Joseba Zulaika

"Kontraterroristari dena iruditzen zaio eromena, kriminalitatea eta tabua"

  • Konbentzio gutxi Joseba Zulaikaren lanetan. Gogoeta ageri da beraren ikerketan, eta arriskuak. Azterketa zehatzaren ondoko interpretazioa, hainbat autore bidelagun hartuta. Terrorism.
    The Self-fulfilling Prophecy (Chicagoko Unibertsitatea, 2009) argitaratu zuen iaz, kontraterrorismo diskurtsoaren barrunbeetara bidaia.
Miel Anjel Elustondo
2010ko ekainaren 27a
Joseba Zulaika
"Beste autore batzuk ere neurri kontraterroristen egokitasuna ezbaian jartzen ari dira, baina tesia modu gordin honetan agertzen, neu azaldu naiz, bakarrik".Zaldi Ero

Terrorism zuen izena ingelesezko liburuak. Gaztelaniaz, kontraterrorismo hitza ageri du Alberdania argitaletxearen izenburuan: Contraterrorismo USA. Profecía y Trampa…


Izena bata zein bestea izan, nik kontraterrorismoa kritikatzen dut lan honetan. Funtsean, nik zera diot, kontraterrorismoak terrorismoa areagotzen duela. Nahikoa da AEBetako historiari begiratzea. World Trade Centerren kontrako lehenengo atentatuan [1993] parte hartu zutenek, aurretik kontraterrorismo lanak eginak zituzten Afganistanen, AEBetako armadarentzat. Alegia, neurri batean, kontraterrorismoak sortu zuen terrorismoa. Zenbait ekintza kontraterrorista nekez ulertzen dira haien aurrekariak ezagutu gabe… Bigarren kritika bat ere egiten diot kontraterrorismoari. Alegia, zergatik utzi zuten Irailaren 11koa gerta zedin, atentatugileak hemen zirela jakinda. CIAk bazekien suizida haietako batzuk hemen zirela, informazioa zuen, baina ez zion FBIri jakinarazi… Agentzia horien artean komunikaziorik ez dagoela diote, baina nire ustez, hori baino gehiago dago hor.

Zer, esaterako?


Kultura kontraterrorista halako bat, zeharo itsua, agerian dagoena ere ikustea galarazten duena. Oso ebidentea baitzen Irailaren 11n zer zetorren. Badiotsut, kultura horren kritika egiten dut nik, terrorismoa bera areagotzen duelako, batetik, eta hartu beharreko neurriak hartzen ez dituelako, bestetik, ezjakintasun eta aurreiritziengatik, eta fenomenoa bera tabu bihurtzeagatik. Azken batean, kontraterrorismoaren diskurtsoaren kritika egiten dut, barnetik.

Kontraterrorismo lanetan ari direnen ezjakintasuna salatu duzu. Ba ote? Ezjakintasuna, hainbeste datu eta informazioren jabe izanik?


Ignorantzia sistematiko bat da, batetik, eta ignorantzia inkontziente bat, bestetik. Lacanek dio ignorantziaren grina bizi dugula; alegia, jakin nahi ez ditugun gauzak ez jakiteko ahaleginean bizi garela. Hori ageri da Wall Streeten kolapsoaren atzean ere: ez genuen lehenago ikusi, ez genuelako ikusi nahi, baina ikusi nahi izan zuenak bazeukan non eta zeri begiratu. Gure ignorantzia interesatua da, deliberatua. Gure buruen kontra datozen datu eta jakingarriak ez ditugu ikusi nahi.

Zer dugu zure lanak dakarren mezurik garrantzizkoena?


Kultura kontraterroristak, dela inkontzienteki, dela sistematikoki, terrorismoa areagotzen duela. Terrorismoa areagotzeko produktu bihurtu dela kontraterrorismoa. Ni ez ezik, beste autore batzuk ere neurri kontraterroristen egokitasuna ezbaian jartzen ari dira. Badira, nireaz beste, hainbat liburu, etengabeko alarma salatzen dutenak, exagerazioa denuntziatzen dutenak, baina tesia modu gordin honetan agertzen, neu azaldu naiz, bakarrik.


Ez da harrigarri AEBetako hiritarrak kontraterrorismoa bere horretan onartzea, harekin bat egitea, tropen lana itsu-itsuan gorestea?


Beldurraren kultura dago horren atzean. Arrazoi asko dago kultura horrentzat. Hondamendiak direnean –hondamendi naturalak zein bestelakoak–, beldur izateko arrazoiak daude, une apokaliptiko batean bizi garela pentsatzeko argudioak. Beldurrak forma konkretuak hartu behar ditu, eta horietako bat da terrorismoa. Nire ustez, beldur hori arma nuklearren aukerari zeharo lotuta dago. Adibidez, zerk justifikatu zuen Saddam Husseinen kontra joatea? Hark arma nuklearrik eduki zezakeelako aurreusteak –suposizioa baitzen, ez besterik–, eta indar nuklear hori talde terroristaren baten esku utzi ahal izateak. Talde terrorista batek, bonba nuklearra eskuetan, zer egin ote zezakeen pentsatzen hasi, eta beldurtu egin zen jendea. Bestelako talde gerrillariek –dela IRAk, dela ETAk–, ez dute, berez, beldurrik sortzen. Talde horiek arma nuklearrak edukitzeak dakar beldurra. Arma nuklearrei lotuta dagoen beldur parasito bat da. Eta, horrekin batera, itsukeria. Hemen ez da eztabaidatzen arma nuklearrak zenbateraino zabaldu diren munduan, herrialde jakin batzuek haien gaineko kontrolik ez dutela baizik. “Gu arma nuklearren jabe, bai. Gure etsaiak, ez”. Arma nuklearren jabe diren herrialdeen kopurua laster gaur halako bi izan litekeenean, hori konpondu ordez, talde terroristak arma nuklearren jabe izan litezkeela bihurtu da arazo. Itsukeria galanta, desplazamendua: munduan han eta hemen hainbat buru nuklear izatea izan beharrean arazoa, talde terroristek ere haiek eduki nahi dituztela da problema! Benetako arazoak zein diren ez dute jakin nahi.


Irailaren 11ko erasoen ondoren areagotu zen kontraterrorismoa. War on Terror jaso zuen izena hemen. Afganistan eta Irak, jomuga.


Afganistango gerrak nahiko onarpen zabala izan zuen hemen, erasoa handik etorri zelakoan. Irakekoa, aldiz, gerra prebentiboaren eredu da, ez du justifikaziorik, ez dago ulertzeko modurik, administrazioko eskuin indarren –“belatzak”, esaten da hemen–, esku hartze gabe. Hedabideak engainatu zituzten, beste behin, Saddam Husseinek arma nuklearrak zituelako aitzakian. Gezurraren gainean eraiki zuten gerra, alarma faltsu bat oinarri. Gezur hura esan zutenean, edo berdin beste gezur batzuk esaten dituztenean, partez intentzio gaiztoz ari dira, eta partez –parte handiagoz, nire iritziz–, beldurraren kulturaz baliatzen dira. Gerora jakin izan dugunez, Saddam Husseinek berak piztu zituen arma nuklearrak zituelako seinaleak. Bere etsaiak kikiltzeko asmotan ari zen, ez ziezaioten eraso. Bluff bat zen, baina CIA eta gainerako informazio agentziak ez ziren hura behar bezala ulertzeko gauza izan. Hortxe dago okerra: seinaleak behar bezala ez ulertzen. Horrexek ematen du ondoen, nire iritziz, kultura kontraterroristaren neurria. Kultura horrek tabu bihurtzen du dena, denok itsutzeraino. Beldur irrazional baten gainean eraikitzen da diskurtsoa, eta ez diren bezala ikusten eta ulertzen dira gauzak.

Nola eman amaiera terrorismoa areagotzen duen kontraterrorismo diskurtsoari?


Arma nuklearren auzia konpontzea da giltza. Hori konpondu ezean, terrorismo arriskuak beti iraungo du. Bonba nuklearra duten herrialdeek sasoi batean agindutakoa bete behar dute, hau da, arma-biltegiak desegin. Heldu da garaia, ezarritako epea. Baina desegiten ez direnez, hortxe irauten du arriskuak. Obamaren politika esperantzagarria da puntu horretan. Horri eutsi beharko diogu. Bestalde, injustizia eta ezberdintasun sozialetatik datoz terrorismoa eta biolentzia. Badira elementu kulturalak eta fundamentalistak, eta horiek ere konpondu beharra dago, baina biolentzia mundutik desagertuko dela pentsatzea nahiko gauza injenuoa da. Beti egongo da biolentzia, era batekoa zein bestekoa. Baina biolentzia sistematiko eta estrategiko halako batek gaur egungo koiunturari besterik ez dio erantzuten, eta mundu nuklear honi lotuta dago, ez besterik.

Basque Violence. Metaphor and Sacrament (1988), Terror and Taboo (1996), oraingo Terrorism (2009)… Aztergai nagusi bat duzu, ildo bat zure antropologo bizian…


Itziarri buruzko lana egin nuen Basque Violence hartan, eta ondoren etorri direnetan, berriz, Terror and Taboo eta Terrorism lanetan, han deskribatu nuen errealitatea beste era batera aztertu dut. Alegia, lan berriotan diskurtsoa bera aztertu dut, itsutu egiten gaituelako. Diskurtsoak ezkutatzen duen mitoa interesatzen zait, egiaren aurkako diskurtsoa, diskurtso itsu hori. Diskurtsoa barrutik desmuntatzeko behar intelektuala sentitu dut eta, egia esan beharko banu, Itziarko eta Euskal Herriko mundua ezagutzen ditudalako egin dut.

Zertan da gure biolentzia egoeraren azterketa?


Euskal arazoari begiratu eta konturatu naiz geure buruak kontraterrorismo diskurtso horren barruan sartuta egoten uztea kaltegarri dela zeharo. “Gu ez gara terrorista, kanpokoek esaten dute hori!”. Ez da nahikoa. Mundu guztiak esaten badu, errealitatea da, egia izan, gezurra izan. Euskalduna terrorismo diskurtso horren barruan kokatuta egotea gure interesen kontrakoa da zeharo, guztiz kaltegarria. Euskal Ikasketen Zentro honen eginkizuna, besteak beste, hemen bertako munduaren eta Euskal Herrikoaren artean bitartekari lan intelektuala egitea denez, diskurtso hori hankaz gora jartzen saiatu naiz, aldi berean geure buruoi adieraziz ez dagoela Euskal Herriaren interes politiko eta kulturalen kontrako bidegabekeria handiagorik gu diskurtso horretan nahastuta agertzea baino. Biolentziaren sustrai erlijiosoak, politikoak, inkontzienteak aztertu nituen Itziarren, ulertzen ditut eta estimatzen ditut sustrai horiek, baina politikoki eta estrategikoki begiraturik mingarri zait oso.
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2018-11-13 | ARGIA
Gipuzkoako Urrezko Domina Jakin taldearentzat izango da

Euskararen eta euskal kulturaren alde Jakin taldearen bidez egindako lanagatik domina jasoko dute Joseba Intxaustik, Joxe Azurmendik, Paulo Agirrebaltzategik eta Joan Mari Torrealdaik.


2018-11-13 | Iņigo Igartua
Madrilen M15a hasi zen gauean atxilotu zituzten hamalau laguni 74 urteko espetxe zigorra eskatzen die fiskaltzak

18-26 urte bitarteko hamalau auziperatuei, desordena publikoak, kalteak, lesioak, erresistentzia eta autoritateari eraso egitea leporatzen diete. 15M libertad izeneko babes kolektiboak absoluzioa eskatu du.


Aizue! Eztabaida dezagun hezkuntzaz!

Nazkatua nago. Benetan nazkatua fake news politikaz. Aski da! Honek ez dio ezkerrekoa eta abertzalea den inori onik egiten. Nahi duzuen izenpean idatzi dezakezue (*Ezker Abertzaleaz ari naiz), baina, utzi ezazue kontrolatzen ez duzuen denarekiko gerra hau! Euskal Herriak, ez du behar ezker abertzale ahul bat, Euskal Herriak *ezker abertzale sendo bat behar du, eta horretarako bi gauza beharrezkoak dira. Alde batetik, ginena ez garela  behingoz onartzea eta barneratzea, eta bestetik,... [+]


Langileek sortzen duten aberastasunaren ia %40 enpresarien poltsikora doa

Orkestraren azken txostenak hainbat datu azpimarragarri dakartza enplegu munduari buruz; bestetik, Bizkaiko ekitaldi eta negozio erraldoi handiei lupa jarriko diegu, Pello Zubiria Argiako kazetariak frackingaren egoera EAEn aztertu du.


2018-11-13 | Iņigo Igartua
Osakidetzako Giza Baliabideen Saileko arduradun baten emaztea Larrialdi Zerbitzuetako zuzendari izendatu zuten

Monica Elena Zarate, Osakidetzan postu ziurrik gabe eta sektorean esperientziarik izan ez arren, ibilbide luzeko beste hainbat hautagaien aurretik aukeratu dute, eldiario.es-en jaso dutenez.


Israelek gutxienez sei palestinar hil ditu Gazan bi gauez jarraian egin dituen bonbardaketetan

Sei hildako eta 20 zauritu zenbatu dituzte Gazan, Isrlaelek 80 misil inguru jaurti ondoren. Azpiegitura eta eraikuntza handiak izan dira helburu, tartean unibertsitate bat eta Al-Aqsa telebista-kate palestinarra. Bi gauez jarraian bonbardatu dute, Ma'an informazio agentziak dioenez. Hala ere, azken orduetan goruntz doa hildakoen kopurua.


2018-11-13 | Topatu.eus
Bizkaiko gazte euskaltzaleen topaketak
MULTIMEDIA - erreportajea

Euskaraz eta euskaratik ekiteko elkartu dira dozenaka gazte Portugaleteko merkatuan, 'Topa Gaitezen' lelopean, elkarrekin hausnartu eta eztabaidatzeko. Euskaraz egitearen izaera politikoa jarri dute mahai gainean.


2018-11-13 | Hala Bedi
Eneko Calle, Tantaka TB
"Kontrainformaziorako espazio bat izan nahi dugu"

Azaroaren 15ean aurkeztuko da Bilbon Tantaka Telebista Sozial Berria. Komunikabide hegemonikoetan ateratzen ez diren ahotsak eta borrokak ezagutarazteko bozgorailu izan nahi du telebista berri honek.


2018-11-13 | Zero Zabor
Iruņerriko hondakin planta berriaren aurka manifestatu dira zientoka jende Noainen

300 pertsonatik gora –Ahotsa.info-ren kalkuluetan– bildu ziren larunbatean, 10, Noainen Hondakinen Makroinstalazioaren aurkako Koordinadorak deituta, Iruñerriko mankomunitateak Imarkoainen –Elorz bailara– eraiki asmo duen planta hirukoitzaren kontrako protesta azaltzera.


Aura Cumes, Guatemalako Maya-Kaqchikel komunitateko kidea
"Kolonialismoak eta patriarkatuak beraien azpian daudenen kontrola bilatzen dute"

#FeministonHerriak elkarrizketa sorta prestatu dute. Kolonialismoa eta patriarkatua izango da lehenengo elkarrizketa honen ardatza.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude