Emakumeak borrokan
Zuiako Kuadrilla- Gorbeia (Araba)

Etxean bezala Gorbeian

  • Begietatik, biriketatik, sabeletik eta azaletik barneratzen dira lurron berezko xarmak bisitariaren bihotzetan. Zentzumenak gozarazteko bidea, halere, ez da berez egiten. Horretaz jabetuta, Zuiako Kuadrillako artisau, ostalari eta produktoreak ongizatera daraman bideko gidari bihurtu dira, tradizioari eta lurrari hertsiki loturiko eskaintzaren bidez. Eskualdean bira eginez ongizatera bidaiatzea da gaurko ihesbidea.

Erika Belar
2015eko ekainaren 14a
Lasaitasun bila doanarentzat primerako aukera eskaintzen dute Zuiako Kuadrillako hamaika txokok.
Lasaitasun bila doanarentzat primerako aukera eskaintzen dute Zuiako Kuadrillako hamaika txokok.Zuiako Kuadrilla-Gorbeia

Gizabanakoon egunerokotasuna monotonoa izatetik frenetikoa izatera pasatu den honetan jendeak balazta zapaldu eta berezko erritmoetara bueltatzeko beharra dauka. Hala, ongizateari, ekologiari eta kirolari lotutako turismoaren gorakada ulertzekoa da. Zuiako Kuadrillako herri eta auzoetan pertzepzioak, denborak eta distantziak aldatu egiten dira, eta, bide batez, erritmoak ere bai. Sarri, ihesaldiaren arrakasta, poliki bezain astiro urratsak ematean datza.

Ongizatea abiapuntu

Eskualdean hedatu den ostalaritza eskaintzaren oinarrian bertako produktuak eta bertakoen eskua dago. Jatetxe, sagardotegi, erretegi eta ostatu ugari daude inguruan, eta horien ezaugarri komuna bailaran hazitako barazkiak eta haragia dira.

Horren erakusle da Aramaioko Untzilla auzoko Uxarte Nekazal Turismoa. Bertako Gotzone Larrañagaren hitzetan “familia giroa eta ingurune zoragarria” dira bisitariak erakartzeko amua: “Gosaria eta afaria ematen dugu gure baratzeko elikagaiekin. Ogia, bizkotxoak eta mermelada egiten ditugu. Hemengo gaztagile bati hartzen diogu gazta eta Aramaioko eztia ere eskaintzen diegu Uxartera datozenei. Afaritarako baratzekoez gain bailarako produktuak dira nagusi. Baserri txiki bat ere badugu. Animaliak eta garaian garaiko produktuak hurbiltzen dizkiegu bezeroei eta ondoren jango dituzten jakiak batzen uzten diegu. Ogia lehengo erara egiten dugu etxeko legamiarekin eta egurrezko labean”.

Osasuna bidelagun

Zuiako Kuadrilla hego-mendebalderantz zeharkatuta iritsiko gara Aramaiotik Lukianora, Gorbeiaren magalak inguratuz. Bertan dugu zain Casa Lafuente landetxeko Amada Lafuente. Lehengo baserriko bizitza gaurko herritarren eskura jarri nahi izan dute, ohikoagoa izaten ahal den turismo eskaintzari balio erantsia gehituz: “Familia ondareari bueltan emandako ordaina da Casa Lafuente. Ingurune berde-berde batean dago, basoz eta mendiz inguratuta. Entzun daitekeen soinurik zakarrena zintzarriren bat edo zaunkaren bat da, eta hori bilatzen du hona datorrenak, lasaitasuna, sosegua, baretasuna...”. Osasuna berreskuratzeko helburuarekin gero eta jende gehiago hurbiltzen dela aitortu digu Amadak.

Gozamena helmuga

Elosu, Aramaio, Bitoriano, Lukiano, Ondategi, Maurga eta Murgiako erlezainek ekoizten duten Gorbeiako Eztia ezagutzea merezi duen produktua da, onuraz betea. Murgiako Ezti Museoan jaso daiteke tradizioaren berri. Idiazabal Gaztak hamar bat ekoizle ditu eskualdean. Nafarrate, Inoso, Goiuri, Abornikano, Etxebarri-Ibiña eta San Pedroko baserrietara joan daiteke berau dastatzera, eta Aramaion, Barajuen eta Oletako gaztandegietara. Eskualdeko ogi, euskal pastel, turroi eta bestelakoak ere aipatzekoak dira, bereziki Aramaioko Euzki okindegia eta Murgiako Echebarria, Gopegiko Artzegi, Izarrako Urtaran edo Zarateko Blanca Antoñanarenak.

Garagardo naturala ere ekoizten da kuadrillan. Baias du izena eta Gorbeiako mendigunean sortzen den Baias errekako urarekin egiten da, Urkabustaizko mikrogaragardotegi batean. Aramaioko bailarako sagarrondoetako emariarekin, aldiz, sagardo eta sagar zuku naturala egiten dute beste produktore batzuek.

Begoña Fresnedak eta Jon Zuazok, Nafarrateko Gaztaren arduradunek, egurrezko eta lore lehorrezko eskulanak ere egiten dituzte; zinkezko platerak, pitxarrak, lorontziak... Kremak ere bai. Nuria Conesa (Nuna) Artisautza Sari Nazionala jasotakoa da. Domaikiako lantegitik mundu osora esportatzen ditu feltroarekin eta latxa ardien artilearekin eskuz egindako pieza berritzaile eta apartak. Loor Artisautza, Aramaioko bailaran inspiratzen da eta larrua eta makramea lantzen ditu.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
KULTURA
Siriako Yarmouk: "Nire bizitza arriskuan jarri zuen argazki berak fama eta arrakasta ekarri dizkit gero, eta madarikazio moduko bat da orain"

Siriako Yarmouk errefuxiatu gunean (Damasko) jaio zen 1988an, palestinar familia baten baitan. Pianoa zuen ogibide, baina gerrak dena kendu zion. Sarraskiaren erdian musika egiten jarraitu zuen ordea, eta irudi haiek gure hedabideetako orrialdeak bete zituzten. Oinez iritsi zen Alemaniara 2015ean, eta musikatik bizitzen jarraitzea lortu du, inoiz baino arrakastatsuago. Mixel Etxekoparrek Xiru jaialdira gonbidatuta, Euskal Herrian aritu da lehendabizikoz.


Gipuzkoako zaharren egoitzak greban
Bi urte hitzarmenik gabe

62 greba egun egin dituzte 2018ko irailean hasi zirenez geroztik. Gipuzkoako egoitzetan eta eguneko zentroetan lan egiten duten gerokultoreak, erizainak eta garbitzaileak dira. 5.000 langile dira sektorean, ia denak emakumeak. Soldata arrakala gainditzea eskatzen dute. Kale garbitzaileen soldatarekin alderatu dute beraiena eta %30 gutxiago jasotzen dute urtean, 6.000 euro, alegia.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude