Emakumeak borrokan

Nazio garapena 2017

  • Herri izateko lankidetzan oinarritutako herrigintza beharrezkoa den aldetik, joandako urteari erreparatzen badiogu ez gaude egindakoarekin harro sentitzeko moduan, gure lurralde zatitu honetan.

     

Imanol Esnaola @gaindegia
2018ko martxoaren 07a

Dinamika sozioekonomiko eta kulturalei dimentsio komun bat emateko portaera, prozesu eta arkitektura lanak dira euskal Herrigintzaren erronka nagusia gaur egun. Segidan aipatuko ditugun osagaiak kontuan hartuta, esan daiteke 2015a gertaera aipagarrien urtea izan bazen, 2016a apala izan zela maila horretan eta ez zuen inertziarik ekarri 2017a mugiarazteko. Labur esanda, 2017an egindakoarekin euskal lankidetzaren sarea ez da trinkoagoa, euskal populuak ez du espazio komun sendoagorik.

Madrilgo eta bertako instituzioak lideratzen dituzten indar soziopolitikoek iraila bitarteko bidea kidetasun giroan egin zuten, elkarrekin adostutako aurrekontuen kudeaketak adostasun handiagoak ekar zitzan (2018ko aurrekontuak eta Kontzertu zein Komenioa eguneratzeko prozesua, kupo delakoa negoziatzearekin batera). Eltzeko babak bermatu beharrak eragindako giroak, ordea, zama astun baten moduan geldiarazi egin zituen aurreko urtetan nazio garapeneko bidean jarri gaituzten lankidetza urrats formalak, Euskal Herriaren herri izaera aitortu edo sendotzera zetozenak, eta atzeraezinak ez izan arren, nazio garapeneko urrats sozialei bermea ematen zietenak.

Dena dela, sorpresarik handiena urtearen azken hilabeteek ekarri zuten, besteak beste, Kataluniako erreferendumaren erabakia bete ez zedin estatuak hartutako jarrerarekin. Euskal Herritarroi ez gaituzte harritu Espainiako Erresumaren doilorkeriak eta kirtenkeriak bere pribilejioei eusteko orduan. Baina ukaezina da Euskal Herrian bertan ondorio bat baino gehiago izan duela. Izan ere, aste horietan itxi baitziren Konbenio, Kontzertu eta kupoaren hitzarmenak. Giro horretan, Euskal Herriko eremu formaletan Kataluniako prozesuari egin zaizkion gutxiespenek, edo asaldura eragiteko osatu diren diskurtsoek, abertzale askoren bihotzak hoztu dituzte, euskal naziotasunari dagokionez. Gobernu lanetan diharduten alderdien egitekoa bazen hitzarmen horiek lortzea, baina euskal lankidetzaren aldeko herri gogoa apaltzeak ezin du ordaina izan. ELA eta LABen arteko hitzarmena izan zen ikuspegi hori apurtu zuen gertaera bakarretakoa.

Ipar Euskal Herriak, aldiz, Herri elkargoaren egitura eraiki, organoak osatzen eta bertako agenda adosteko lanean eman du urtea. Isilik, baina lanean, urtarrilean (2018) hartutako erabakiek erakutsi dutenez. Ariketa kolektiboa izan den aldetik, balio izan du ikuspegi komun bat eta elkarren arteko konpromisoak eraikitzeko, euskaltasuna eta lurralde egitura aintzat hartuta. Lurralde desorekak protagonismo berezia izan du prozesuan eta hori bada urrats interesgarri bat.

Sorpresarik handiena urtearen azken hilabeteek ekarri zuten, besteak beste, Kataluniako erreferendumaren erabakia bete ez zedin estatuak hartutako jarrerarekin. Euskal Herritarroi ez gaituzte harritu Espainiako Erresumaren doilorkeriak eta kirtenkeriak bere pribilejioei eusteko orduan. Baina ukaezina da Euskal Herrian bertan ondorio bat baino gehiago izan duela

Hein berean, naziogintzari lotutako inteligentzia eta ekintzailetza mailako ekimen zenbaitek zailtasunak bizi izan dituzte. Udalbiltzak barne gogoetan eman du urtea eta 7akBat harreman sareak, hamarkada batez euskal lankidetza sustatzen lan aitzindaria egin ondoren, gogoeta egiteko astia hartzea erabaki du (baina ez haren lekua lankidetza egitasmoen zaparrada batek bete duelako). Elikagai bankuek, halaber, iaz ez bezala, aurten egun desberdinetan egin dituzte bilketak Iparraldean eta Hegoaldean, eta horrela beste hamaika asimetria. Aipatzekoak dira, halaber, herri xedeko bi gradu-ondoko bertan behera geratu direla, XXI. mendeko nazionalismoari buruzkoa (EHU) bata eta Lurraldea eta Hizkuntzari buruzkoa (UEU) bestea. Herrigintzari dagokionez arlo akademikoan bizi dugun tentsio apalaren seinale.

Kulturgintzak eta euskalgintzak eutsi diote herri xedeari. Alde horretatik ez da urte antzua izan, AEK-ren KORRIKAk, Errigoraren kanpainek, kulturgintzaren inguruko gogoeta eta dinamismoak (Jakin aldizkariaren ekarpenak, euskarazko prentsarenak, Durangoko azoka, euskaraldiaren deialdia…), Gure Esku Dago-ren herriz herriko lanak, Elkarrekin-together egitasmoa, Agirre Centerrek kulturaren K lehen lerrora ekarri izanak… erakutsi digute hemen badela herri xedea gaurkotu eta garatzeko gogorik.

Geldialdian goroldioa hartzen hasita gaudela jabetzeko ere, euskalgintzatik etorri dira test nagusiak, Soziolinguistika Klusterrak erabileraren VII. Neurketan euskararen kale erabileraren apaltzearen berri eman baitu. Ezagunagoak izan dira euskal aktoreak beren euskal identitatea eta bisioa manifestatzeagatik jazartzeko kanpainak. Baina aitor dezagun, kulturgintzak eta euskalgintzak, oro har, hamarkadak daramatza konpromiso horretan gainerako sektoreen zain eta 2017an ere bakardadean egin behar izan du aurrera…

Oraindik ere zirraraz gogoratzen ditugu Kukai dantzakoak Madrilen, Jon Maia Sein dantzaria buru, besoa jasota, bizirik dagoen herri garela aldarrikatzen (Pako Letamendiaren lekuan hartuta, ukazioaren ahoan, bada zerbait, belaunaldi berrientzat).

Eusko Ikaskuntzak ere, aurrera egin du 2018an burutuko duen XVIII. Kongresuaren antolaketari begira ekarpenak biltzen. Zinez aro aldaketa bizi dugun aldetik, Kongresu horrek berebiziko egitekoa izango du XXI. mendeko Euskal Herriari gogoeta zein herrigintzarako plaza komuna eta bisioa eskaintzen herri honetako sektore aktibo desberdinei.

Horrela bada, 2017 urtean nork berean jarraitu badu ere (hori ere bada zerbait), Euskal Herria herri dela aitortzeko portaerek ez dute kulturgintza eta euskalgintzaren eremua gainditu ekimen zehatzetan ez bada (EITB taldean euskal geografiaren luze-zabala aintzat hartzen duten albisteak maizago agertu dira…).

Hutsune larriena eragile sozioekonomikoen arteko lankidetzan egon da, ordea. Goitik-beherako lankidetza politikak hutsaren hurrena izan dira eta behetik gorako ekimen berririk ez da nabarmendu. Esandakoa, urte idorra.

Imanol Esnaola, Gaindegiako koordinatzailea
 
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Iritzia  |  Tokian tokiko ekonomia

Iritzia kanaletik interesatuko zaizu...
2019-05-26 | Anuntxi Arana
Berriago eta handiago

Ez da nobedadea, Homo omen sapiens-ak gero eta gehiago ustiatzen duen mundu hau gero eta txikiago zaigu. Lau egun jai eta Eskandinaviaraino!, zergarik gabeko kerosenoari esker. Bestela, toki jator exotikoak aukeratuko ditu euskaldun jatorrak bere oporretarako. Aldizkari honetan, martxoan, “turismoa solidario-jasangarria” aipatu zuen Pello Zubiriak, eta ametsa dela ulertu nuen, lau orriko hirusta. Esakune zelebre batez oroitzekoa: turismogintzaren funtsa dela beren etxean hobekiago... [+]


2019-05-26 | Karmelo Landa
Paradoxa bilbotarra

Politologo adituen esanetan, nazio batek ezin dezake berezko nortasunik finkatu, harik eta nazio horren hiriburu edo metropoliak nazio nortasun propioari tinko eusten dion arte.

Gai honen harira, irakurri berri dut Jon Maya dantzari eta koreografo ezagunari egindako elkarrizketa mamitsua Gara-n, eta beste gauza interesgarri askoren artean, zera dio Jon Mayak, hemengo kultur proiektuen gabeziaz: “Herri bat artikulatzeaz ari bagara, kultur proiektuak ere mahai gainean jarri behar... [+]


2019-05-26 | Be˝at Sarasola
Gure parpaila hautsiak

Posmodernitatearen seme-alabak omen gara, baina, halere, sarri izaten dugu iragana brotxa lodiz epaitu eta orainaldia ezein pasatako denbora baino moralki aurreratuagoa dela aldarrikatzeko tentazioa. Biolentzia matxista dela eta, esaterako, egungo estatistika eskandaluzkoak jartzen dizkigutelarik begien aurrean, berehala egin ohi dugu azpimarra: kontua da lehen ez zirela kontabilizatzen, besterik gabe onartzen zen biolentzia domestikoa zen.

XIX. mendeko idazle espainiar handienetakoa dugu... [+]


2019-05-26 | Imanol Alvarez
Homomonument

Holandako LGBT mugimenduak bultzaturik, 1987an inauguratu zen Amsterdamen Homomonument izeneko oroigarria, nahiagotasun sexualagatik jazarpena jasan duten gay-trans-lesbianen omenez. Naziek kontzentrazio-esparruetan ustezko homosexualak markatzeko erabiltzen zuten hiruki arrosa du oinarri. Hiruki arrosa da gaur ere mundu osoko LGBT mugimenduaren ikurretako bat, ortzadarraren ikurrina baino borrokalariagoa ere badena, nolabait esatearren.

Harrez geroztik, munduko beste hainbat lekutan eraiki... [+]


Garapen iraunkorrean hizkuntzak tokirik ez!

Euskal Herriko zenbait eragile Hizkuntza Aniztasuna Garapen Iraunkorrerako Helburu modura kontuan hartzea sustatzen ari gara


Izuaz eta babesaz

Askotarikoak izan dira azken asteotan Euskal Herriko zein Espainiako estatuko prentsan ikusi ditugun titularrak (susmagarriki, hauteskunde kanpainaren bezperetan): “Durangoko emakumeak askeago egingo dituen botoia”, “nola saihestu eraso matxistak klik batekin”, “mehatxatuak sentitzen diren emakumeentzako botoia”... Bai, Durangoko udalaren azken iragarpenaz ari gara: Izuaren aurkako botoia deitu diotenaz.


2019-05-23 | Hainbat egile*
"Pixka bat es mucho". Hori ote HABEren C1 maila?

Hil zorian dugu EGA. Erail egin dute. Hil kanpaia jo eta hiletara deitu dute herri osoa, herriko plazan gaizkilerik gaiztoena urkamendira eraman ohi duten gisan deabrutu, herritarrekin etsaitu eta erretzeko prestatzen ari dira, jakina baita otso hilak ez duela ausiki egiten.


2019-05-22 | Maddi Alvarez
"Zer nahi duzu, belarritik tiraka eramatea?"

Joan den astean, Donostiako Udalaren Hizkuntza Politikaren inguruko mahai-ingurua antolatu zuen Bagera elkarteak eta EAJ, EH Bildu, Ahal Dugu-Podemos, Partido Popular eta PSOE-PSEko ordezkariak izan ziren mahaian. Entzuleen galderen txanda iritsi zenean, Donostia Kulturak urtero antolatzen dituen ikastaroei buruz galdetu nion Udal Gobernuko Euskara Zinegotzia den Miren Azkarateri (EAJ). Paperean, ikastaro hauek euskaraz edo gaztelaniaz egiteko aukera eskaintzen badigute ere, praktikan,... [+]


(In)justizia sistema patriarkalaren aurrean, Nekane, guk sinisten dizugu!

Orain arteko bidea ez da erreza izan Nekane Txapartegirentzat. 18/98 sumarioaren epaiketaren harira, 2007an, torturapean egindako testigantzetan oinarrituz 11 urteko espetxe zigorrera kondenatua izan zen. Gauzak horrela, Euskal Herritik alde egitera behartuta ikusi zuen bere burua; halere, euro aginduaren eta estradizio eskaeraren ondorioz, 2016an atxilotua izan zen.


2019-05-21 | Koldo Urrutia
Euskeraren jatorriaren ikerle historikoak eta deskolonizazioa

Azken hamarkadan euskeraren jatorriaren ikerketan inoiz baino emaitza gehiago ematen ari direlakoan gaude: artikuluak, liburuak, eztabaidak… Adibidez, Pariseko unibertsitate batek Hector Iglesiasen Iruña-Veleiari buruzko liburua argitaratu du. Edo L’Harmattan argitaletxe famatuak Eñaut Etxamendi, Dominique eta Fina Davant eta Roger Courtoisen L´Origine de la lengua basque liburua plazaratu du. Argitaletxe horrek liburu bat argitaratzea tesi bat egitea... [+]


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude