aurrean, kontu kontari ari dira herriko zaharrenak. Alboko dendan, Xsaqarik diotso arropa konpontzen diharduen emakumeak nebari. Aurrean dute haur aljeriarra, lagun georgiarra txirristatik noiz jaitsiko. Eta tabernan, kide amazigak egindako ogia pasa dio zerbitzari perutarrak sukaldari mexikarrari, goiko pisuan bazkaltzeko zain diren lagun palestinar, pakistandar, kolonbiar, gambiar, euskaldun, maliar, marokoar eta somaliarrentzat. Eguerdi arrunt bat Artea Herriko Bentan. Europan parekorik ez duen bizi-proiektuan.

Axier Lopez @axierL
2019ko urtarrilaren 13a
Argazkia: Dani Blanco
Argazkia: Dani Blanco

“Lortu dugu muga gainditzea. Emakume nigeriar bat eta seme autista datoz gurekin, Mediterraneoa pateran igaro berri duten beste hainbat lagunekin batera. Astero errepikatzen dugu horrelako bidaiaren bat, beste sare solidario askok egiten duten gisan, garai bateko mugalarien antzera”. Artea Sareko lagunek azken urteotan bizi izan duten dozenaka esperientzietako bat da. Munduan barrena aske mugitzea eskubidea dela argi izateaz gain, praktikara eramaten dute. “Sistema desobeditzen dugu, giza eskubideen obedientzia praktikatzeko”. Ezaguna zaigu esana, baina Arteako berezitasuna da adierazteaz gain, egin egiten dutela. “Astero eramaten dugu jendea nahi duen lekura eta hemen geratzea erabakitzen dutenei paperak lortzen laguntzen diegu, baita bizitza duina garatze aldera, lana bilatzeko tresnak eman ere. Aldarrikatu gabe, egin egiten dugu, eta kitto”. Mikel Zuluaga mintzo da, proiektu honen sortzaileetako bat. “Krisi globalaren aurretik jendea ekartzen genuen, baina Ongi Etorri Errefuxiatuak ekimena sortzeak gure gaitasuna eta ahalmena zabaldu zituen”.

2016an Arteako Udalak lehiaketa zabaldu zuen herriko plazako eraikin bat biziberritzeko. Haiena aurkeztu eta irabazi zuten esleipena, eta herritar eta solidario askoren izerdiaz, eraikina egokitu zuten beharra duten pertsonei leku seguru eta erosoa eskaintzeko. Artea Herriko Benta du izena. Dozenaka migratzailerentzat aterpea eskaintzeaz gain, proiektua autogestionatzeko eta handik pasatzen direnei aterabide laborala eskaintzeko gunea ere bada; taberna, jatetxea, ostatu, bertako produktuen saltokia eta arropa konpontzeko tailerraren bitartez. Horrez gain, inguruan badute ogi eta gozogintza lantegi bat.

Bentaren alboko etxea –hemen bizitzea erabaki dutenentzat bideratua– eta herriko beste eraikin bat –beste norabait noiz mugituko zain daudenentzat erabilia– alokatuta dituzte. Arteatik kanpoko hainbat espaziorekin ere harreman zuzena dute: batzuk alokairuan, jabek borondatez partekatutakoak beste batzuk eta gainerakoak okupatu dituzte. Bilboko zenbait auzotan, Zierbenan, Gernikan, Arrigorriagan edo Zornotzan daude horrelakoak. Ez dute gehiago hazi nahi, deszentralizazioaren bidetik jo dute, antzeko esperientzia gehiago sortzen ari direlako. “Bankuek ehunka etxebizitza hutsik eduki eta pertsonak kalean lotan dauden bitartean, okupatzea legez kanpokoa izango da, baina guztiz bidezkoa”, dio Olatz Talabera abokatu urruñarrak, Zornotzan egoera prekarioan dauden pertsona migratzaileentzako espazio bat atontzen ari den sareko kidea. Arteako esperientzia ezagutu ostean, ekin zioten 15 urtez banku batek abandonatutako eraikin bat okupatu eta auzolanean egokitzeari (margotu, altzariak lortu, zorua berritu, sukaldea eta komunak jarri…).

Mikel Zuluaga Bentako jantokian. Desobedientzia zibilaren ekintzailea. 2016ko abenduan, Begoña Huarte iruindarrarekin batera, atxilotu zuten Grezian, oso egoera prekarioan ziren zortzi errefuxiatu furgoneta batean Euskal Herrira ekartzen saiatzen ari zirenean. Bera eta Malu Egiluz EHNEko kidea dira Artea Herriko Bentako zutabeetako bi. Argazkia: Dani Blanco

Artean 70-80 lagun migratzaile inguru bizi dira egun. Erdia baino gehiago emakumeak dira, eta herena umeak –20 inguru–. Hamabost bat herritakoak dira, norbera bere hizkuntza, sinesmen eta ohituren motxilarekin etorria. Nondik datozen baino, orainak batzen ditu. Batzuk ikasten ari dira, beste batzuk lanean, eta gehiengoa zain dago, bere ibilbidearen hurrengo geltokirantz noiz abiatuko. Beraz, azken bi urte eta erdian ezin konta ahala lagun bazterkeriatik erreskatatu, lagundu eta “biziberritu” dituzte. Hitz hori darabil Yolanda Oquelí guatemalarra. “Giza eskubideen babesle bat, migratzaile bat edo bortxaz sorterria utzi behar izan duen pertsona bat, parez pare, hierarkiarik gabe, biltzen dituen proiektu hau aurkitu izana, harrigarria egin zitzaidan. Jatorria, iragana, hizkuntza edo azalaren koloreagatik epaitua izan gabe. Guri berriz bizitzeko aukera eman digu, gure herrian ez ginelako bizi, etengabeko jazarpena zen. Nire semeak hazten ikusteak ez du preziorik, Guatemalan tentsioak ez baitzien hazten uzten, ezin ziren ezta ikastera joan ere, nire semeak izateagatik jasan zituzten bahiketa saiakerak direla eta. Mikelek dio elkartasuna hitz txikia dela, baina bere osotasunean geure egiten badugu, ondorioak erraldoiak dira”.

Oquelíren antzera profil politikoagoa dute kide batzuek, beste batzuek bizilekua utzi dute arrazoi ekonomikoengatik, genero jazarpenagatik, desafekzioagatik… “Den-denak dira zilegiak”, dio Malu Egiluzek Zeanuriko baserritar ekintzaile nekaezina eta proiektuaren zutabeetako bat.

Mohamed alaba txikienarekin. Fatima eta Mohamed amazigak dira eta bost seme-alabekin heldu ziren Arteara, Almeriako “plastikozko itsasoan” hainbat urtez lan egin ostean. 2017ko martxoan, SAT sindikatuarekin batera, negutegietako lan baldintzak hobetzearen aldeko gatazka batean, haren semeetako bati aurpegia latigoz zartatu zioten. Gurasoek ahotsa altxatu izanaren zigor gisara. Egun jatetxeko sukaldarietako bat da Mohamed. Artean borrokan darraite, baina oraingoan paperak lortzeko burokrazia dute arerio. Argazkia: Dani Blanco.

Elkarren arteko zaintza
Egongela, garbigailua, kafe-makina, hozkailuak, janari biltegia… dena irekia, guztiona eta giltzarraporik gabe. Berriz bidera ateratzeko zain daudenek gela, gosaria, bazkaria eta afaria dituzte bermatuta, baita seme-alabentzako eskola klaseak ere. Euskal Herrian geratzea erabaki dutenek etxebizitzan sukaldea ere badute, eta lana ez dutenek bertako produktuen saski bat jasotzen dute astero. Azken hauen kasuan, “garrantzitsuena da inoren menpe ez izateko eta duintasunez bizitzeko tresnak eskaintzea, hau da, bere kontu lan egiteko edo lanbide bat ikasteko aukera eskaintzen saiatzen gara, baita haien egoera erregularizatzen ere, lanerako eta bizileku baimenak lortzen gehien bat”, azpimarratu du Egiluzek.

Askotarikoa eta aldakorra den giza-taldea osatu dute. Askok hamaika bizipen traumatiko pasa dute. Nola lortu dituzte kontrol hierarkikorik gabeko espazioak eta errespetuzko giroak?

“Hona datorren orori aurrena hauxe esaten diogu: motxilan dakartzazun kontu negatiboak laga kanpoan eta soilik positiboekin sartu barrura”, dio Zuluagak. Konfiantzazko giroa sortzeari garrantzi handia eman diote hasieratik. Elkarren arteko zaintza lehen lerroan izatea haientzat politika egitea dela azpimarratzen dute. Zuluagaren ustez, gakoa da egunerokoan denok maila berean aritzea. “Hierarkiarik ez, baina boterea egon badago, gu boteredun gisa ikusten gaituztelako. Zergatik? Migratzailea erakunde publiko batera joanez gero, ez diote kasu zipitzik egingo, baina ezberdina da ni, bertako gizon zuri bat, baldin banoa. Hor agertzen da boterearen figura. Gure zeregina da botere hori gainetik kentzea. Eta hori egunerokotasunean baino ez da lortzen. Ikusten zaituztenean harrikoa egiten, komuna garbitzen… Botere-ezatik lan egitea da.”

Eta horretarako, ez diote garrantzirik ematen beren burua etengabe antolatzeko indarrak xahutzeari. Ez dute asanblada askorik egiten, gai zehatzak jorratzeko beharra dagoenean soilik. “Ez dugu beste antolakunde edo organigramarik sortu nahi, baizik eta indarrak konfiantza giroak lantzeari eta elkar hartzeari eskaini. Jakina, arazoak sortzen dira, baina auzokide edo lankide artean gertatzen direnen modukoak, eguneroko bizitzari lotutakoak: norbait kexu da beste norbait komunetik galtzontzillotan ateratzen delako, urliak sandiak baino gutxiago garbitzen duelako… eta horrelakoak”.

Fatima alabarekin eta Yolanda Oquelí. Oquelí 2012an bizkarrean tiro egin zioten aire zabaleko urre-meategi baten aurkako protesta batetik bueltan zela. Natura eta lurraren alde publikoki aritu izanaren ondorioek behartu zuten Guatemala uztera, garai batetik aurrera berak eta familiak ezkutuan bizi behar zuten eta. Egun euskara ikasten ari da semeekin batera Artean. Laster bere laugarren seme-alaba jaioko da. Argazkia: Dani Blanco.

Zero matxismo, zero arrazakeria
Komunitate guztietan beti daude lotailu funtzioa betetzen duten elementuak: erlijioa, kultura, ideologia… Arteakoa entsegu soziala dela diote, kideen lur-zoru komuna oso bestelakoa delako. “Adibidez, ni ez naiz sinestuna, baina ulertzen dut norbait izatea. Beraz, gure lur komuna laikoa izatea da, denok ulertzen dugulako ez dugula zertan bestea aldarazi behar, adibidez, musulman edo agnostiko izateari utz diezaiogun; normaltasunetik espazioa sortzea da ideia”, dio Zuluagak.

Baina badira bi gai, bi “egiturazko arazo”, zeinetan kolektiboak esku hartzerik duen: arrazakeria eta matxismoa. “Gureak ez diren erregistroekin dator lagun asko, badakigu zeinen sartua dagoen matxismoaren arra mundu osoan, gugandik hasita. Eta, elkarren arteko errespetua bermatzeko, landu beharra dugu matxismoa. Baita arrazakeria ere, baina beste maila batean, eta gehien bat klase-arrazakeria”.

Laguntza eta salaketa, elkar harturik
Gobernuek mantendutako Gobernuz Kanpoko Erakundeak, jana eta ohea ematen dituzten gune publikoak, askotariko elizkoien karitatea… Migrazioaren gaiak erro politiko sakona eta agerikoa badu ere, asistentzialismo akritikoarekin lotuta agertzen da sarri. Artean ez dute laguntza ulertzen arazoa sortzen duenari salaketa eta kritika politikoa egin gabe. “Jende asko gupidagatik hurbiltzen da, baina kontua da ea nola egiten dugun pertsona horiek ere salaketara batu daitezen. Ez daitezen bakarrik arropatxoak ekartzera etorri, baizik eta uler dezaten hau gertatzearen zergatia. Herri gisa prestatu behar dugu gure burua epe luzeko elkartasunerako. Pertsonak hona helduko direlako, bai ala bai. Beraz, hobe dugu hori adeitasunez eta nahitasunez egitea, elkartasunez, ikuspegi internazionalista batetik”.

Antolatu duten “eskola alternatiboa” ikuspegi horren adibide praktikoa izan liteke. Adibidez, pasaportea ez dutenek eta beste norabait joateko zain daudenek ezin dituzte alaba-semeak eskola publikoan sartu. Beraz, “Estatuak, instituzio publikoek, ez diotenez errealitate horri erantzunik ematen, guk, gizarte mugimenduok, hutsune hori bete dugu”. Kultur Etxeko gela bat eskola bihurtu dute. Egunero hiru orduko saioak egiten dituzte, bina hezitzaile eta gurasorekin. Heziketa formala baino, umeei eremu seguru, atsegin eta jostagarri bat eskaintzea da asmoa. Egun, hainbat jatorritako hogei bat haurrek osatzen dute Babelgo dorre txiki hori.

Marta Chuk eta Abigail alaba. Guatemalako Kitxe herriko ekintzailea zen. Brodatzeko tailerren bitartez, emakume baserritarrak ahalduntzen zituen biolentzia matxisten aurka. 2016an, aitaren heriotzak, bikotekidearekiko harreman txarrak, familiako zorrek eta lana galdu izanak migratzera eraman zuten. Hainbat bueltaren ostean, Bilbora heldu zen. Arteako sare solidarioak erreskatatu zituen pisu batetik bera eta Abigail alaba txikia; gela ñimiño baten eta errolda paperen truke 600 euro ordainarazten zizkioten. Egun, Arratiako Ongi Etorri Errefuxiatuak elkarteak lagunduta, ekonomia sozialeko arropa tailer bat kudeatzen du Arteako Bentaren alboko etxabean. Argazkia: Dani Blanco.

Herritarren harrera
“Lehen Bartzelonan izan ginen eta dena ezberdina zen. Hemen nik eta semeek ez dugu arbuio edo arrazakeriarik sumatu. Agian kontu hutsala irudituko zaizue, baina bada jendea etxeko atea jo eta etorri zaiguna esatera, ‘Yolanda, begira, zerbait behar baduzu, hemen alboan nago’. Gu zein ginen ia jakin gabe, heldu berriak ginelako besterik ez… Gurekin bizi den Boli Kostako emakumea ere harrituta dago auzoan eta plazan inork inoiz ez diolako begirada ukatu”. Oqueliren bizipenak ondo laburtzen du Artean gailendu den errespetuzko giroa. Marta Chuk kitxea ere oso eskertuta dago herritarren harrerarekin. “Herrian aurriritzirik gabe jaso gaituzte. Nolakoak garen ezagutu gaituzte, atzean dugun historian geratu gabe. Plazako nire dendatxoan herriko ume saldoa elkartzen da eskolatik bueltan, eta guraso bakar batek ere ez du sekula esan “ez joan hara, jende ezberdina da”. Guztiz bestelakoa, lagundu izan naute”.

Zuluagak segituan ohartarazi du lotan dagoen xenofobia herri orotan eta gu guztiongan bizi dela, eta horregatik elkarren arteko errespetua etengabe landu behar dela, erraz apurtu daitekeen zerbait baita. “Garai hauek, tamalez, ez dira egokienak. Europa osoan faxismoaren alde egiten du haize”, gehitu du Egiluzek. “Faxismoa ondo eraikita daukate. ‘Bertakoak lehenik’ esaldia boteretsua bezain latza da. Baina ez da gauza bera ‘Zer egiten du beltz horrek sukaldean!’ pentsatzea ala erreparorik gabe adieraztea”. Proiektuak inguruan lortu duen zilegitasunak eta metatu duen indarrak eragina dute gai honetan. “Agian denok ez gaituzte ondo begiratuko, baina ziur naiz horiek ere, guregana gaizki esaka etortzeko pausua ez dutela emango”, dio Oquelík.

Denek azpimarratzen dute esan eta egitearen arteko lotura ezinbestekoa izan dela proiektuak arrakasta izateko. Oquelík hitzak jarri dizkio ideia horri. “Mikelek ezingo luke errespetua aldarrikatu, berak ez balu egunerokoan praktikatuko. Arteako proiektua bultzatu duen bertako jendea eredu izan da, diotena praktikara eramaten dute eta horrek eragin handia izan du gainerakoongan. Arteako jendea eredugarria da eta Arteako proiektua Europa osoarentzat da eredu”.

Herrien besarkada ekimena antolatu dute maiatzaren 5erako Europako migrazio planaren eta neofaxismoaren aurka. Artean jaiotako ideia nazioartera zabaldu da eta ekimenak oihartzuna izango du Madrilen, Andaluzian, Herrialde Katalanetan, Grezian, Frantziako Estatuan eta Italian, batzuk aipatzearren. Maiatzaren 5ean eguerdiko 12:00etan Irungo mugan elkartu eta ekimen bateratua egingo dute, Europako Parlamentuko hauteskundeen atariko. Argazkia: ekimenaren aurkezpena Artean, Ecuador Etxea da egilea.

 

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Errefuxiatu krisi globala kanaletik interesatuko zaizu...
2019-05-19 | Koldo Azkune
Siriako errefuxiatuak Nafarroan
"Han genuen guztia galdu dugu, ez dugu nora itzuli"

Gerra hasi baino lehen, Siriak 20 milioi biztanle zituen. Egun, populazioaren erdia baino gehiago desplazatuak dira, Siriako zonalde batetik bestera edo atzerrira ihesean ateratakoak. Nafarroara iritsitako hiru siriarrekin aritu gara, hemen bizi duten errealitatea ezagutzeko batetik, Sirian gertatzen ari denaz hitz egiteko bestetik.


'Gerra hemen hasten da' dokumentala
Odola dario gure arma industriari

Munduko gerrak negozio potoloa dira Euskal Herriko ehun bat enpresarentzat. Bilboko portutik Ekialde Hurbilera, ontzi arabiarrak hara eta hona aritzen dira su-armez beteriko kontainerrak eramaten, hilean behineko maiztasunarekin. Handia da karga bakoitzean garraiatutako lehergailu kopurua: 31 tona, Gernika bonbardatzeko erabili zen beste. Geuk sortu, garraiatu eta saldutakoari erabilera guk ematen ez diogun arren, lan sektore honek kezka sortzen du gizartean. Hortik abiatuta egin dute Gerra... [+]


2019-05-13 | ARGIA
Zaporeak-ek 5.000 pintxo banatu ditu errefuxiatuekiko elkartasun festan

Igandean egin zen Iruñeko San Frantzisko plazan errefuxiatuekiko elkartasuna adierazteko festa eta bertan egunean zehar milaka lagunek dastatu zituzten Iruñeko 50en bat taberna eta elikadura munduko 20 bat enpresek eskainitako jakiak eta pintxoak. Bildutako dirua Zaporeak elkarteak otorduak banatzen segitzeko erabiliko da.


Mugak zabaldu
MULTIMEDIA - bideo herrikoia

Europan hedatzen ari den neofaxismoari aurre egiteko ekimena da “Herrien besarkada”. Horren bidez, Europa “diskriminatzailearen” aurrean, etortzen direnei harrera egiteko, elkartasuna adierazteko eta babesa emateko beso zabalik daudela adierazi nahi dute, besarkada elementu sinboliko gisa erabiliz. Maiatzaren 5ean egingo dute ekimena.


2019-04-12 | Axier Lopez
Errefuxiatuen aurkako jazarpena nagusi 2019ko World Press Photo-n

Getty Images AEBetako erraldoiarentzat lan egiten duen John Moore argazkilariak irabazi du 2019ko World Press Photo-ren lehen saria. AEBen eta Mexikoren arteko mugan egindako argazkia aukeratu du epai mahaiak 4.738 argazkilarik lehiaketara bidalitako 78.801 irudien artean.


2019-04-07 | Axier Lopez | JR
Munduko harresirik hilgarriena

AEBek eta Mexikok 3.169 kilometro konpartitzen dituzte. 1994tik lur horien herena bost metroko garaiera duen hesi batek bereizten du. Azken 25 urteotan 10.000 lagun inguruk (heriotza horien kontaketa ofizialik ez da) galdu du bizitza muga eta hesi hori gainditu nahian, 2018an 260 pertsonak.


2019-04-01 | Hala Bedi
Hileta-martxa Gasteizen, Mediterraneoan hildakoak gogoratzeko

OEE Arabak deituta, hileta-martxa sinboliko egin zuten larunbatean Mediterraneoan hildakoak gogoratzeko. Asteazkenean Ongi Etorri dokumentalaren estreinaldia eta, 5m5. Herrien besarkada kanpainaren aurkezpena izango dira Gasteizen.

 


2019-03-20 | ARGIA
50 lagun itsasotik erreskatatu dituen barkua konfiskatzeko agindu du Italiako Gobernuak

Mare Jonio barkua konfiskatzeko agindu du Italiako Gobernuak, itsasontzi horrek astelehen honetan 50 lagun erreskatatu ondoren. Italiako bandera dauka barkuak eta Mediterranea Saving Humans proiektuko partaidea da.


Erri Barriuso, Open Arms erreskate-ontziko langilea
"Estatuek egin beharko luketen lana egiten dugu"

Urtarrilaren 8an blokeatu zuten Open Arms erreskate-ontzia Bartzelonako portuan. Adierazi dutenez, itsasoan egoera larrian dagoen jendea naufragoa da, eta derrigorrez jaso beharra dago; bestalde, emigrazioa argudio politikoa dela eta estatuek hala baliatzen dutela dio Proactiva Open Arms taldeak. Gobernuz Kanpoko Erakunde horrek 2015ean ekin zion jardunari, eta ordutik milaka pertsona erreskatatu ditu. Bertako langilea den Erri Barriusogaz egon gara.


2019-02-15 | Irutxuloko Hitza
Donostiako autobus geltokian atzerritarrei pasaportea eskatzen dietela salatu dute

Donostiako Harrera Sareak eta SOS Arrazakeriak salatu dutenez, autobus geltokian pasaportea eskatzen diete atzerritarrei bidaiatzeko. Estatu barruko leku batera nahiz Schengen eremuko beste estatu batera doazenean ere eskatzen diete. Autobus konpainien jokabidea da salatu dutena. “Hemen ez dago halako araudirik; beraz, autobus konpainiek hartutako erabaki bat da», esan du Peio Aierbek, Gipuzkoako SOS Arrazakeriako kideak. 


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude