Telebista publikoa

Agintea nahi du aro digitalean

  • AEBetan telebista publikoa hutsaren hurrengoa da, eta halakoxea nahi lukete Europan askok. Atlantikoaren alde honetan, baina, telebistaren tradizioa publikoa da, eta erakundeek argi dute hark bermatu behar dituela zenbait alderdi, kate pribatuek ukitu ere egiten ez dituztenak. Tarta digitalaren banaketak ere hala adierazten du.
Unai Brea @unaibrea
2009ko apirilaren 12a
Kate kopurua handitu du LTDak, baina aurrekontuak ez dira neurri berean hazten. Bingen Zupiriaren ustez, ETBk lau kate edukitzeak nahi eta nahi ez eragingo dio programazioaren kalitateari, txarrerako. Kaltea ahalik eta txikiena izan dadin, hori dute telebista publikoek datozen urteetako erronketako bat.
Gero eta gutxiago falta da itzalaldi analogikorako. Aldaketa handiak datoz, baina batzuek are handiagoak nahi lituzkete: telebista publikoaren beharra ezbaian jartzen du zenbaitek, Lurreko Telebista Digitalak (LTD) ekarriko duen eszenatoki berrian hura irauteak zentzurik ez duelakoan. Iritzi bigunagoek desagertzea ez, baina praktikan zokoratzea eskatzen dute. Europako erakundeek, aldiz, kontrakoaren alde egin dute apustu. LTD ezartzea kate publikoen posizioa indartzeko baliatuko da. Hala ere, ñabardurak daude joera orokor horren barruan. Gurean, esaterako, badirudi bide desberdinetatik doazela Espainiako eta Frantziako estatuen politikak.
 
Eztabaida zabalik dago, baina kate publikoetako ordezkariek nahiz erakundeek eztabaida dagoenik ere ukatzen dute. Telebista publikoa beharrezkoa dugula ezin da zalantzan jarri, eta herritar gehienek argi daukate hori, haien ustez. Eztabaida sustatu dutenak lirateke aurkako jarrerari eutsiko lioketen bakarrak: batez ere kate pribatuak. Haiek ez dute eskatzen telebista publikoa desagertzea, baina bai lehia komertzialetik erabat kanpo geratzea. Hitz lauz, iragarki bakarra ere ez dezatela eman. UTECAk, Espainiako kate komertzialak biltzen dituen elkarteak, hala du eskatua hainbat aldiz, arrakastarik gabe, bistan denez. Aitzitik, espainiar kate publikoei zerbait leporatu badakieke publizitate gaindosia da. Ondoko datua esanguratsua da, orain dela bost urtekoa izanagatik: Europar Batasunean, TVE eta La 2 dira publizitate gehien ematen zuten hirugarren eta bosgarren kateak, hurrenez hurren. Gaurko errealitatea ez da oso bestelakoa.
 
UTECAren eskakizunei entzungor ageri da, beraz, Madrilgo Gobernua, eta telebista munduko eragile askoren babesa du. Denak bat datoz: ezin zaio eutsi espainiar telebista publikoari publizitaterik gabe, gaur egun. Pentsa, Europan iragarki gehien ematen duenetakoa izanda ere, 7.000 milioi euroko zorra pilatzea lortu dute –datua RTVE osoari dagokio–. Orain arteko filosofia, eta hemendik aurrera ere izango dena, “erdia publizitatea eta erdia erakundeek emandako dirua” da; subentzio publikoa, beti ere, kateak aldez aurretik ezarritako zeregin batzuk betetzearen menpe dagoela. TVEk bakarrik ez, hala funtzionatzen dute ETBk eta Kataluniako telebistak ere.
 
Nicolas Sarkozy bat edukitzearekin amets egiten du beharbada UTECAk. Frantziako presidenteak, berak bai, erabaki du telebista kate publikoetan ez dela publizitate arrastorik behar. Lehen urratsa emanda dago: gaueko programazioak iragarkiz libre behar du aurtengo urtarriletik. Eta 2011rako, telebista analogikorik gabeko aroa hastearekin, Sarkozyk guztiz ezabatuta nahi du publizitatea kate publikoetatik. Askok leporatu diote azken helburua telebista publikoa pribatu bihurtzea dela, berak ukatu arren. Kontuak kontu, eskuindarrak dira telebista publikoa sobera dagoela ozenkien esaten ari direnak. Neoliberalismoaren aldarrietako bat da, edo begira bestela Jose Maria Aznar eta enparauen GEESek (Grupo de Estudios Estratégicos) bere web orrian zer dioen, gaiari buruz. Eta Aznar agertu zaigunez gero, ez legoke sobera gogoraraztea Madrilgo autonomia erkidegoko PPk –berak du boterea han– bertako kate publikoa pribatizatzea duela helburuetako bat.
 
Europak telebista publikoa nahi du

Europako haizeak kontra ditu GEESek ordea, Sarkozyren eta PPren asmoak gorabehera. EBn, kate publikoak nabarmendu dira –euren gobernuen aginduz– LTDa sustatzen, eta LTDak leku handia izango du kate publikoentzat. Espainiako Estatuan, esaterako, zortzi kanal izango ditu TVEk, pribatu handiek berriz launa. Argi dago banaketak noren alde egiten duen. Baina, nola egokituko dira telebista publikoak aro digitalera?
 
“Lehenik eta behin, ikusi beharko da itzalaldi analogikorako emandako datak betetzen diren”, dio eszeptizismo apur batez Bingen Zupiria ETBko zuzendariak. “Hortik aurrera, guk daukaguna da Jaurlaritzaren eskaria lau kate betetzeko, alegia, geneuzkan biei ETB3 eta ETB4 gehitzeko”. Jakina denez, bata martxan dago iazko larrazkenetik, besteak aurtengoan ikusi behar luke argia, ondo bidean.
 
LTDak eskaintza zatikatzea dakar, eta telebista operadore handiak, hainbat kanalen jabe direnez gero, behartuta daude horiek betetzera bata bestearen klona izan gabe, noski. Ez da inolaz ere mesedea, pribatuentzat ez behinik behin. Edukiak sortzeko dirua behar da, eta haiek negozio egiteko daude, ez beste ezertarako. Ustez, telebista digitalaren ezaugarri behinenetakoa izango da gaikako kanalak sortzea, baina espainiar kate pribatu handiak uzkur ageri dira horretan. Nolanahi ere, Bingen Zupiriaren iritziz borroka nagusiaren ring-a eduki orokorrak izaten jarraituko dute. “Liga moduko bat eratuko da, bi mailarekin. Bospasei indartsuenak lehen mailan egoteko lehiatuko dira, audientzia handiei eta publizitate sarrera handiei eusten, eta hori egin duenak derrigorrez aritu behar du eduki orokorrekin”. Hots, orain arte bezala, gutxi gorabehera, baina pastela askoz gehiagoren artean banatzeak dakartzan arazoekin. Horregatik diote kate pribatuek ez dela zilegi, publizitatearen negozioa guztientzat mehetuko den honetan, telebista publikoak ere jatea aska horretatik.
 
Kalitatearen kaltean, zenbateraino?

ETBk kanal bi gehiago, bai, baina aurrekontuak ez dira noski hein berean hazten, are gutxiago buru gainera erortzen ari zaigun zaparradarekin. Ondorioa ezinbestekoa da: gastuak doitu beharko dira, eta programazioaren kalitatea jaitsi egingo da. Zerbait badaki horretaz Carles Mantecak, Televisió de Catalunyako antena eta programazio zuzendariak; han bost urte daramate bost kanalekin, bata orokorra eta besteak arlo zehatzei begirakoak. “Kalitatea jaisten dela?”, diosku, “bai, baina kalitate mota bat baino gehiago dago (teknikoa, edukizkoa...), eta ikusi behar da zeini eusteko egiten den ahalegina. Gure kasuan, seguruenik, berrikuntzaren kalitatea da galtzailea, alegia, programa batzuk errepikatu behar ditugu, ordutegi desberdinetan. Baina edukizkoari, hori baita garrantzitsuena, nola edo hala eutsi behar zaio, nahiz eta epe motzean oso litekeena den hura ere gutxitzea”.
 
Bide batez, telebista publikoen beharra zalantzan jartzen dutenez edota iragarkirik gabekoa behar lukeela diotenez galdetu diogu Mantecari. “Hogei urte da kate publikoak eta pribatuak elkarrekin bizi direla eta orain, LTDa datorrelako, hori aldatu behar dela esatea oportunismoa iruditzen zait”, erantzun digu. Eta ikuspegi ezustekoa eman digu publizitateaz, Euskal Herrirako ere balio duena: bizirauteko diru iturri ezinbestekoa izateaz gain, Televisió de Catalunya da iragarkiak katalanez emateko aukera eskaintzen duen euskarri bakarra, beraz hizkuntza aldetik ere garrantzitsua da mantentzea.
 
Kataluniatik irten gabe, Santiago Ramentolekin hitz egin dugu. Hango Ikus-entzunezkoen Kontseiluko (CAC) kidea da, eta oso iritzi argia agertu digu UTECAk galdegiten duen publizitate banaketa berriaz: “Obszenitate hutsa da kate pribatuek hori eskatzea, urtetan dirutza ikaragarria irabazi dutela jakinda”. Ramentol, hain zuzen, zerbitzu publikoaren bermearen arduraduna da CACen. Dioenez, azken batean horixe bera da, zerbitzu publikoa, eztabaidaren muinean jarri behar dena, eta telebista publikoen iraupena justifikatzen duena.
 
Zerbitzu publikoa ematea balore jakin batzuk defendatzea eta zabaltzea dela ontzat emanda, eta kate pribatu batzuek, sarritan, balore horien aurka jarduten dutela salatu eta gero, honela dio Ramentolek: “Nola egin ordea? Filosofia horri eusteak nahi eta nahi ez ikusle askorengana iristea eskatzen du; orduan, gutxi batzuei zuzendutako edukiak ere egin behar ditu telebista publikoak?”. Berak erantzun dio bere buruari: “Helburuak izan behar du audientzia handiengana ailegatzen den telebista, beraz audientzia hori erakartzeko kalitate altua duena, eta gainera zerbitzu publikoari dagozkion betebehar guztiak asetzen dituena”. Gehiegi eskatzea da? Bada, existitzen da ezaugarri horiek guztiak dituen telebista, eta hortaz besteek badute nondik ikasi. BBC du izena.
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2019-03-20 | ARGIA
"Kazetaritza ez da delitua" aldarrikatu du ARGIAk Donostiak epaitegi aurrean

ARGIAko lantaldeak Donostiako epaitegiaren aurrean elkarretaratzea egin du asteazken goizean.


2019-03-20 | Guaixe .eus
Altsasuko gazteen gurasoak Bruselara joango dira auziaren berri ematera

Altsasuko Auzia nazioartekotzeko bidean, Altsasu Gurasoak taldeko eta Altsasukoak Aske herri plataformako kideak, atzera ere, Bruselarako bidea hartuko dute asteazken honetan eta ostiralera arte han izanen dira.


2019-03-20 | ARGIA
Uber enpresa Bilbon: VTC-ekin ezin lan egin, janari-banatzaile prekarioekin bai

Eusko Jaurlaritzak VTC ibilgailuen sektoreari galga jarri dien arren, Uber enpresak kudeatutako etxez etxeko janari-aplikazioak ez du inolako eragozpenik aurkitu Bilbon.


2019-03-20 | ARGIA
50 lagun itsasotik erreskatatu dituen barkua konfiskatzeko agindu du Italiako Gobernuak

Mare Jonio barkua konfiskatzeko agindu du Italiako Gobernuak, itsasontzi horrek astelehen honetan 50 lagun erreskatatu ondoren. Italiako bandera dauka barkuak eta Mediterranea Saving Humans proiektuko partaidea da.


2019-03-20 | Usurbilgo Noaua
Atez ateko bilketak 10 urte bete ditu Usurbilen

Ohitura aldaketa txiki batek hondakinen kudeaketa eredua irauli zuen duela 10 urte. 2009ko martxoaren 16an albiste genuen Usurbil, ez herri mailan baita udalerritik kanpo ere. Aitzindari bilakatu zen udalerri hau Euskal Herrian, hondakinak lehengai bihurtu eta herritarrak "teknologia" aurreratuenean bilakatu zituen atez ateko bilketa sistemari esker. Atez atekoak 10 urte bete ditu joan den larunbatean.


2019-03-20 | ARGIA
Galizian eukaliptoak ezabatuz ospatuko dute Basoen Mundu Eguna

Larunbatean, martxoak 23, Basoen Munduko Eguna dela eta, aldarrikapen giroan ospatzeko kanpaina antolatu dute Galizian: bertako mendi eta ibarretan monolabore bilakatua diren eta azken aldian sekulako suteak eragin dituzten eukaliptoak erauziko dituzte egun eta ordu berean, baso iraunkorrez ordezkatzea aldarrikatuz.


2019-03-20 | ARGIA
Jaka horiei Eliseo Zelaietan manifestatzea debekatu nahi die Frantziako Gobernuak

Parisko beste gune ezagun batzuetan manifestatzea ere debekatuko du, poliziak istiluak sor daitezkeen susmorik edukiko balu.


Banku etikoak hiru bider errentagarriagoak dira ohiko bankuak baino Lehman Brothers erori zenetik

Europako parlamentuan aurkeztu duten txosten batek erakusten ditu finantza etikoen azken hamar urteetako hazkunde datuak.


2019-03-20 | Aritz DÝez
Korrika, emeki-emeki

Azken egun hauetan, milaka ikusten dira Korrikaren aldeko antolatzen diren ekitaldiak, iragarkiak, albisteak eta bakoitzaren herrira heltzeko irrikak. Aurten ikus izan dezakegu bereziki, Korrikaren ibilbideak nola islatzen duen euskarak hamarkada gutxi horietan egindako bidea.


2019-03-18 | I˝igo Igartua
Garai-Etxaniz eta Etxegarai-Oses bikoteak Emakume Master Cupeko txapeldun

Leire Garai eta Leire Etxanizek nagusitasun osoz irabazi dute lehen mailako txapela (22-5). Promozio mailakoa, Uxue Oses eta Madalen Etxegaraik osaturiko bikoteak eraman du (18-15), partidaren bigarren zatian markagailua irauli eta gero.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude