Sara zara


2021eko uztailaren 23an

Sara gure iloba da. Orain dela urtebete, Txinatik etorria. Anaia eta emaztea Sararekin Madrila joan ziren aurrekoan, urtebete dela Txinatik alabak ekarritako beste guraso berrien arteko bilkura batera. Taxian zihoazela euskaraz ari ziren hirurak eta taxizaleak, guztiz sinestuta, honela esan omen zien:

-­Vaya suerte que tiene esta niña, que ustedes saben hablar en chino!

Euskara benetan txineraren antzekoa da espainiar -eta euskal herritar- gehienentzat. Ulertzekoa, entzun duten euskara Karlos Iturgaitzena baldin bada.

Aurkari ikusezina liburua eman du argitara Alberdania-ko Zerberri sailak. Jose Inazio Basterretxea egilea. Oso era interesgarrian esanda, begi eta sentimendu zorrotzez aztertua, kezka larria agertzen du idazleak euskalduntasunaren inguruan. Ez da harritzekoa, denok gaude kezkatuta oso.

Kezka kanpoko eraso lotsagabe eta basatiengatik. Francoren lehengusu txikia den Aznarrek, haren Altxamendu Nazionala berpiztu du. Modernoagoa itxuraz (ez gehiegi ere) eta Armada guztiz erabili gabe, baina beti ere aukera hori ezin bazter daitekeela argi utzita. Bitartean, bestelakoak baditu eskura: epaileak, hedabideak...

Hala ere, euskaltzale askorengan sortzen ari den kezka -aurreko hori alboratu gabe- beste aldetik dator. Geuk egiten dugun eta dezakegunaren aldetik. Asmatzen ari al gara euskaltzaletasunaren norabidean?

Zergatik hainbeste euskal gaztek, euskaraz jakinagatik, erdaraz egiten dute? Zergatik euskaltzale izeneko askok ez du ahaleginik txikiena ere egiten euskaraz jardun ahal izateko? Zergatik euskaldun askok lanerako eta bizitza praktikorako erdara hobesten du, euskararen kaltetan? Zergatik borroka politikoan hainbeste indar eta diru xahutzen badira, euskal gizartea, euskaraz aritzen den gizartea indartzeko askozaz ahalegin txikiagoak egiten dira?

Kontu asko biltzen dira erantzunetan noski. Tradiziozko abertzaletasunak ez dio behar adina garrantzi eman hizkuntzari. Pastelaren ginga izan da pastela bera baino gehiago. Inertziarekin borrokatzea oso nekeza izaten da eta gaur egungo eta azken urte luzeetako inertzia erdararen alde dator. Hizkuntzak behar dituen zabalkunde eta eraberritze bideak eskura izaten ditu: azken modako hitzak eta munduak erdararen bitartez iristen zaizkigu.

Aurrera egin nahi badugu arazo askotxo ondo bideratzen asmatu beharko dugu. Hizkuntza herrigintzaren kakoa den asmoa zabaldu eta ikustarazi. Hizkuntza honek, euskarak, balio ederrak dituela eta mundu erakargarri batean bizitzeko aukera ematen duela (Honetan uste dut autokritika handia egin beharko dugula: zenbaitetan fanatizazioaren eta politikamaniaren hizkuntza gisan agertu delako euskara). Alferkerian lasai bizi direnei apurtxo bat mugitzeko gogoa suspertu egin beharko diegu.

Hala ere, inozokerian erori gabe, hau dena baikortasunez bizitzeko arrazoiak badira. Beharrezkoa genuen krisia. Franco hil eta gero, hortzak estututa onartu ziren kontu asko. Ondorengo urteetan batzuk euskararen kontrako amorrua bildu dute eta askatu egin behar zen. Eta, inondik ere erdibidean egoteko ahaleginik egin gabe, guk euskaldunok badugu geure erantzukizuna honetan.

Espainiarrentzat (euskal herritar asko tartean) txinatarrak bezalakoak gara. Ezezagunak. Ezagutzeko beharrik ere ez dute sumatzen. Ezagutzen ez dena ez da maitatzen. Ezagutzera eman beharko dugu geure burua. Bonbak eta tiroak ez diren beste bide batzuetatik. Badugu zeregina. Amorrazio krisi honek zorne gehiena ateratzen duenean, zauria garbitzen eta lotzen hasi beharko dugu. Ez da askorik falta. Egunero sufritzen ari direnentzat -eta asko daude horrela- minutu bakoitza luzeegia da, badakit. Baina itxaropentsu agertu behar dugu, zeregina badago eta ederra da.

Gure iloba Sara ikusten dudan bakoitzean pozak gainezka egiten dit. Begi luzatuak, kopeta borobildua, sudur tapotza... txinatarra da. Ezagun du jatorria aurreneko begiradan. Eta euskalduna da.

-Nor zara zu?
-Sara Ansorena Esnal.
-Sara zara?
-Bai.

Bai. Etorkizuna txinatarrona da. Ni ere txinatarra izaten hasi naiz.


Azkenak
Ekofeminismoaz, motozerra eskutan

Duela hilabete inguru, unibertsitateko kide gizonezko baten liburu aurkezpenean ginela, egoera bitxi samarra gertatu zitzaigun. Ekologiari buruzko liburua zen eta erreferentzien artean hainbat pentsalari ekofeminista zeuden. Egileak, baina, inongo momentuan ez zuen aipatu... [+]


2024-06-17 | Jakoba Errekondo
Udaberria jan dezagun mikatzetik

Arabako Errioxako udaberriak ez dauzkat ahazteko. Urte dezentetan harrapatu ditut sasoi horretako loraldi betean hango mahastiak eta harrigarria da; laburra da paisaia berria, baina iraupen motz horretan begien sabaia erretzen du eta ordura artekoak ahantzarazten.


2024-06-17 | Nagore Zaldua
Itsas dortokak lozorrotik esnatu ote dira euskal kostaldean?

Udako solstizioa gerturatzen ari den honetan, euskal kostaldean itsas dortokak ikusteko aukerak ugaritu dira. Gure uretan ezagunena Egiazko kareta (Caretta caretta) da. Ale helduen oskolaren batezbesteko tamaina, 120 cm-ko luzera zuzenera eta 200 kg-ko pisura irits daiteke... [+]


2024-06-17 | Garazi Zabaleta
Lurbizi
Lurraren bankua sortzen, nekazaritzarako oinarrizko baliabidea bermatzekoa

Oiartzunen nekazaritza bultzatzeko eta elikadura burujabetzarako bidean pausoak emateko sortu zen Lurbizi egitasmoa, 2016 urte inguruan. “Herritar talde batek denbora zeraman herrian nekazaritzaren eta lehen sektorearen egoera kaxkarraz hausnartzen”, adierazi du Ibon... [+]


AEBek Hamasi leporatu nahi diote su-etena ez adostearen errua

Hamasek akordio proposamenari egindako aldaketa batzuk “ez dira egingarriak”, AEBetako Estatu idazkariaren arabera. Israelek ere ez du ofizialki onartu proposamena, baina AEBek Hamas aurkezten dute oztopo bakar gisa.


Eguneraketa berriak daude