Cirarda gotzainak ez zituen torturaren arrastoak ikusi nahi izan

Juan Mari Arregi
0000ko ren 00a

Jose María Cirarda gotzaina (Bakio 1917, Bilbo 2008) pertsonalki ezagutu nuen Derioko seminarioko okupazioan. Gotzain horrek okupazioan izan zuen papera nabarmendu nahi nuke, itxialdian zeuden abadeen bi bozeramaileetako bat izanik –bata euskaraz eta bestea gaztelaniaz– berarekin jardun bainintzen.

Geroztik ez nintzen inoiz gehiago berarekin egon, baina pentsatzen dut ez zituela sekula nire hitzak ahaztu, are gehiago irakurrita askoz geroago, 1996ko azaroan, bere “azken konfesio pertsonala”. Erbestean nintzenean, hilzorian zegoen gure aita bisitatzera joan zen 1971n Basurtoko ospitalera, eta hori ere bada beste arrazoi bat lehen esan dudana pentsatzeko.

Gogoan dut Derioko seminarioko okupazioaren azken egunetako batean Cirardari esan niona. Itxialdiari amaiera emateko asmotan etorri zen, Pablo Gurpide otsagabitarra gaixotasunak jota hil zenean administradore apostoliko izendatu baitzuten.

ose María Cirarda (betaurrekoekin) Iruñeko artzapezpiku eta Tuterako apezpikua. 1968ko azaroan Bilboko gotzaindegiko administratzaile apostoliko izendatu zuten.

Seminarioko areto batean geunden bilduta abade guztiak  Cirarda monsinorea agertu zenean. Saiatu zen okupazioa utz genezala konbentzitzen, eta orduan hitza eskatu nuen. Isiltasun handi bat egin zen eta zera esan nion: “Gotzain jauna, gure herriak jasaten duen errepresioa, atxiloketak eta tortura salatzeagatik Jesukristo bezala gurutzera igotzeko prest bazaude, euskal herritarren eta pertsona gizatiarraren eskubideak defendatzeko prest, ziur egon gu guztiok zure atzetik joango garela, zurekin. Baina Elizaren ohiko isiltasun konplizea mantentzen baduzu, borrokan eta salatzen jarraituko zaitugu”.

Agian nire lotsagabekeria eta ahotsaren indarrak harrituta, Cirarda begira jarri zitzaidan adi entzunez. Baina ez zuen ezer esan. Hilabete gutxi batzuk geroago bai, etorri zen erantzuna. Ez zegoen prest gurutzera igotzeko, ez baitzen ausartu 1969ko maiatza arte atxilotutako ehunka pertsona laikok jasandako torturak salatzera, ezta bere abadeek jasandakoak ere. 1969ko apirilean errepresio gogorra izan zen, batez ere Bizkaian eta abadeok ere kolpatu gintuen. Batzuk atxilotuak izan ziren eta haietako gehienak Zamorako konkordatu-kartzelan giltzapetu zituzten. Beste batzuk, nire kasuan bezala, Frantziako Estaturantz egin ahal izan genuen, erbestera.

Abade horietako bat, Martin Orbe, modu basatian torturatu zuten. “Beldarra”, “paseilloa”, “kirofanoa”… Denetarik egin zioten. Cirarda espetxera joan zen Orbe ikustera. Honek torturaren arrastoak erakutsi nahi izan zizkion eta prakak jaisten hasi zen, baina gotzainak esan zion ez halakorik egiteko, berak esandakoa sinesten zuela. “Nola ez dut nire abade bat sinetsiko?”, esan zion.

Agian nire lotsagabekeria eta ahotsaren indarraz harrituta, Cirarda begira jarri zitzaidan adi entzunez. Baina ez zuen ezer esan. Hilabete batzuk geroago bai, etorri zen erantzuna: ez zegoen prest gurutzera igotzeko

Hilabetea igaro ondoren, Cirardak eta Jacinto Argaya Donostiako gotzainak –honek ere Jon Etxabe bere abadeetako batek jasandako torturen lekukotza bazuen– pastoral bateratua zabaldu zuten: “Datua [torturarena] objektiboa balitz, autoritate agente batzuen partetik biolazio injustuak egin direla esan nahiko luke. Asmaturiko edo nahita puztutako datua balitz, ordea, autoritatearen kontrako propagandan biolentzia injustu bat egongo litzateke. Ez da erraza egia zehatza jakitea, batzuek baieztatu eta besteek ukatu egiten baitute, eta gertakari horien izaeraren ondorioz ere sekretuak indar handia baitauka…”.

Bere memorietan, Cirarda jauna saiatzen da idatzi hori justifikatzen: “Ez zen koldarkeria izan. Tortura horien frogak ez izateak geldiarazi gintuen”.

Ez, Cirarda monsinorea, ez zenituen arrasto edo froga horiek ikusi nahi izan, ezta konpromisorik hartu ere, ez zinelako inoiz gurutzera igotzeko prest egon!

Juan Mari Arregi

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2019-01-15 | ARGIA
Etxeko langileek lan istripuak aitortzea aldarrikatuko dute Bilboko elkarretaratzean

Bilbon, Osakidetzako eraikinaren parean, Errekalde zumarkalea 39an, egingo dute kontzentrazioa. Urtarrilaren 21ean, 10:30ean.


'Donostia Defendatuz' koordinakunde berria aurkeztuko dute bihar

Urtarrilaren 16 asteazkenean, Donostia Defendatuz koordinakunde berria aurkeztuko dute 10:30ean udaletxean bertan. Prentsa oharrean honela aurkeztu dute beren burua: Donostia Defendatuz, hirigintza garbi, parte-hartzaile eta jasangarri baten alde.


2019-01-15 | Xiberoko Botza
Eüskara ikastea aisa da, zonbaitentako phürü!

Xiberotarraren egoera linguistikoa aztertzeko Dylan izeneko ingles bat ebilten da heben gainti.


2019-01-15 | Hiruka .eus
Deklaratzeari uko egin diote Sopelan pintadak egiteagatik salatutako bederatzi lagunek

Iazko maiatzean Sopelako mural politikoen topaketan parte hartzen zebiltzala identifikatu zituzten bederatzi pertsonek uko egin diote Getxoko 4. Epaitegian deklaratzeari. Mozal Legearen araberako isuna ordaintzeaz gain, Sopelako Udalak salatu egin zituen, kalteak eragitea leporatuta, eta horren harira zeuden gaur epaitegira deituta. Kanpoko aldean 50 bat lagun elkartu dira, zentsuraren aurkako aldarria egiteko asmoz.


2019-01-15 | ELB Gazte Taldea
Ilusioak

Laborantxa munduan sobera entzuten dutanak okaztatzen nau. Langileak alfer batzu baizik ez direla, langabezian edo rmi/rsa [gutxieneko errenta] dunak, parasita batzu gure bizkar bizi... Gu laborariak, urguluz beteak, jabeak, lurdunak, dutenen aldekoak, nolazpait horiek baino hobeak. Lehenik, langileek eskubide batzu dituzte, gehienek kotisatu dute horien ukaiteko. Elkartasuna deitzen da.


2019-01-15 | Zero Zabor
Gloucesterreko erraustegiaren 'zuloaren' eskandalua Londresko parlamenturaino iritsi da

David Drew Gloucester konderriko diputatu laboristak Londresko legebiltzarraren bileran eskatu du hango erraustegiaren diru-kontuetan azaldu den zuloaz eztabaida publikoa abiatu dezatela parlamentariek: "Erraustegiarena proiektua katastrofikoa da, datozen 25 urteetarako sistema bati kateatu gaitu eta honek ez dio batere lagunduko hondakinen murrizte eta birziklatzeari". 


2019-01-15 | ARGIA
Bangladeshko ehungintza sektoreko milaka langile greban dira

Ehungintza sektoreko milaka langilek astebetetik gora dihardute greban Bangladeshen. 50 lantegi inguruk itxi dituzte ateak, eta poliziak istiluetan erabilitako indarkeriak hildako bat eragin du.


2019-01-15 | Iñigo Igartua
Plastikorik gabeko munduko lehen supermerkatu korridorea ireki dute Amsterdamen

Plastikorik gabeko 700 produktu baino gehiago egongo dira eskuragarri, Ekoplaza supermerkatu-kateko denda pilotu berrian.


Familia bat etxetik bota dute Barakaldon, protesta artean

Abenduan hilabeteko epea eman zien epaileak ama eta semeari. Alokairua ordaintzeko zailtasun ekonomikoak dituzte eta asteartean kaleratu dituzte.


2019-01-15 | Iñigo Igartua
Boliviako gobernuak Cesare Battisti iheslari komunista estraditatu du Italiara

2004. urtetik Brasilen bizi izan da Battisti Lularen gobernuaren oniritziari esker. Jair Bolsonaro ultraeskuindarra boterera iritsi izanak bultzaturik, duela hilabete Boliviara egin zuen ihes. Urtarrilaren 12an atxilotu zuten Santa Cruz (Bolivia) hirian eta astelehenetik, Sardiniako (Italia) Oristano espetxean dago.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude