Buenos Aires (Argentina)

Ehun auzoen hiria (I)

  • Tangoa, Maradona, desagerraraziak. Horiek ziren, Buenos Airesera joan aurretik, Vázquez Montalbanen Carvalho detektibeak Argentinaz zeuzkan zantzu bakarrak. Hirurak  Buenos Aires ulertzeko ezinbesteko osagaiak diren arren, bidaiaria harrituta
    lagako duten beste hamaika gauza ere badira urtero mundu osoko milaka pertsona erakartzen dituen hiri honetan. Europarrek pentsatua, kriolloek egina.
Alvaro Hilario Pérez De San Román
2008ko abenduaren 21a
Buenos Aires
Alvaro Hilario Perez de San Roman
Pedro de Mendozak fundatu zuen lehenengoz Buenos Aires, 1536an, baina indigenek bost urte beranduago txikitu zuten. Beste 40 pasatu ziren Juan de Garay bizkaitarrak gaur egun Maiatzeko Plaza dagoen lekuan hiria berriro sortu arte. Mendeak igaro arren, Plaza dugu oraindik Buenos Airesen zein Argentinaren bihotza. Han finkatu dira banketxeak eta botere politikoaren egoitzak, Etxe Arrosa gobernuaren egoitza eta, haren aurrean, egungo udaletxea eta kolonia garaietako Kabildoa. Bertan batu ziren, 1945ean, milaka eta milaka langile xume, atorra bakoak, Peron sostengatzeko. Bertan hasi ziren bueltaka, 1977ko apirilaren 30ean, desagerrarazitako seme-alaben bila zebiltzan Amak. Edozein ostegunetan, arratsaldeko hiru eta erdietan, han ikusiko ditugu, Piramidearen inguruan biraka.

Zirkulutan hazitako hiria

Maiatzeko Plaza da Buenos Aires ezagutzen hasteko abiapuntua, haren inguruko zirkulu zentrokidetan hazi baitzen hiria. Distantzia luzeetako hiria izanik, garraiobide publikoak erabiltzea ezinbestekoa da. Subtea (metroa), trenak, autobusak eta taxiak ditugu aukeran. Lagun ona izan daiteke Guía-T, aurrekoen ibilbide guztiak dakartzana. Komenigarria da ere ahalik eta txanpon gehien eramatea; gutxi daude Argentinan.

Bost subte-linea ditugu. Iparraldeko Retiro eta hegoaldeko Constitución auzoak lotzen dituen C linea izan ezik, beste guztiak ekialdetik mendebalderantz doaz, Corrientes edota Rivadavia etorbideei segituz. Rivadaviakoa, A izenekoa, Hego Amerikako lehenengoa izan zen (1913). XX. mende hasierako trenak han dabiltza oraindik ere.

Hegoalderantz joatekotan, San Telmo eta Montserrat auzoek osatzen duten alde zaharra aurkituko du bidaiariak. Gazteentzako ostatuak, hotelak, turistentzako jatetxeak eta ohiko antigoaleko dendak ez ezik, hiriko eraikinik zaharrenak ere aurkituko ditugu bertan.

Jesuiten aztarnak

Maiatzeko Plazatik metro gutxira Argien Etxadia dago. Auzo honek garrantzi handia izan zuen hiriaren garapenean. XVII. mendean jesuitei eman zieten, eta haiek altxatutako eraikin ugari han daude oraindik. Esaterako, Buenos Aireseko eraikinik zaharrena, San Inazio eliza; 1686an hasi ziren egiten. Harririk ez den eskualdean, azpimarratzekoa da biztanleriaren gehiengoa ziren guaraniek eraikuntzan erabilitako teknikak, adobearena besteak beste. Harritzekoak, halaber, guaraniek beraiek hiriko defentsarako egindako tunelak, Buenos Aires zaharreko hainbat etxe gotorlekuarekin lotzen zituztenak.

Norabide berari eutsiz, Constitución, Barracas eta La Boca auzoak topatuko ditugu. Astirik badugu, oinez ibiliko gara Colon ibilbidetik edo 9 de Julio etorbidetik; hori omen da munduko zabalena. Colon ibilbidean meritu handiko eraikinak daude: Aduana, Posta, Ingeniaritza fakultatea. Ibai aldean, lehen merkantziak eta etorkinak hartzen zituen Puerto Madero dago, gaur egun auzo berria eta luxuzkoa.

9 de julio etorbidean berriz, Corrientes eta Maiatzako etorbideek zeharkatzen duten tokian, banderaren jaiotza eta hiriaren fundazioa gogoraziz, Obeliskoa dago. Askoren ustetan, argentinarren matxismoaren ikur falikoa. Eta handik gertu, hiriko euskal etxeak: Laurak Bat, Vasco-Francés, Eusketxe, Nafarroako etxea. Etxera “itzultzea” ez da aukera txarra bisitaren lehen zatiari akabera emateko.
Bizkaiaren izena eduki zuen metropoli handia
Buenos Aires Handia eskualdeak 12.200.000 biztanle ditu, Argentinako biztanleriaren herena. Horietatik hiru milioi Buenos Aires Hiriburu Federalean bizi dira, eta badira egunero lan egitera sartzen diren beste sei milioi. 1994ko konstituzioari esker, hiriburuak gobernu propioa dauka. 60 legisladorek aukeratzen dute lau urtez gobernu burua izango dena. Orain Franco Macri enpresarioa eta Boca Juniors futbol taldeko presidente ohia dago karguan.

Carlos Menem presidentearen politika neoliberalak pobretutako Buenos Aires, ertaineko klasearentzako eta turistentzako zerbitzu-hiri bihurtu nahi dute gaur egun. Eremu publikoak zein kultur ekimenak pribatizatzea da Gobernuaren joera. Puerto Madero auzo berria da politika horren adierazle nagusia. Orain dela sei urteko krisialdiaren ondorioak lehen bezain nabariak ez badira ere, muturreko luxua eta pobrezia elkarrekin bizi dira Argentinako hiriburuan.

Jakiek eta lunfardo izeneko hizkera bereziak biztanleen %70 jatorri italiarrekoa dela agerian uzten dute, baina galiziarrak, armeniarrak, arabiarrak, judutarrak eta jakina, euskaldunak ere, asko dira garai batean Nueva Vizcaya izena eduki zuen lurralde honetan. Hain zuzen ere, 1992an Bilborekin anaitu zen.
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2018-10-22 | ARGIA
ELBko lehendakaria eta Barkoxeko laborari bat epaituko dituzte ahate sanoak hiltzen ez uzteagatik

ELBko lehendakari Panpi Sainte-Marie Barkoxeko Ühartia etxaldeko nagusi Cathy Xabalgoiti Pauen epaituko dituzte azaroaren 5ean, hegaztien gripearen aferan etxalde hartako ahatek hiltzera joandako DDPP zerbitzuko funtzionarioei bidea itxi zietelako. Ondoren prefetaren aginduz ahate haiei egindako analisi guztiek erakutsi dute ahateak sano zeudela, baina hala ere Paueko prokuradoreak auzitara iritsi arteko onik ez du izan.


Antton Urrutikoetxea, bihotz 68tar bat

Geroztik Anttonek zenbat ez digu eman ARGIAkooi Estherrekin batera, hainbat etxetan Egutegiari eusten dioten oholetatik hasita askoz diru gehiago balio duten opari eskergaitzetara. Antton, fin eta dotorea, Antiguako bilbotar bikaina, espanturik gabeko euskaltzale zorrotza, ezkertiar makurrarazi ezina eta eskuzabala.


2018-10-22 | Ińigo Igartua
Zumaiako Flisch-ak plastikoz beteta

Zumaiako Flysch-ak plastikoz beterik daudela erakusten duen bideoa birala bihurtu da azken orduetan.


2018-10-22 | Zero Zabor
Ikerlan berria Britainia Handian: erraustegiek isuritako karbonoak nola kaltetzen duen klima

UKWIN Britainia Handia Errausketarik Gabe koalizioak zabal du erraustegiek klimaren aldaketan daukaten eraginari buruzko ikerlan berria, zentratua –alde batera utzita ingurumenaren kutsatzea, gizakien osasun kalteak, eta beste eraginak– teknologia horrekin sortutako energiaren karbono balantzean. Emaitzek gezurtatzen dituze errausketaren propagandistek behin eta berriro plazaratzen dituzten kontuak.


2018-10-22 | ARGIA
Ryanair-ek emakume beltz bat tokiz aldarazi du, gizon zuri batek bere ondoan eseri nahi ez zuelako

Eraso arrazista bideoz grabatu zuen bidaiari batek. Hegazkin-konpainiaren jarrerak zalaparta sortu du ikusleen artean.


2018-10-22 | ARGIA
Bi eraso matxista eman dira asteburuan, Barakaldo eta Bilbon

Sexu erasoak izan dira biak. Kasu batean zein bestean, erasoa jasan duen emakumeak salaketa jarri du.


2018-10-22 | Ińigo Igartua
Olatu erraldoia Donostian, euskal presoen eskubideak aldarrikatzeko

Milaka pertsonak babestu du Orain Presoak dinamikak antolaturiko “inoizko manifestazio pluralena”, euskal presoen kartzelaratze auziari konponbidea ematea eskatzeko.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude