Emakumeak borrokan

Azalerak. Esperientzia egiteari buruz


Ixiar Rozas
2011ko abenduaren 25a

(1)

Desio bat. Azala espazioa desio batetik abiatzen da. Idoia Zabaletak eta Juan Gonzalezek aspaldian dute amets-desio batetik: bizi diren lekuan beran –Arabako Lasierra herrian–, artista, sortzaile eta pentsalarientzat espazio bat eraiki nahi dute, landan, bertakoa eta kanpokoarekin harremanetan egongo dena, artista, sortzaile eta pentsalariei lanerako eta ikerketarako espazio eta denbora-espazio egoki eta kalitatezko bat eskainiko diena. Nola uztartu amets-desio hau jasangarritasun ekonomikoarekin? Erantzun posible bat: eredu misto bat sortu, kreazio espazioa izango dena batetik, eta bestetik landa turismoa. Erantzuna eta lan-tresnak eskutan, eraikuntza lanak abiarazten dituzte 2008ko otsailean, eta 2008ko abenduan lehenengo artistak hartzen ditu egoitzan Azalak: Beiruteko Zoukak kolektiboa.

Espazio bizefaloa da ordutik hona Azala, bi buru dituelako bai izaeran baita kudeaketan ere. Hots, bi espazio –kreazio espazioa eta ostatu turistikoa– eta kudeaketa pribatuko bi eredu ekonomiko uztartzen dituena –laguntza publikoak lehenengorako eta turismotik datozen sarrerak bigarrengorako–.

Kreazio espazioaz hitz egingo dugu jarraian, izan ere, hor baitago geure ustetan Azalak Euskal Herriko eta kanpoko kultur mapari egiten dion ekarpen nagusia. Azalpen modura esan beharra dago, kreazio espazioaren epizentroak dantza, arte eszenikoak eta gorputzean oinarritutako praktikak badira ere, bere uhin hedakorrak naturaltasunez eta promiskuitatez zeharkatzen dituela beste diziplina artistikoak, hala nola arte performatiboak, gorputzaren arteak, arte biziak bezalako deiturak eta ezagutzaren beste arloak.

(2)

Proposamen bat. Goazen geure burua diziplinetatik haratago kokatzera, eta pentsa dezagun modu “extradiziplinar”-agoan (1). Azala extradiziplinarra da, praktika artistikoak eta pentsamenduak bat egiten dutelako bertan egiten diren egoitza, lantegi, laborategi eta mintegietan. Ez bakarrik praktika artistikoa bera ikerketarako bide bat izan daitekeelako, baizik eta Azalatik antolatzen diren jardueretan antropologia, filosofia, zientzia politikoak edo soziologia sartzen direlako halaber.

Goazen bada diziplinen arteko zirrikituetan eta loturetan mugitzera. Desioak dantzan jar ditzake egiturak, transformatzailea da desioa, konexio gehiago bilatzen dituelako. Desioak inkontzientea ekoizten du. Adibide modura: kreazio lan baten aurrean gaudenean beti egoten da nebulosa bat, gune zehaztu gabeko bat, bidea ezezaguna zaigu abiapuntuan gaudenean. Horrexegatik da desioa faktore garrantzitsua prozesu ireki batean: desioak hasierako eta bukaerako bi leku horiek elkartzen dituelako. Ez dakizun horren indarra da desioa.

(3)

Esperientzia egin. “Gero eta informazio gehiago dugu eta esperientzia gutxiago, zioen Benjaminek. Geure esperientziaren narrazioak bakarrik ematen digu aukera hura ezagutzeko. Kontatzerakoan subjektiboa dena (esperientzia), amankomunean dugunaren bitartez (lengoaia) ematen diogu elkarri. (…) Ikerketa infinitua egiten da, (…) amaierarik ez duen prozesua da. Ez da inoiz ixten (…)”, idatzi zuen José Luis Gallero poetak (2) Renato Curciok eta Nicola Valentinok Azalan gidatutako Sozioanalisi narratiboa mintegiaren ostean. Pedro G. Romero (3) artistak Lasierrako elizan dagoen San Vitoresen berri izaterakoan, santutegian bilatzen jarraitzen du bere artxibo mardula elikatzeko. Inazio Escuderok Azalako jaian La razón abestu zuenean beti arrazoia izatea zein aspergarria den gogorarazi zigun eta Miry­am Van Imschootek historia telefono dei bat izan daitekeela (4).

Asko eta anitzak izan dira ateak ireki zituenetik egindako bide laburrean Azalak hartu dituen artistak, pentsalariak, eragileak eta aktibistak. Lotura moduko bat bilatzen hasten bagara, hari amankomun bat, bi hitz agertzen dira: esperientzia egin. Esperientzia egin dutela esan dezakegu, esperientzia egiteko aukera eman digula. Nola ulertu esperientzia egin esaldia gaurko begiradatik? Aspaldi iragarri zuen Benjaminek esperientziaren pobrezia, gerrarteko urteetan hain zuzen ere (5). Gero eta informazio gehiago dugu, baina esperientziak gure bizitzetatik kanpo gertatzen dira, eta gu haiei begira egoten gara. Esperientzia egitea, ordea, bat dagoen lekutik haratago joatea izan daiteke, bat zegoen lekutik mugitzen joatea.

(4)

Afektuak sortu. Maite Arroitajauregik 2011ko irailean Lasierrako elizan eman zion itxiera performanzeru ibilbideari. Kontzertu heretiko batean Azalan izandako egonaldian sortutako abestiak eskaini zituen. Batean, tomatea botiltzeko Lasierrako herriko emakume bati jasotako errezeta. Bestean, aldaretik pasarazi zituen Santa Ageda, San Sebastian eta San Vitores bera ere, Martires kantuan (6). Performanzeru ibilbidea lainoen modukoa izan zen: joan-etorrian ibili ginen.

Ikerketa eta kreazio prozesuetarako baldintza egokiak sortzearekin batera, autonomia eta askatasun espazio-denborak sortzea du helburu Azalak, esperimentaziotik, hartu-eman, praktika eta gogoeta kritikotik abiatuta, ezagutza produzitzea, ekoiztea. Jakina da, azken esaldiak arte garaikideko museo, zentro edo espazioen hiztegi amankomuna dira dagoeneko. Baina zer esan nahi dute hitzok Azalatik? Ezagutza testuinguruak ekoizten direla esaterakoan, afektuetaz hitz egiten ari gara halaber. Kudeaketa aldetik Azalak espazio txiki baten desabantailak baditu ere –lantalde txiki eta baliabide urriak, batzuk aipatzearren–, badu horrexegatik beste abantaila bat: jarduerak antolatzerakoan lor daitekeen gertutasuna, konplizitateak abiarazteko aukera ematen duena. Gorputza da honek egin dezakeena, eta afektuak ere gorputzak duen ahalmena bezala uler ditzakegu, gorputzean ematen diren mugimenduak, geldirik egonda ere gorputz batean ematen ahal diren mugimenduak.

Afektuak ez dira pertsonalak edo norbanakoak, eta ez dute emozioekin eta sentimenduekin zerikusirik soilik, afektuak besteekin konektatzeko aukera eta ahalmena izan daitezke. Erasatuak, eragin ahal izateko testuinguruak sortu, ekoiztu.

(5)

Mikorrizak. Lankidetzan aritu ahal izateko proiektuak prozesu sinbiotikoen modura ulertu. Adibidez, mikorrizak: “Mikorriza landare baten sustraiak eta onddoen hifak elkartzen direnean sortzen duten elkartea da. Elkarte horretan, bakoitzak behar duen zenbait substantzia trukatzen dute. (…) Posible da onddo berak mikorriza landare batekin baino gehiagorekin sortzea, eta mizelioaren bitartez konexioa piztea landare ezberdinen, zuhaitz ezberdinen, (…), baita sastraken artean ere”, idatzi zuen Isabel de Naveranek (7). Mikorrizak paseoak eta lainoak bezalakoak dira: joan-etorrian dabiltza, epizentroaren uhin hedakorra noraino irits daitekeen jakin gabe.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
Miren Segurola, UEMAko koordinatzailea
"Turismoa sustatzen ari gara Kantabrian bagina bezala"

Bermeora, Zumaiara eta Leitzara etorritako bisitariei galdetu zaie ea zer iritzi duten euskararen inguruan, eta bisitarien %95ak erantzun du ez duela inolako arazorik izan euskararekin. Askok estimatu dute tokiko hizkuntza ezagutzeko aukera eta batzuek esan dute herri horietara joateko arrazoietako bat dela euskara. Aldiz, gurean, Game of thrones-en sukarrak eraginda, turismo eragileak euskara ezkutatu nahian dabiltza. UEMAk bideratu ditu hiru inkestak hiru herrietan eta Miren Segurolari egin... [+]


2019-04-21 | Reyes Ilintxeta
Daniel López Moreno, Erriberako Olentzero
"UPN-k ez du ikusi nahi hemen dagoena"

Nafarroako Behe Erriberan euskararen irakaskuntzak lau hanka ditu: Argia Ikastola 230 ikaslerekin, A eredua (euskara ikasgai duela) ikastetxe publikoetan 910 ikaslerekin, AEK 60 ikaslerekin eta Hizkuntza Eskola 28rekin. Daniel López Moreno euskaltzaleak argi du A eredua bultzatu behar dela eskualde honetan, hori izan daitekeelako euskararentzako sarbide eraginkorra.


2019-04-21
Daniel López Moreno (Ablitas, 1948)

Irakasle erretiratua, Tuterako Beterri peñako kidea, Geroa Baiko militantea eta euskaltzale sutsua. Bere hiru semeek Argia Ikastolan ikasi dute. Azken zortzi urteotan Tuterako Olentzero izan da. Hori aski ez eta inguruko herri eta ikastetxeetan ikazkinarena egiten du pozarren.


2019-04-21
Beterri

“Beterri peña, euskaldunen eta euskaltzaleen topagunea da Tuteran. Abesbatzak eta txistularien saioak izaten dira, edo haur txikientzako emanaldiak. Oso jator ari dira lanean, eta gainera, erreleboa lortzen ari da 25 urte inguruko gazte kuadrilla gogotsu bat sartu delako. Bazkide gehiago ezin da egin goraino dagoelako betea eta jaietan mundu guztia hara joaten da. Bitxia da ikustea nola eskuindarrak ere arazorik gabe ikurrinaren azpitik pasatzen diren tabernara sartzeko”.


2019-04-21
Euskara denontzat

“Hemengo jesuitei edo mojen eskoletakoei kritika egin behar diet: Nola liteke euskara ez balego bezala aritzea? Eskolatik aterako dira jakin gabe Goikoetxea zer den edo bat-bi-hiru kontatzen jakin gabe. Gutxieneko bat behar da, ez soilik A ereduan, G ereduan ere bai. Abesti batzuk, ezagutza minimo batzuk… Derrigorra beharko luke izan Nafarroa osoan. Ingurua ezagutzearen barruan sartzen da”.
 


Bilboren 'B' aldea
Salgai dagoen hirian, gazteria ikusezin

Ikusezin zaigun izebergaren zatia azaleratzeari ekin dio Eragin Bilbo mugimenduak. Gazteen ikuspegitik, instituzioek ezarritako politikek sortzen dituzten albo-kalteen berri emateari, hain zuzen. Hiriburu bizkaitarra ardatz hartuta jendartean kontzientzia garatu nahi du Eraginek, Bilboren alde prekarioa ere postaletan ager dadin.


Mali, Mendebaldea galtzen ari den ezkutuko gerra

2019ko lehen hiruhilekoan ia 90.000 maliarrek etxetik alde egin behar izan dute, Maliko ipar eta erdialdean aspaldi errotua den biolentziatik ihesi. 2013tik hona, zonalde horretan daude barreiatuta Nazio Batuen 15.209 militar eta polizia eta AEBetako tropa eta mertzenarioen kopuru ezezaguna.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude