Ehun urte eta gero geopolitikak agintzen du

Asier Blas Mendoza @AxiBM
2019ko urtarrilaren 13a

Orain ehun urte Zeruko Argia argitaratu zen eta bederatzi hilabete geroago Eusko Ikaskuntzak Euskal Herriko Udal Administrazioaren Batzarra antolatu zuen. Halere, katalanen atzetik genbiltzan, 1914an Kataluniako Mankomunitateak argia ikusi eta honen lidergopean 1919ko urtarrilaren 19an Kataluniak estatutu proiektu bat onartu zuen. Madrilek bertan behera utzi zuen, Espainiak ez zuen parte hartu Lehen Mundu Gerran eta, ondorioz, iberiar penintsulako estaturik gabeko nazioek ez zuten izan Europako beste herrialde askok izan zuten abagunea autonomia edo independentzia eskuratzeko. 1910ean Europan 25 herrialde independente zeuden, 1919an 32 ziren borroka geopolitikoaren ondorio gisa.

Ehun urte geroago gauzak ez dira asko aldatu. Kataluniak estatu bat eraikitzeko borondatea erakutsi du, Euskal Herria aldiz, lan horretan ahul dabil. Edonola ere, batak zein besteak estatu bat eskuratu nahi badute argi eduki behar dute giltzarri nagusia borroka geopolitikoak izaten jarraitzen duela, gehiengo zabalen logikarekin batera.

Ehun urte geroago gauzak ez dira asko aldatu. Kataluniak estatu bat eraikitzeko borondatea erakutsi du, Euskal Herria aldiz, lan horretan ahul dabil. Edonola ere, batak zein besteak estatu bat eskuratu nahi badute argi eduki behar dute giltzarri nagusia borroka geopolitikoak izaten jarraitzen duela, gehiengo zabalen logikarekin batera

Kostu baxuko independentziaren propaganda agortuta dago. Kataluniak martxan jarri zuen autodeterminazio eskubidea eskuratzea borroka liskartsuak bere barne –gehiengo txikiak eta gain hartu nahi ez diren kostuak– eta kanpo mugak –geopolitikoa– topatu ditu. Espainia negoziatzera derrigortzeko liskarraldiaren gradua handitu behar da, baina katalan jendarteko gehiengoa ez dago prest bere ongizatea arriskatzeko. Errealitate honi aurre egiteko irtenbide beharrezkoa, baina ez nahikoa da independentismoak bere babesa handitzea. Jakina da aldebakarreko sezesio prozesuek herriaren babesa argudio bezala jarri dutenean, mahai gainean gutxienez bi hereneko gehiengoa jarri dutela parlamentuan edota erreferendumean. Hau epe ertainean lortzeak ez dirudi ezinezko marka, Espainiaren trakeskeriak eta independentismoak arlo sozial eta kulturalean duen lidergoak ahalbidetu dezakete.

Gehiengoa luzatzea posible bada Katalunian, aldagai geopolitikoa ondo interpretatzeak zailagoa dirudi. Orain arte katalan independentismo hegemonikoak, eta berriki Euskal Herrikoak ere bai, desanexioaren paradigma besarkatu dute, hau da, estrategia da Mendebaldea lausengatzea adierazteko termino geopolitikoetan sezesio prozesua ez dela arriskutsua. Kontua da Espainiak gauza bera egiten duela sinesgarritasun gehiagorekin, izan ere, lurralde eremu handiagoa duen Estatua baita. Ondorioz, egun munduak bizi duen borroka geopolitiko gordinaren erdian, Mendebaldeak ez du bere gogoz Espainia haserretuko. Hobe Espainia osoa aliatu/menpeko gisa izatea, Katalunia eta Euskal Herria soilik baino.

Azaldutakoagatik esan daiteke estatu independente bat erdiesteko bidea ez dela Mendebaldea losintxatzea, baizik eta bere kontraesanak bilatzea XXI. mendeko diplomazia multipolarra garatuz. Hipotesi alternatiboetan sartuz, iberiar penintsulan sezesio prozesuak lagunduak izan zitezkeen Europar Batasunaren integrazioaren eta federalizazioaren bizkortze prozesu baten bidez, Madrilek Bruselaren mesedetan lurralde subiranotasuna galduko balu. Hipotesi hori, ordea, ez da batere sinesgarria, ez behintzat mundu multipolarraren aldeko indarrek beraien posizioak indartzen ez badituzte edota hegemonia berri bat (Txina) agertzen ez bada. Orduan bai, Espainiaren desintegrazioa etor daiteke edota Europar Batasunaren integrazioan azelerazio handi bat Europaren gainbehera pribilegiatuaren kudeaketa hobeago bat egite aldera.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Estaturik gabeko nazioak  |  Euskal Herria  |  Katalunia

Azkenak
2019-01-23 | ARGIA
Thousands of people have taken over a community centre again in Iruņea old town

Over recent weeks a public building in Nabarreria Street in Iruñea (Navarre, Basque Country) has become identified with social struggle. Maravillas gaztetxe or youth centre –a self-managed Basque community centre– It has been closed several times by the Government of Navarre and reoccupied by citizens.


Emakume eta gizonen pentsioen artean "sekulako aldea" dagoela salatu dute

Emakume pentsiodunen Oneka elkartea Emakundeko zuzendari Izaskun Landaidarekin bildu da. Prestazioetan gizon eta emakumeen artean alde handia dagoela salatu dute.


Lan Ikuskaritzan salatu dituzte Gasteizko Final Four-aren antolatzaileak

Europako saskibaloi txapelketaren finala Gasteizen egingo da maiatzean, eta berau antolatzeko 4 milioi euro jaso dituzten arren, doan (ez otordu, ez garraio, ez bestelakoei aurre egiteko ordainsaririk jaso gabe) lana egingo duten 170 boluntario eskatu dituzte. Lege iruzurra izan daitekeelakoan, Lan Ikuskaritzan salatu dute, Hala Bedik jaso duenez.


Babesa eskatu dute Osakidetzako iruzurra salatu zutenek

“Salatu nahi dugunak indarra izan dezan, aurpegia eman beharrean ikusi dugu gure burua: mendekua jasaten ari gara Osakidetzako oposaketetan izandako iruzurra salatu genuelako”, adierazi dute Roberto Sánchez eta Marta Machok. Eldiario.es hedabideak eman du honen berri.


2019-01-23 | ARGIA
Euskal Herriko historia hurbila ikastetxeetara eramatea asmo zuen proiektua atzeratu dute

Eusko Jaurlaritzak urrian aurkeztu zuen, alderdiak kontra dituen eta datorren apirilean ikastetxeetan martxan jartzea asmo zuten Herenegun proiektua datorren ikasturtera atzeratzea erabaki du Jaurlaritzak. 1960-2018 epea hartzen duen unitate didaktikoaren inguruan gogoeta prozesu bat hasiko dute orain.


2019-01-23 | ARGIA
Indarkeria matxistagatik atxilotu dute gizon bat Getxon

Astearte goizaldean izan da erasoa, eta Udaltzaingoak erasotzailea atxilotu du.


2019-01-23 | Iņigo Igartua
Groenlandiarren hirutik bi Danimarkatik independizatzearen alde dago

Groenlandiako hauteskundeetan alderdi independentistek botoen %70 baino gehiago bildu ohi dute, Nationalia egunkari digitalean irakur daitekeenez.


2019-01-23 | Iņigo Igartua
Epaitegiaren eskumen arazo bat medio, Xabi Alonsoren aurkako epaiketa atzeratu da

Madrilgo Fiskaltzak bost urteko kartzela zigorra eskatzen du futbol jokalari ohiarentzat, 2010, 2011 eta 2012. urteetan Ogasunari iruzur fiskala egitea egotzita.


2019-01-23 | ARGIA
Gomazko pilotak darabiltzaten poliziek bideo-kamera eraman beharko dute Frantziako Estatuan

Christophe Castaner Frantziako Barne ministroak iragarri duenez, gomazko pilotak tirokatzeko armak erabiltzen dituzten polizia-agenteak larunbat honetatik aurrera bideo-kamera ere eramango dute, arma horiek nola erabiltzen dituzten erregistratuta gera dadin.


2019-01-23 | ARGIA
Miguel Sanzen jarrera CANen ikerketa batzordean: dena ukatu eta abertzaleak seinalatu

Miguel Sanz Nafarroako presidente ohiak Nafarroako Parlamentuan CAN auzia ikertzen ari den batzordean hitz egin du asteazken honetan. Nafarroako Kutxan ustelkeria kasurik izan zenik ukatu du.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude