"Kargua uztea baino gehiago eskatzen du"


1990ko azaroaren 11n
Inoiz baino beharrezkoagoak dira eskuin muturraren gezurrei
aurre egingo dieten hedabide independenteak
Jose Maria Satrustegi:
"Kargua uztea baino gehiago eskatzen du"
Nafarroako irrati frekuentzien banaketak Jose Maria Satrustegi euskaltzain unanuarrak Nafar Kultur Kontseilutik dimiti dezan eragin du.
ARGIA. Zer da eta zein funtzio betetzen ditu zehazki Nafar Kultur Kontseiluak?
J.M. SATRUSTEGI. Bueno, Nafar Kultur Kontseiluak 20 pertsonak osatua da. Gauzak ez dira erabakitzen edo eztabaidatzen bertan, aholkuak baino ez dira ematen. Guri, kulturarekin lotura daukan edozein arloari buruzko eritziak eskatzen dizkigute, proiektua, gure eritzia jakinik, aurrera edo atzera eramateko. Horrela, zerrenda bat izaten dugu, dela Nafarroako jaialdiak, dela pintura erakusketa, dela zein abesbatz ekarri behar den jaialdi baterako, eta abar. Arlo guztiak ukitzen ditugu gutxi gora behera. Nahiko ondo antolatuta dago, nire ustez.
Astean behin, denok Batzar Orokorrean biltzen gara, Roman Felones Hezkuntza kontseilaria eta Jose Maria Romera Principe de Vianako zuzendaria buru. Hor eritziak eta aholkuak ematen dira, eta gero lan taldetan arlo bakoitzeko azterketak egiten dira.
A. Eta irratien frekuentzien banaketaren auziarekin, eskatu zizueten aholkurik?
J.M. S. Hori da mingarriena. Ez ziguten ezer esan, eta aurreko larunbatean bilduak ginen, erabakia eman zen aurreko larunbatean. Ez zitzaigun esan arazorik bazegoen ere. Hain zuzen ere, ez ziguten aholkurik eskatu euskararen gauzak ez direlako inoiz hartzen kulturako gauzak bezala. Hezkuntza mailako gauza bezala hartzen da. Nafarroako Kultur Kontseiluan, beraz, euskarari buruzko gauzak inoiz ez zeukaten leku, harrigarria bada ere.
A. Baina zuek bazenekiten arazo hau izan bazegoela. Orduan, bakarrik aholku eskatuz gero ematen dira aditzera eritziak?
J.M S. Erakunde ofizial bezala Kontseiluak muga batzu jarri dizkio bere buruari, eta muga horietan, haste hastetik, euskarak ez zeukan sarrerarik. Orduan nik uste nuen nire eginkizuna oso mugatua zela. Hasieratik esaten nien, «aizue baina euskarak beste tratamendua behar du!» Baina ezer ez. Orduan, nik, beste eginkizunik gabe, eta bapatean, irrati euskaldunak litzentziarik gabe uzten zituztela ikusirik, nire erabakia hartu nuen, hor ez neukalako egon beharrik.
A. Kultura mailan ze nolako tratamendua dauka euskarak?
J.M.S. Adibidez, Nafarroako Jaialdietan, aurkezpenak erdaraz egiten dira, eta batek esaten badu: "ez dago eskubiderik, euskaraz eta erdaraz egin behar dira", orduan euskaraz ere jartzen dituzte. Bueno, zerbait lortzen da. Horrelako gauza txikietan, ba, bai. Baina gero, zuk esaten baduzu: "Aizue, baina Nafarroan ez dago ondo euskararen irakaskuntza!", esaten dizute: "Ez, ez, hori Hezkuntzaren arlokoa da". Eta mozten dute, eta kitto.
A. Zein da irratiak eta beste komunitabideek euskararen munduan betetzen duten, edo bete dezaketen papera, Nafarroan?
J.M. S. Nahi duten guztia. Erabat euskaraz egitetik, erdixka egitera, edo Telenavarrak egiten duen bezala, farregarria dena, erdarazko informatiboa ondoan, eta bi minututan, labur-labur. Orduan, egiten dutena eta egin dezaketena gauza desberdinak dira. Baina zer egingo dute? Alde batetik, jada dauden irrati baimenduak Estatu mailakoak dira. Orain zazpi eman behar, hogeitatik zazpi. Azken buztana zen, euskarak sarrera bat izateko, eta orduan, nik ez nuen uste inoiz halako astakeriarik egingo zutenik, baina hauek sozialistak izanik betiko jauntxoei eman diete baimena, euskara inolako presentziarik gabe utziz.
A. Hain zuzen ere barrigarria da Xorroxin Irratiari egin diotena. Hainbeste berma eta eragina izanda gizartearengan, inolako errespeturik ez izatea jendearen eritzi horri, ezta?
J.M. S. Horregatik erabakian ez dut onik ikusten. Kargua uztea baino gehiago eskatzen du. Nire eskuan dagoen guztia.
A. Askoren eritziz, erabakia ez da bi irratien kontrakoa bakarrik, euskararen beraren kontrakoa baizik. Horren aurrean, zer egin genezake Nafarroako euskaldunok?
J.M. S. Hori oso zaila da esatea. Denok egin behar dugu lan, baina norbere tokitik kanpo, zer egin daitekeen, nik zer esan dezaket? Nik ikusten dudana da arazoa larria dela, eta bakarrik hizkuntzaren aldetik ikusten dut. Gero zein pausoak eman daitezkeen esateko, ni ez naiz gai. Nik uste dut hizkuntza bat hitzetik datorrela, entzutetik, eta hiztun asko baldin badu, ba indarra handia du, hiztun gutxi, indar gutxi. Hedadura handia baldin badu, ba posibilitate handia du zabaltzeko, eta horrek ematen dio arnasa. Bere eztarria estutzen badute, hori da hizkuntza estutzea, hizkuntza hiltzea. Hori da nire planteumendua, eta nire erabakia gogorra izan bada, ildo horretatik doa.
Nik nire ahalmen oso-osoak jarri behar ditut horretan. Baina nola egin, nola bideratu ahalmen hori positiboa izan dadin, ez dakit. Lortuko bagenu alderdi guztiak euskararen ondoan batzea, zatiketak zokoratuz, urrats handi bat emango genuke euskararen etorkizunerako.
Alberto Barandiaran
29,30


GaiezKomunikabidIrratiaEuskaraz irr
PertsonaiazSATRUSTEGI1
EgileezBARANDIARA5Komunikabid

Azkenak
“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


2025-08-29 | Euskal Irratiak
Maiten Chohobigarat
“Beharbada menopausia gehiago aipatu beharko genuke, aterabideak badirelako”

Baionako ospitalean unitate berritzaile bat ideki da: kardio-ginekologia unitatea, menopausian diren emazteei zuzendua. Gai hau, askotan tabu edo bazterrean utzia, osasun arazoak eragin ditzake bizitzako etapa horretan.


2025-08-29 | UEU
Ikerketa-proiektuen II. deialdia egin dute UEUk eta BadaLab-ek

UEUk eta BadaLabek ikertzaile gazteei zuzendutako diziplinarteko ikerketa-proiektuen II. deialdia egin dute. Honen helburuak dira ikertzaile euskaldun gazteen arteko harremanak sendotzea eta ezagutza-arlo ezberdinetako ikertzaileak elkarlanean aritzea. Irailaren 22ra arte... [+]


Javier Milei eta bere arreba eroskeria trama batekin erlazionatu dituzte filtraturiko audio batzuek

Argentinako hainbat hedabidek Desgaitasun Agentzia Nazionalaren buru den Diego Spagnuoloren audioak zabaldu dituzte. Argentinako Gobernuan eroskeria dagoela aitortu eta azaldu du horietan Spagnuolok, eta ustelkeria kasu horren buruetako bat Argentinako presidente Javier Mileiren... [+]


2025-08-28 | Gedar
Bere historian lehen aldiz, 110.000 milioi euroko kapitalizazioa gainditu du Iberdrolak

Europako energia-enpresarik handiena da jada, eta bi handienetako bat munduan.


Frantziako Gobernuaren aurka “guztia blokeatzeko” deia indartzen ari da

Irailaren 10a izanen dute protestarako lehen hitzordua. 2018 urteko Jaka Horien mugimenduaren segipen gisa ikusten dute anitzek deia, nahiz eta alderdi politikoak eta sindikatuak dinamikari lotu izanak ezberdintzen dituen biak. François Bayrouren austeritate politikaren... [+]


Udazken beroa Frantzian?

2025ean hazkunde ekonomiko txikia (%0,6) ez da gai izango langabezia-tasak %8ko muga gainditzea saihesteko; Zor Publikoak bi bilioi euro (BPGren %115) gainditzen ditu EK-k ezarritako %60aren oso gainetik, eta Gastu Publikoak estratosferan jarraitzen du.

Horri gehitu behar... [+]


Alemaniak derrigorrezko zerbitzu militarra “beharrezkoa” denean ezarriko lukeen lege proiektua onartu du

Europako azken urteetako joerari jarraiki, derrigorrezko zerbitzu militarraren harrabotsa Alemaniara heldu da: SDP Alemaniako Alderdi Sozialdemokrata buru duen Defentsa Ministerioak borondatezko soldadutza ezarriko lukeen lege proiektua onartu du, "beharrezkoa" denean... [+]


Nafarroako lau pilotari ijitori omenaldia egin diete Mañuetako pilotalekuan

Flamenco On Fire jaialdian ospatu dute ijito komunitatearen, flamenkoaren eta pilotaren arteko harremana. Iruñeko Alde Zaharreko Mañueta pilotalekuan antolatu dute jaialdia, eta bertan omenaldia egin diete lau pilotari ijitori.


2025-08-28 | Jon Aleman Astitz
Supremazismo espainiarren “kontsentsu linguistikoa”

Eskubide linguistikoen ikuspegi integratzaile baten eskaintza dugu gaurkoa.

Espainiako supremazismo linguistikoa osasuntsu eta bizkor ageri zaigu, “hooligan” samalda anitz baten babesaz eta komunikabide indartsuez sustatua. Azken aurreko lagina Santi Martinezena... [+]


2025-08-28 | Iñaki Lasa Nuin
Gure jaiak

Euskal Herri osoan —beste herrialdeetan bezalatsu— jairik ez da falta. Negu giroan ere asko badira ospatzen direnak, uda-garaian ez da festa gabeko egunik. Egun-argi luzeak eta gau epelak jendea etxe zuloetatik kanpora, kalera ateratzeko aproposak dira eta jai giroan... [+]


2025-08-28 | LAB sindikatua
38 urteko garraiolari bat hil da Erriberrin

LABek jakin ahal izan duenez, Iruñeko garraiolari bat hil da asteazken goizaldean Erriberrin, lanerako zerabilen kamioia bidetik atera eta irauli ostean.


Polizia “talde zaurgarri”?

Azken asteetan bolo-bolo dabil Poliziaren eta, zehatzago esanda, Ertzaintzaren gaineko eztabaida. Tamalez, eztabaida piztearen arrazoia ez dira horiek Euskal Herri Langilearen kontra erabiltzen dituzten biolentzia eta jazarpen sistematikoa. Horren ordez, Ertzaintzaren eta bere... [+]


Hainbat ekintzailek bidea moztu diote Israel-Premier Tech txirrindularitza taldeari Espainiako Itzulian, Gazako genozidioarengatik

Hainbat lagun errepidera atera dira Palestinako banderak eta Gazako genozidioaren aurkako mezuak eskuan, eta Israelgo taldeko txirrindularien taldekako asteazkeneko erlojupekoa oztopatu dute. Etaparen ondoren argitaratutako ohar batean, taldeak manifestarien "ekintza... [+]


Eguneraketa berriak daude