ARGIA.eus

2022ko abuztuaren 07a

Europako Batasunaren historia

2004ko apirilaren 04a

PARISKO ITUNA (1951)
Urtebete lehenago, Robert Shuman Frantziako atzerri-arazoetako ministroak Frantziak eta Alemaniak ikatza eta altzairua elkarrekin produzitzeko beharra aitortu zuen, bi herrien arteko mendeetako lehia geldiarazteko. Parisko Itunak Ikatzaren eta Altzairuaren Europako Batasuna sortu zuen, Europaren eraikuntzaren ernamuina.

ERROMAKO ITUNA (1957)
Oraingo Europako Batasunaren iturburua da. Orduan jaio ziren Batasun Ekonomikoa eta EURATOM, Energia Atomikoaren Europako Batasuna, eta batzarrez, batzordeez, ministroen kontseiluez eta justiziako auzitegiez hornitu zituzten. Italiak, Frantziak, Alemaniak, Belgikak, Holandak eta Luxemburgek izenpetu zuten ituna.

LEHENBIZIKO HEDALDIA (1973)
Danimarka, Britainia Handia eta Irlanda sartu ziren.

EUROPAKO SISTEMA MONETARIOA (1979)
"Europako sugea" esan izan zaio. Inflazioa kontrolatzeko, %2,25era mugatu zuten moneten fluktuatzeko marjina. Euroaren urrutiko iturburua da.

BIGARREN HEDALDIA (1981)
Grezia sartu zen Europako Batasunean.

HIRUGARREN HEDALDIA (1986)
Espainia eta Portugal sartu ziren.

EUROPAKO AKTA BAKARRA (1986)
Europako Batasunaren izaera demokratikoa indartu zuen, zeren botere berriak eman baitzizkion Europako Parlamentuari eta handitu egin baitzituen Batasunaren jardun-eremuak »ingurumena, ikerketa eta garapena». Barruko merkatua sortzeko asmoa ikustarazten du.

DELORS PLANA (1988)
Jacques Delors Europako Batzordeko lehendakaria buru zela, adituen batzorde batek plan bat zehaztu zuen barruko merkatua erdiesteko, kapitalen zirkulazio librerako eta ekonomiaren konbergentziarako.

EUROPAKO BATASUNA (1992)
Maastricht-eko Itunak bultzatu zuen Europako instituzioen erreforma handiena. Europako Batasunak ordeztu zuen ordura arteko Europako Ekonomia Batasuna, eta batasun monetario erabatekoa eta moneta bakarra ezarrarazi zituen pixkanaka. Indartu egin ziren kohesio ekonomikoa eta soziala, orobat Europako hiritartasunaren kontzeptua, eta ugaldu egin ziren Batasunaren jardun-eremuak.

SISTEMA MONETARIOAREN KRISIA (1993)
Mugimendu-multzo espekulatibo batzuk tarteko, zeharo airean gelditu zen Europako moneten estabilitatea. Haiei aurre egiteko, duda-muda gehiegitxorekin ibili ziren Europako gobernuak, eta, azkenean, banku zentralen interbentzio drastikoek eta debaluazio jeneralizatuek irauli zuten egoera.
t LAUGARREN HEDALDIA (1995)
Austria, Finlandia eta Suedia egin ziren kide.

AMSTERDAMEKO ITUNA (1997)
Maastricht-ekoa baino apalagoa da. Europako Batasuna herritarrengana hurbiltzea du lehentasun nagusi. Segurtasunean, enpleguan, atzerriko politikan, defentsan eta Europako instituzioen legitimitatean lortu ziren akordioak. Ekialdeko herrien integrazioa prestatzen ahalegindu ziren, baina ez zuten lortu.

BATASUN MONETARIOAREN AITZINDARI (1998)
Bruselako Europako Kontseiluan erabaki zuten zein herri izango ziren batasun monetarioko kide: Alemania, Austria, Belgika, Espainia, Finlandia, Frantzia, Holanda, Irlanda, Italia, Luxemburg eta Portugal. Hastapenean, kanpoan geratu ziren Danimarka, Erresuma Batua, Suedia eta Grezia (Grezia 2001ean inkorporatu zen).

BOTERE-BANAKETA BERRIA (2001)
Nizako Itunak ezarri zuen Europako erdialdeko eta sartaldeko herriak kide egindakoan EBk izango duen boterea banatzeko sistema.

EUROA ZIRKULAZIOAN (2002)
Euroa 2002ko urtarrilaren 1ean hasi zen zirkulatzen Europako monetaren eremu osoko moneta legal bakar gisa.

BESTE HEDALDI BAT (2004KO MAIATZAREN 1A)
2004ko maiatzaren 1etik aurrera Polonia, Hungaria, Txekiako Errepublika, Eslovakia, Eslovenia, Estonia, Letonia, Lituania, Zipre eta Malta sartuko dira EBean.


Azkenak
Amnesty Internationalek salatu du Ukrainako armadak erasoak egin dituela eskoletatik eta ospitaleetatik

Ukrainako armadak bere base militarrak ezarri ditu jendea bizi den eremuetan, "baita eskola eta ospitaleetan ere", eta eraso ugari abiatu ditu eremu horietatik. Horixe salatu du Amnesty Internationalek. Gehitu du, giza eskubideen urraketa hauek, baina, ez dutela... [+]


Arantxa Tapia
"Onartzen dugu Sanchezen Legea, baina asko hitz egin beharko dugu energia aurrezteko neurriez"

Hori adierazi du Arantxa Tapiak Onda Vascari eskainitako elkarrizketan. Bertan Urkullu lehendakariarekin bat eginez, nabarmendu du Espainiako Gobernuarekin energia aurrezteko neurriei buruzko elkarrizketa Sanchezek neurriak iragarri aurretik egin behar zela beren ustez, eta ez a... [+]


43 urte isolamenduan preso egin zituen Albert Woodfox Pantera Beltz ohia hil da

AEBetako historian isolamenduan preso denbora luzeen eduki zuten Albert Woodfox hil da 75 urterekin, COVID-19arekin loturiko konplikazioengatik. Pantera Beltz ohia aske utzi zuten duela sei urte (ARGIAn horrela jaso genuen), 43 urteko espetxealditik bizirik atera ostean. Kalean... [+]


Bizkaiko Osakidetzaren Larrialdien koordinazio zentroan medikurik gabe egon direla salatu dute

ESK sindikatuak salatu du Bizkaiko Osakidetzaren Koordinazio Zentroan medikurik gabe egon zirela asteazkenean, eta ez dela lehen aldia. Azkar hartu beharreko erabakiak erizainek hartu behar izan zituztela salatu dute eta Osakidetzako Zuzendari Kudeatzaile Oscar Allerren... [+]


Irakurrienak
ASTEKARIA
2004ko apirilaren 04a
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude