Cirarda gotzainak ez zituen torturaren arrastoak ikusi nahi izan

Juan Mari Arregi
0000ko ren 00a

Jose María Cirarda gotzaina (Bakio 1917, Bilbo 2008) pertsonalki ezagutu nuen Derioko seminarioko okupazioan. Gotzain horrek okupazioan izan zuen papera nabarmendu nahi nuke, itxialdian zeuden abadeen bi bozeramaileetako bat izanik –bata euskaraz eta bestea gaztelaniaz– berarekin jardun bainintzen.

Geroztik ez nintzen inoiz gehiago berarekin egon, baina pentsatzen dut ez zituela sekula nire hitzak ahaztu, are gehiago irakurrita askoz geroago, 1996ko azaroan, bere “azken konfesio pertsonala”. Erbestean nintzenean, hilzorian zegoen gure aita bisitatzera joan zen 1971n Basurtoko ospitalera, eta hori ere bada beste arrazoi bat lehen esan dudana pentsatzeko.

Gogoan dut Derioko seminarioko okupazioaren azken egunetako batean Cirardari esan niona. Itxialdiari amaiera emateko asmotan etorri zen, Pablo Gurpide otsagabitarra gaixotasunak jota hil zenean administradore apostoliko izendatu baitzuten.

ose María Cirarda (betaurrekoekin) Iruñeko artzapezpiku eta Tuterako apezpikua. 1968ko azaroan Bilboko gotzaindegiko administratzaile apostoliko izendatu zuten.

Seminarioko areto batean geunden bilduta abade guztiak  Cirarda monsinorea agertu zenean. Saiatu zen okupazioa utz genezala konbentzitzen, eta orduan hitza eskatu nuen. Isiltasun handi bat egin zen eta zera esan nion: “Gotzain jauna, gure herriak jasaten duen errepresioa, atxiloketak eta tortura salatzeagatik Jesukristo bezala gurutzera igotzeko prest bazaude, euskal herritarren eta pertsona gizatiarraren eskubideak defendatzeko prest, ziur egon gu guztiok zure atzetik joango garela, zurekin. Baina Elizaren ohiko isiltasun konplizea mantentzen baduzu, borrokan eta salatzen jarraituko zaitugu”.

Agian nire lotsagabekeria eta ahotsaren indarrak harrituta, Cirarda begira jarri zitzaidan adi entzunez. Baina ez zuen ezer esan. Hilabete gutxi batzuk geroago bai, etorri zen erantzuna. Ez zegoen prest gurutzera igotzeko, ez baitzen ausartu 1969ko maiatza arte atxilotutako ehunka pertsona laikok jasandako torturak salatzera, ezta bere abadeek jasandakoak ere. 1969ko apirilean errepresio gogorra izan zen, batez ere Bizkaian eta abadeok ere kolpatu gintuen. Batzuk atxilotuak izan ziren eta haietako gehienak Zamorako konkordatu-kartzelan giltzapetu zituzten. Beste batzuk, nire kasuan bezala, Frantziako Estaturantz egin ahal izan genuen, erbestera.

Abade horietako bat, Martin Orbe, modu basatian torturatu zuten. “Beldarra”, “paseilloa”, “kirofanoa”… Denetarik egin zioten. Cirarda espetxera joan zen Orbe ikustera. Honek torturaren arrastoak erakutsi nahi izan zizkion eta prakak jaisten hasi zen, baina gotzainak esan zion ez halakorik egiteko, berak esandakoa sinesten zuela. “Nola ez dut nire abade bat sinetsiko?”, esan zion.

Agian nire lotsagabekeria eta ahotsaren indarraz harrituta, Cirarda begira jarri zitzaidan adi entzunez. Baina ez zuen ezer esan. Hilabete batzuk geroago bai, etorri zen erantzuna: ez zegoen prest gurutzera igotzeko

Hilabetea igaro ondoren, Cirardak eta Jacinto Argaya Donostiako gotzainak –honek ere Jon Etxabe bere abadeetako batek jasandako torturen lekukotza bazuen– pastoral bateratua zabaldu zuten: “Datua [torturarena] objektiboa balitz, autoritate agente batzuen partetik biolazio injustuak egin direla esan nahiko luke. Asmaturiko edo nahita puztutako datua balitz, ordea, autoritatearen kontrako propagandan biolentzia injustu bat egongo litzateke. Ez da erraza egia zehatza jakitea, batzuek baieztatu eta besteek ukatu egiten baitute, eta gertakari horien izaeraren ondorioz ere sekretuak indar handia baitauka…”.

Bere memorietan, Cirarda jauna saiatzen da idatzi hori justifikatzen: “Ez zen koldarkeria izan. Tortura horien frogak ez izateak geldiarazi gintuen”.

Ez, Cirarda monsinorea, ez zenituen arrasto edo froga horiek ikusi nahi izan, ezta konpromisorik hartu ere, ez zinelako inoiz gurutzera igotzeko prest egon!

Juan Mari Arregi

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
Gutxieneko soldataren inguruko zenbait apunte teoriko eta politiko

Politika mugiarazteko aroa abiatu dute alderdi ezkertiarrek. Agenda sozial eraldatzailerako eta plurinazionalitaterako gutxieneko neurri askatzaileen beharrean gauden honetan, Raxoi botatzeko urratsa amankomunean egin zuten indar nagusiak zenbait akordio iraudikatzen hasi dira.


2018-11-19 | I˝igo Igartua
Abian da Mastodon.eus

Mastodon.eus euskararen eta euskal kulturaren komunitatearentzat sortutako Mastodon sare sozialeko euskarazko instantzia bat da.


2018-11-19 | ARGIA
'Ikaskoli': 15. urtez Eguberri saskiak saltzen ari dira Zuberoako ikastolei laguntzeko

Zuberoako ikastolei (Seaska) laguntzeko Eguberrietarako otarreak saltzen ari dira Euskal Herri osoan, 15. aldiz antolatutako Ikaskoli operazioan.  Abenduaren 10 arte egin daitezke eskariak, bai herri askotan saskion salmenta sustatzen duten boluntarioei jakinaraziz, edo baita Ikaskoli-ren webgunetik bertatik. Saskiekin batera aurten Jean Bordaxarren Ildoa disko berria ere eskaintzen dute.


Ikasle Abertzaleek 30 urte

Omenaldi eta aitortza eguna da 2018. urteko azaroaren 17a. Ikasle Abertzaleak antolakundeak 30 urte betetzen dituen eguna denez, batetik urteetan antolakunde honen parte izan diren belaunaldi guztietako milaka kideenganako aitortza eta omenaldi eguna da. Neurtzea ezinezkoa den urteetako lan eta konpromiso militanteari esker aurkitzen garelako gauden leku eta egoeran, eskerrik asko bihotz-bihotzez antolakunde honen parte eta babes izan zareten guztioi, zorionak zuei!


2018-11-19 | Goiena
"Feminismoaren aurkako erasoak" salatu dituzte Arrasaten

Pottogorriak, Emakumeen Mundu Martxak eta Jaikik, Arrasaten "Jaikiko pintada eta karteletan feminismoaren aurka" egin diren erasoak salatu dituzte. Eraso larritzat jo dituzte gertatutakoak eta "eraldatzailea kontsideratzen den proiektu orok ikuspegi feminista izan behar duela" adierazi dute.


Batxilergoko ikasleek esku protesikoa egin diote Anderri

Lizardi institutuko ikasle batek proposatu zion Anderri: “Protesiak lantzen gabiltza eskolan, egingo dizugu esku protesiko bat?”. Anderrek inoiz ez du halakorik izan, ezker eskua falta zuela-eta egin zizkioten ebakuntza ugarien ostean 12 urterekin protesia gomendatu ziotenean erabaki zuelako garestiegia zela. Orain, 3D inprimatzailea erabiliz neurrira egindako eskua oparitu diote Industria Teknologia ikasgaiko ikasleek, eta “hunkituta” jaso du oparia. Emaitza ikusita,... [+]


2018-11-19 | Hala Bedi
Euskaraldiaren testuingurua baliatuko dute hainbat eragilek euskal hiztunen zapalkuntza, desioak eta aldarriak aztertzeko

Zizta Euskara Taldeak, Askapenak, Gasteizko Ernaik, Olarizuko Gazte Asanbladak, Judimendiko Gazte Asanbladak eta Trikuharri Gazte Asanbladak dozena bat hitzaldi, eztabaida, mahainguru eta kontzertu antolatu dituzte azaroaren 21etik abenduaren 1era Gasteizko gune ezberdinetan.


2018-11-19 | Ahotsa.info
Ariketa militarrak salatu eta Bardeako Tiro Eremua desegiteko aldarrikatu dute Tuteran
MULTIMEDIA - erreportajea

300 lagunek hartu dute parte Tuteran izandako manifestazioan. Bardeak Libre 2018 ekimenak antolatutako martxaren helburua azken asteetan Bardeetan izandako ariketa militarrak salatzea izan da. Horrekin batera, Tiro Eremuaren desegitea aldarrikatu dute.

Ikusi jatorrizkoa Ahotsaren webgunean.

Argazkia: Ekinklik.


Aralarko abeltzain eta artzainei

Ttiki-ttikitatik izan dut artzain izateko ametsa. Aurten nire barruari kasu eginez ardiak erosi ditut. Soldata duin bat emanen balu, bukatuko lirateke bai nire Iruñera lanerako egiten ditudan joan etorriak. Afizioak ofizioa emanen ote du noizbait?


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude