"TRANSFERITU GABE DAUDEN ESKUDUNTZAK EZ DIRA ETORRIKO"

  • zuzendaritzako Joserra Lopez-Larrinaga kidearekin. Elkarrizketak indarrean dagoen marko juridiko-politikoa gainditzeko alderdi honen proposamena du abiapuntutzat.

2000ko azaroaren 12an
Zure babesik gabe independetzia ezinezkoa zaigu
Egungo markoa gainditzeko eginiko proposamenean, EAk euskal hiru lurralde administratiboak hartu ditu abiapuntu moduan. Zertan ezberdintzen dira EAren eta EAJren proposamenak, kasu?
Eusko Alkartasuna ez da EAE, Nafarroa eta Iparraldeko esparruentzako erritmo propioak planteatzen dituen alderdi bakarra. EAJ, AB, IU-EB eta Zutik-ek ere egiten dute. Nafarroan eta Iparraldean bereziki euskal kontzientzia nazionala gutxiengo batena da, zoritxarrez. Esparru bi horietan kontzien-tzia landu eta zabaldu arte irrealista da bestelako planteamenduak egitea. Guk esparru politiko ezberdinen arteko loturak epe laburrean lortzeko erakunde zehatz batzuk planteatzen ditugu. EAJ eta EAren proposamenen arteko ezberdintasuna da EAJrenak ez duela zehazten bere azken helburua, ezta eperik, prozedurarik edo estrategiarik ere. Bere filosofia politikoa eta printzipio orokorrak aldarrika-tzen ditu, baina ez da proposamen serioa eta landua.

Zuen proposamenean gutxi entzuten den terminologia agertzen da: Euskal Errepublika, Dieta, Elkarlan Organoa...
Euskal Errepublika eta Dieta bezalako kontzeptuak aspaldikoak dira. Euskal Estatua defenditzen dugun aldetik, Euskal Herria errepublika beharko litzateke izan. Gu ez gara monarkikoak, bistan denez. Errepublika kontzeptua, zoritxarrez, ez da eguneroko hizkuntza politikoan erabiltzen. Horregatik, beharbada, ustegabea izan da, baina abertzale gehienok errepublikazaleak garela uste dut. Dieta Alemaniatik ekarritakoa da; duela mende asko sortutakoa, eta Konfederazioaren kontzeptuaren barruan uler-tzen da. Azkenik, Iparraldea eta Hegoaldearen arteko erakunde amankomun bat sortzearen ideia gure I. Kongresuko testuetan aipatzen zen. Oraingoan, erakunde bakoitzaren zeregina eta ezaugarriak gehiago zehaztu ditugu.

Gernikako Estatutua zertan geldi-tzen da EArentzat?
Estatutuaren bidez garatu daitekeen autogobernu maila agortuta dago. Transferitu gabe dauden eskuduntzak ez dira etorriko. Esaterako, Estatuak ez du Gizarte Segurantza ekarriko, Kon-tzertu Ekonomikoarekin batera Estatutuaren zutabe nagusietako bat izan arren. Beste aldetik, Estatuak, Auzitegi Konstituzionalaren irakurketa murriztatzailearen bidez eta oinarrizko legeen bitartez, lortutako autogobernuaren maila apaldu du. Aldi berean, Europan sartzean euskaldunoi ez digute gure ahots propioa garatzen utzi. Beraz, gure autogobernua garatzeko posibilitatea agortuta dago oraingo estatuaren markoan. Argi dugu, beste marko politiko bat aurkitu behar dugu, batez ere, kontuan hartzen badugu lurraldetasuna eta autodeterminazioa bezalako gaiak konpondu gabe geratu zirela. Debate hori berreskuratu behar dugu eta konponbide bat aurkitu. Marko hori aurkitzen dugun bitartean estatutuaren garapena lortzen badugu hainbat hobe, gure norabidean pausuak ematea izango litzateke, baina gure lehentasun politikoa ez da estatutua, beste marko bat hitzartzea eta gizarteratzea baizik.

EAren proposamena Lizarra-Garaziko Akordioaren jarraipena al da?
Lizarrako adierazpenaren helburua ez zen subiranotasun politikorako proposamen zehatzak egitea. Bertan eztabaidatu beharreko gaiak markatu ziren -subiranotasuna, lurraldetasuna- baina ez zen konponbide konkreturik eman. Euskaldunok zelako antolakuntza politikoa nahi dugun erabakitzerakoan askeak izan behar dugula dio. Hau da, erabakitzeko eskubidea aldarrikatzen du, baina ez du ebazten zer Euskal Herri mota sortu behar den. Azken hau, alderdien kontua da. EAk bere planteamendua argi eta garbi aurkeztu gura izan du azken proposamen honetan.

Autodeterminazioaren auzira iristen gara berriz ere.
Autodeterminazio eskubidea Espainiako eta Frantziako legedian onartuta dago. Estatu hauek nazioarteko itunak berenganatu dituzten neurrian, eduki hori euren ordenamendu juridikoan sartu da. Eskubidea Nazio Batuen legedian onartuta dago, eta hori legez berretsi dute estatu biek. Teorikoki gutxienez, autodeterminazioa aurreikusita dago. Beste arau batzuk, aldiz, kontrakoa aldarrikatzen dute. Beraz, kontradikzio legal bat dago. EAk estatuekiko negoziazio politiko bat gauzatu behar dela mantentzen du, eta horren bitartez ez badugu gure eskubideak errespetatzea lortzen, gure bide propioak garatu behar ditugula.

Nola, ordea?
Gure erakundeetatik subiranotasun aldarrikapen bat eginez eta nazioarteko gatazka juridiko bat sortuz. Espainiak eta Frantziak lurralde baten gainean subiranotasuna aldarrikatuko lukete, baita Euskal Herriak ere. Horrek nazioarte mailako hirugarren eragile baten eskuhartzea eskatuko luke. Gatazka juridikoak horrela bideratzen dira edozein gizartean. Alde biren artean arazo bat dagoenean, hirugarren batek, zuzenbidezko irizpideak erabiliz, irteera bat bilatu eta erabaki-tzen du. Gure herriaren arazo politikoa internazionalizatzea bilatzen dugu, beraz.

Horretarako alderdi politikoen arteko jarrerak argitu beharko litzateke, ordea.
Alderdiok atal komun bat hitzartu beharko genuke hauteskundeetan aurkeztean. Hitzarmen horrek hauteskunde egitasmo komun bat ekarri beharko luke Euskal Herriko lurralde guztietan autodeterminazio puntuaren onarpena bideratuko lukeena. Puntu honen inguruan gehiengo sozial bat sortuko balitz, legediak hori aurreikusi beharko luke. Osterantzean, agerian geratuko litzateke ez dagoela demokraziarik.

Alderdi politikoak bide hori lantzeko prest al daude?
Alderdi batzuek gure proiektu politikoa argi azaltzen dugu, beste batzuek ez hainbeste. Pedagogia politikoa egin beharrean anbiguotasuna erabiltzen da, eta, ondorioz, abertzale askok ez ei daki zein den benetako helburua. Alderdi bakoitzean zer nahi dugun eta zelan nahi dugun finkatu behar dugu, autodeterminazioa eta lurraldeen arteko harreman librea oinarri moduan hartuta gutxieneko topagune bat lortu ahal izateko.

Zergatik ez da EAJ, EA, eta EHren arteko topagune hori lortzen, hasteko?
Hiru alderdieetan badago gune hori bilatzeko nahia. Baina EAJren barruan (ETAren estrategia tarteko) erregionalismoa indartzen ari dela dirudi. ETAk su-etena apurtu osteko lehen tragedia giza-eskubideen urratzea da, eta bigarrena, alderdiek Lizarran ahalbidetu zituzten dinamikak eta elkarrekiko konfidantza apurtzea. Estatua ez da ETAren beldur dinamika abertzale komun baten sortzearen beldur baizik. Zoritxarrez, ETAren lehentasuna ez da alderdi abertzaleen arteko dinamika komun bat garatzea. Abertzaleok gutxieneko akordio batera heldu behar dugu eta horretarako funtsezkoa da biolentzia desagertzea.

Bilbon nahiz Donostian burutu manifestazioei atxikimendua ekarri zien EAk. Zein da zure balorazioa?
Ibarretxe lehendakariak deitu manifestazioaren lema PSOEren neurrira egokitu zen. Neuri, alde horretatik, lema hori ez zitzaidan batere gustatu. Bakea ETAren desager-tzea baino gehiago delako. Edozein kasuan, Bilbon manifestatu zen jendeak, batez ere, biolentzia gaitzestea izan zuen helburu. Beste behin gizartearen gehiengoa ETAren biolentziaren aurka dagoela ikusi zen. Bestalde, Donostian burutu zen manifestazioak bide militarrak eta desobedientzia zibilaren bidea guztiz bateraezinak direla agertu zuen. EAk Garzonen operazioa onartezina dela adierazi nahi izan du. Patxi Azparren bat kartzelan egotea injustizia ikaragarri bat da. Ideiak kriminalizatzen ari dira, eta ez kode penalean aurreikusten diren ekintzak. EA bide zibilen alde eta biolentziaren aurka agertu da berriz ere. Kontziente gara HBrekin une honetan kalera irte-tzea arrisku handia hartzea dela, sortu liteken nahasketagatik. HBk aukera egin behar du behin-betiko.

Nola ikusten duzu desobedientzia zibilaren aukera?
Desobedientzia zibila dinamika baketsu eta eraginkor baterako aukera izugarria litzateke, ondo koordinatuta eta adostuta izanez gero. Horretarako, ETAk herri honen berba errespetatu behar du. Ulertu behar du autodeterminazio eskubidea ez datzala zelako eraketa politikoa nahi dugun erabakitzean bakarrik, baizik eta nola borrokatu nahi dugun erabakitzean ere bai. Hori ere sartzen da autodeterminazio eskubidearen barruan

EA-KO BIZIGARRI BERRIA
27 urte ditu. Bilbotarra eta abokatua. Gazte Abertzaleetan hasi zen politikan, duela 8 urte. Bizkaiko EAko zuzendaritzako kidea 1996tik, eta iazko azarotik zuzendaritza nazionalekoa. Bere aita, Kontzertu Ekonomikoaren negoziatzaileetako bat izan zen Garaikotxearen lehen gobernuan. EAko belaunaldi berri baten agerle eta euskaldun berria da. Mendebaleko euskara darabil. Bizkaian, batua ez ei da nahikoa euskaraz jarduteko.


Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude