Moskuko urrea

1983-1993 garaia gogoratuz, mitoak amilaraztea helburu

  • Gaztetxo zela bere herrian egosi zen saltsa-maltsa hobeto ezagutzeko grinak eraman zuen Juanma Sarasola orduko lekukotza zuzenak biltzera. Bi urtez aritu da buru-belarri, haurren zaintzak uzten zizkion zirrikitu guztiak helburu horretarako baliatu beharrean. Moskuko Urrea. Kultura eta gizarte mugimenduen eztanda Irunen (1983-1993) liburua dugu jakin-min haren emaitza. Banizu Nizukek argitaratuko du aurki, urtea hastearekin batera.

Garbine Ubeda Goikoetxea @garbineubeda
2013ko urriaren 27a
Temblores rockabilly taldea, Antzaranen.
Temblores rockabilly taldea, Antzaranen.Juanma Sarasolak bilduak

Adin jakin batetik gorako gehientsuenek ezagutzen dute Irungo Mosku. 80ko eta 90eko hamarkadak puri-purian bizi izan zituztenen bilgune esanguratsua izan zen ofizialki Urdanibia plaza dena, kontuan hartu beharreko erreferentzia eta epizentro, Euskal Herriko zeinahi bazterretatik erreparatuta ere: hango giroa, hango mugimendua, hango parrandak, tabernak, jendeak, antolamendua. Juanma Sarasola kazetariak garai hartako gizarte eta kultur susperraldia erretratatu du xehe-xehe.

Atarikoan aipatu duenez, “ahozko historiaren eta istorioen bilduma” egin nahi izan du Sarasolak, “hitzez nahiz irudiz osaturiko argazki orokorra”. Hamarkada hartan gizarte eta kultur bizitzan protagonista izan zirenen elkarrizketek osatzen dute liburuaren muina. Alabaina, harrigarria egiten da bere eskuetara heldu den irudi, afixa, fanzine, pegata, eskuorri, datu, bideo, bitxikeria, lekukotza eta informazio pila. “Liburu honen asmoa ez da entziklopedia izatea” nabarmendu du horri buruz galdetuta; material mordoa bildu izanagatik, halakoetan badelako beti zer osatu, zer jaso, zer erreparatu.

Hitzordu ugari egin du Sarasolak, jorratu dituen arloak eta aurkibideko izenen zerrenda ikusi besterik ez (aurreko orrialdeko koadroan). Baina elkarrizketa hutsetik harago, solasaldi bilakatu zitzaizkion hitzordu gehienak, “maiz ildo zurrunetatik desbideratuta aritu ginen berriketa librean. Horrek bestelako datu bilketa ahalbidetu digu, atseginagoa, lasaiagoa, mamitsuagoa”.

Itxurak itxura, oroi-min negartitik eta mitifikaziotik urruntzea izan da nola egilearen hala protagonista gehienen asmoa. “Iraganeko aro baten modura deskribatu dute garaia, gainditutako etapatzat”. Sarasolak dioen moduan, “pasibotasuna eta indibidualismoa nagusitzen ari zaizkigun honetan, badugu garai hartatik zer ikasia. Ekintza zuzena, inkonformismoa, matxinada eta irudimena nagusitu ziren, baina dena ez zen perfektua eta ederra izan: errepresioa, droga menpekotasuna, proiektuen eta borroken desaktibazioa, heriotza…”.

Aitor Puche historialarien ikuspegi kritikoa ere batu zaio liburuari, aztertu duen garaiko protagonistek zer ikusi, bizi, pairatu, kritikatu edo borrokatu zuten ulertzeko baliagarri delakoan.

Juanma Sarasola: "Topikoak hautsi ditzake liburuak, Iruni oso toki jakinetik begiratzen baitzaio gaur egun"

Halako dimentsioa hartzen duen lana izaki, zor moralik sortu al zaizu?

Lagundu didatenekin dut zorra, kontaktuak eta materiala eskura jarri didatenekin, ezagutzen ez nituen talde eta pertsonen izenak eman dizkidatenekin. Gero, liburua argitaratzen denean, gerta liteke bakarren batek erreparoa agertzea, halakori behar beste garrantzirik eman ez diodala esatea, adibidez. Denetik sartzen saiatu naiz, baina hautaketa-lana ere badago, azken finean.

Nola egin duzu hautaketa, atalez atal joan zara ala pertsona jakinen bila jo duzu?

Lehenik musikarekin hasi nintzen, arlo horrek hartuko baitu toki zabalena. Saltsa horretan gidari izan direnak edo jendearengana gehien hurbiltzen zirenak hobetsi ditut. Buruz errepasoa egin ondoren informazio bila hasi nintzen, interneten, liburuetan eta gainerakoetan. Ezagunengana ere jo dut, Apurtu taldeko Aitor Perezengana, esaterako, eta haiek informazio eta material gehiago pasatu didate. Gaika joan naiz liburua osatzen. Zenbait kasutan, hautatutako protagonistak arlo bat baino gehiago hartzen du eta kasu horietan guztiez galdetu diet, baita garai hartako balorazio orokorraz, bizi izandako esperientziaz edo gaur egungoarekiko alderaketaz ere.

1983-1993ko tartean murgildu zara zehazki.

Baina sarreran atzerago ere jo dugu, eta elkarrizketetan aurreko erreferentziak aipatzen dituzte zaharrenek. Mattin Sorzabalbereri edo Fermin Muguruzari, adibidez, musikan nola hasi ziren galdetu diedanean edo orduko giroaren berri emateko eskatu diedanean, lehenagoko gertaerak aipatu dizkidate aurrekari gisa: Aixerrotako kontzertu sonatua, The Clashek Anoetan jo zuenekoa... Erreferentzia saihestezinak dira. Bestalde, denboran aurrera ere egin dut, batik bat epilogoan, Vomito taldeko Victor Perez zenari 1995ean egin zitzaion omenaldia barne hartu nahi bainuen. Bera bezala hildako beste askoren sinbolo gisa ekarri dut Victor Perez. Haiek ere gogoratzeko.

Irrati libreak, gaztetxeak, literatura, zinema, Okupen mugimendua, feminismoa, drogak... Arlo ugari ageri dira liburuan, eta tabernariek ere tokitxoa hartu dute.

Gertatzen ari ziren saltsak hobekien ikusten zituztelako. Jendearen jarrera ongi kaptatzen zuten, musika jartzen zuten. Festen Batzordekoak ere kontuan hartu ditut. Garai hartan Santo Tomas futbito txapelketa antolatzen zuen Gestorak. 128 talde aritu ziren txapelketan eta udala zangotraban beti. Kamiseta batzuen harira liskarra sortu zen eta oihartzun handia izan zuen. 1993an ez zuten azkenean antolatzen utzi eta 1994an egin zen azkena. Azagrak gertaera haren kontura egindako komikia ere ekarri nahi dut liburura.

Irundik kanpokoen begirada ere jaso duzu.

Herrialde bakoitzetik kolaborazio bana ekarri nahi nuen, eta emakumezkoak kontuan hartzeko ahalegin berezia egin dut, gainerako orrialdeetan ez baitaude sobera: Niko Etxart, Itxaro Borda, Elena Lopez Agirre, Aurora Beltran...

Zer aportatuko du liburuak?

Garai baten testigantza, hasteko eta behin. Neronek asko ikasi dut. Batzuentzat garai hura gogoratzea izango da, perlaren bat deskubritzea ere bai, beharbada. hogei urteko gazteentzat, gauzak bere tokian jartzea, mitoak haustea; zenbaitek esan didatenez, gaurko gazteek oso idealizatuta baitute garai hura.

Nire ustez, Irun izan zena eta oraindik hein batean ere badena erakutsiko dio liburuak Euskal Herriko jendeari. Topikoak haustea ere ekar dezake, Iruni oso toki jakinetik begiratzen baitzaio, nagusiki Alardea dago tartean. 1995ean bukatzeko arrazoietako bat, hain zuzen, horixe da. 1996an hasi zen Alardearen inguruko liskarra. Ez nuen hor sartu nahi, liburua gai horren arabera etiketatzen hasiko zirelako, eta beharbada baztertzen. Moskun giroa makaltzeko arrazoietako bat ere horixe bera izan zen, Alardeak ekarritako haustura. Lehen denetariko jendea ibiltzen zen Moskun. Orain askok Moskura jaisteari utzi diote eta goiko San Juan inguruko kale Nagusian gelditzen dira. Pena da.

Alardea baztertu duzu eta politika ere ez da zuzenki ageri.

Politika ez dut arlo gisa hartu baina zeharka liburu osoa zipriztintzen du ezinbestean. Hori beste liburu baterako gaia zela otu zitzaidan, arlo ekonomiko eta sindikalak ere hirugarren baterako emango lukeen bezala.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2018-10-16 | Hiruka .eus
Begoņako gazteluaren pean dago emakumeen gotorlekua

Beste gauza batzuen artean etnografoa den Fredi Paiak martxan ipinitako ikerketaren bitartez, Sorginzulo koba aurkitu dute Algortako Begoñako gazteluaren pean; inguruko emakumeen topalekua ei zen. Urriaren 20an egingo dute horren berri emateko ekitaldia.


Spotify-rekin bukatu zen musika deskubritzeko gogoa (edo ia)

Egunotan artikulu asko publikatzen ari dira Spotify-k hamar urte bete dituela-eta, kontatzen zein izan diren hamarkada honetan aplikazioan gehien entzun diren kantak edo nola aldatu zuen konpainia suediarraren streaming plataformak musika entzuteko modua mundu mundialean. Eta egia da, inpaktua itzela izan da, kasik borratu egin du aurretik, une esperantzagarri batez, gertatzen hasi zena. Musikaren industria hankaz gora jartzear egon zen fenomenoa: jendeak diskoak digitalki konpartitzea.


2018-10-16 | Hik Hasi
Iratxe Retolaza
"Euskal kulturaren transmisioaren etena hain sakona izan da, hezkuntzan ere lan hori egingo duenak ez duela gaitasunik"

EHUren Udako Ikastaroen barruan, ‘Herri hezitzaileak eta kulturgintzaren transmisioa Euskal Herrian’ ikastaroa antolatu zuen Azpeitiko Udalak. Horren baitan, Iratxe Retolaza EHUko irakasleak kultur sorkuntzaren transmisioaz gogoeta egin zuen. Honen ustez, kultura hizkuntza normalizazioaren zerbitzura jarri da, hizkuntza jabekuntzarako tresna gisa ulertu da. Baina euskalduntzea erabatekoa izateko, ezinbestekoa deritzo kulturaren transmisioa bermatzeari, kulturak erreferentzia sareak... [+]


2018-10-16 | Amaia Lekunberri
Egitarau oparoaz dator Feministon Herria

Euskal Herriko Emakumeon Mundu Martxak prentsaurrekoa eman du asteartean Bilboko La Bolsan. Emakumeon Mundu Martxaren XI. Nazioarteko Topaketaren eta beronen baitan egingo den Feministon Herria egunaren xehetasun guztiak azaldu dituzte.


2018-10-16 | Iņigo Igartua
"Oxigenoa euskarari 6.000 metrotan ere" egitasmoko kideak Nepalen

Felipe Uriarte mendigoizalea eta 'Oxigenoa euskarari 6.000 metrotan ere' ekimenean parte hartuko duten gazteak urriaren 13an iritsi ziren Nepaleko Katmandu herrira, Goienak zabaldu duenez.


2018-10-16 | Iņigo Igartua
"Oxigenoa euskarari 6.000 metrotan ere" egitasmoko kideak Nepalen

Felipe Uriarte mendigoizalea eta 'Oxigenoa euskarari 6.000 metrotan ere' ekimenean parte hartuko duten gazteak urriaren 13an iritsi ziren Nepaleko Katmandu herrira, Goienak zabaldu duenez.


Operazio burua: "Istiluen aurkako borrokan eskarmentu gutxiko lan-taldea zen"

Ugarteko-ren aginduetara zegoen ofiziala da operazio burua, eta ez du bere burua gertatutakoaren arduradun nagusitzat jo, gainerako sei akusatuek aurkakoa dioten arren. Ertzain gehienak herri-segurtasun sailekoak izanik, askok ez zekiten pilotak jaurtitzeko eskopeta erabiltzen ezta erabiltzeko neurriak ere. 


Makroepaiketa
De Miguelen koartada berria, edo euroak nola bihurtu pezeta

Euskal Herrian inoiz epaitu den ustelkeria kasu handiena berriz ere abian da. Fiskalarekin akordiorik lortu gabe, astelehenean hasi zen deklaratzen Alfredo de Miguel auziko akusatu nagusia. Bere kontrako akusazioak ukatzeaz gain, EAJko Arabako buruzagi ohiak hainbat koartada harrigarri atera zituen poltsikotik, komisiorik ez zuela eskatu ziurtatzeko.


2018-10-16 | Bertsozale.eus
Ostatu Batuak eta Otsoaren 7 umeak nagusi ligaxkako lehen bi saioetan

Urriaren 12an eta 13an Gameren eta Altzumartan jokatu dira Taldekako Xilaba Xapelketako ligaxken lehen bi saioak.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude