Azken erraketistak, mende hasierako kirolari profesionalak

  • XX. mendearen hasieran eta erdialdean pilotari profesional moduan aritu ziren hainbat emakume: erraketistak ziren. Asteburuan horietako bi hil dira, eibartarrak. Gero eta gutxiago geratzen dira.

Ahotsak Ahozko Ondarea @ahotsak
2017ko abuztuak 08

Erraketista izandako bi emakume hil dira asteburuan: Marina Basauri eta Nieves Bereziartua eibartarrak. Valentzian bizi zen Basauri; pilotak eraman zuen hara, eta bertan geratu zen bizitzen. Bereziartua, berriz, Mendaron bizi zen. Eta Kitton irakurri dugu albistea, eta garai bateko erraketistekin gogoratu gara. Emakume ausartak izan ziren, XX. mendearen hasieran eta erdialdean pilotari profesional gisa ibili zirenak, frontoiz frontoi, munduan zehar. Erraketista horietako asko Eibar ingurukoak ziren.

Bideo honetan erraketistei buruzko hainbat kontu bildu ditugu. Izan ere, hainbat erraketistak beraien bizipenak kontatu zizkiguten Ahotsak.eus proiekturako:

Bideo honekin lotuta, ikastetxeetan lantzeko proposamena ere baduzue, nahi izanez gero, Ikasgelan webgunean. 

Donostian sortu zen emakumezkoen erraketa kirola: Ildefonso Anabitarte enpresagizon donostiarrak 16 neska aukeratu zituen, eta frontoiko pilota modalitate berri hori erakutsi zien, tenisaren antzekoa. 1917an hasi ziren emakumeak lehenengoz erraketan modu profesionalean jokatzen, Madrilen (Cedaceros frontoian). Zesta puntan lehenxeago hasi ziren, 1897. urtean. 

Erraketak arrakasta izan zuen, eta zabaltzen joan zen. Emakume erraketistak mundu guztiko frontoietan aritu ziren: Donostian, Bilbon, Iruñean, Madrilgo eta Bartzelonako hainbatetan, Sabadellen, Valentzian, Sevillan, Vigon, Logroñon, Santanderren, Zaragozan, Salamancan, Valladoliden, kanariar uharteetan… baita Mexikon, Brasilen, Miamin eta Kuban ere. 

Euskal erraketistak asko izan ziren, pilotarako zaletasun handia zegoelako. Eta horietako asko eibartarrak ziren. Zergatik? Eibar beste herri batzuk baino irekiagoa zen, ez hain katolikoa; sozialistak eta errepublikanoak ziren nagusi. Emakumeek askatasun gehixeago zuten (hala ere, batzuek ez zuten begi onez ikusten). Mugimendu handiko frontoia zeukan. Hiru pilota eskola sortu zituzten, eta pilotarien harrobia bihurtu zen Eibar. Tolosako Beotibarren, Zarautzen, Errenterian eta Madrilen ere egon ziren eskolak. Frontoi bakoitzean bere berezko estiloa erakusten zen.

Gerra zibilaren ostean, baina, erraketa indarra galtzen joan zen. Agintari berrien ustez, ez zen lanbide aproposa emakumeentzat: emakumeak etxean egon behar zuen, etxeko lanak egiten eta familia zaintzen. Joko horretan aritzen ziren frontoiak ixten hasi ziren, eta ez zuten erraketista berririk onartu. XX. mendeko hirurogeiko hamarkadaren amaieran, soilik Madrilgo eta Bartzelonako frontoietan jarraitzen zuen erraketa modalitateak. Azken partida 1980. urtean jokatu zen.

Albiste hau Ahotsak proiektuak argitaratu du eta ARGIAra ekarri dugu CC by-sa lizentzia baliatuta

Kanal hauetan artxibatua: Kirola  |  Feminismoa

Kirola kanaletik interesatuko zaizu...
2017-08-22 | Jon Torner Zabala
Norvegian etapa geratu duen zubia eta araudia aldatzeko deia

Norvegiako Itzuliko 3. etapan gertatu da: azken 5 kilometroetako pankarta pasata, ihes eginda zihoazen lau txirrindulariek oinak lurrean jarri behar izan zituzten, aurrean zeukaten zubia altxatu egin zutelako belaontzi bat pasa zedin.


2017-08-18 | Jon Torner Zabala
Musuen gibelean loratzen diren arazo estrukturalak

Kirola tradizioz gizonezkoen eremua da. Apurka-apurka, baina, gauzak aldatzen ari dira, bai joko-eremuan, baita handik kanpo ere, txirrindularitza probetako podiumek erakusten duten moduan, zeresan gehien eman duen auzia aipatzearren. Azafaten inguruko eztabaidak, zeharka bada ere, ekarri du gizon eta emakume kirolarien arteko berdintasun eza are gehiago azaleratu eta funtsezko kontzeptuak mahai gainean jartzea.


Azken sakea: Barriola vs Abel
MULTIMEDIA - dokumentala

Abel Barriola pilotariaren inguruko dokumentala. Kirolariaren ibilbidea aztertzeaz gain, kiroltasunaren balioetara hurbiltzea du helburu dokumentalak.


Willkommen, bienvenue, welcome

20 urtez Zumaian antolatu den Zakila Bira lasterketa desegin eta, turismoa eta kirola sustatzeko, Euskal Kosta Krosa sortu dute bere ordez. Pakete turistikoak eskainiko zaizkie mataroi erdi horretan izena ematen dutenei.


2017-07-26 | Igor San Jose
Prekarietateari eta iruzurrari ez Anoeta estadioaren eraberritzean

ELAk argi dauka Anoeta estadioaren eraberritzearen kostua Anoeta kiroldegiak aurrekontuetan aurkeztu dituen 50 milioi euro horiek baino askoz garestiagoa izango dela. Hori hala izango dela jakinda, galderak datozkigu burura: zergatik beherapen hori? Nork ordainduko du diferentzia? Zer esan nahi du beherapen horrek praktikan?


2017-07-23 | Jon Torner Zabala
Lehiak sormena elikatzen duenean

Kultura eta kirola hain aparte ez daudela erakustera dator elkarrizketa sorta hau. Edo, bederen, hain aparte ez dutela zertan egon aldarrikatzera, badutela elkar zer eskaini, sarri mesfidantzaz eta batzuetan mespretxuz begiratzen dioten arren elkarri. “Futbola da herriaren opioa”. Zenbat bider entzungo ote genuen esaldi hori, masak lokartzeko jukutria besterik ez balitz bezala, alde batera utzita gizarte justuagoa sortzeko erreminta izan daitekeela.

Futbolaz aritu zaizkigu hain... [+]


2017-07-20 | ARGIA
Emakumeen saskibaloiko munduko txapelketaren aurkezpena: bilatu emakume bakarra

Polemika eragin du sare sozialetan Espainiako Saskibaloi Federazioak argitaratutako argazki batek. Tenerifen egingo den emakumeen munduko txapelketa aurkezteko argazkian emakume bakarra ageri da.


2017-07-18 | Jon Torner Zabala
Eta zuk, txirrindulari zaren horrek, zergatik ez duzu zergarik ordaintzen?

“Bizikletan dabiltzanek ere ordaindu beharko lituzkete zirkulazio-zergak”. Solaskide batek egin zuen proposamena, autoen eta bizikleten arteko elkarbizitzaz eztabaidatzen ari ginela. Batzuk alde, kontra besteok, diruz ordaindutako eskubideak erdigunean jarrita.


2017-07-14 | FMK media
Martinez de Irujo, bihotzaren iraultza
MULTIMEDIA - dokumentala

Esku pilotaren historian leku berezia izango du Juan Martinez de Irujok. Pilotariak bi ezaugarri handi ditu: berritzailea eta txapelduna. Bere ibilbidea errepasatuko du dokumentalak.

Irudia: Oier Plaza, Mikel Etxebarria, Kerman Goikouria eta Daniel Ojanguren
Soinua: Dani Asua eta Ager Galarza


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude