Lumentza kobazuloan aurkituriko aztarnek froga lezakete, K.a. 30 mila bat urte inguruan, Aurignac aldiko kulturako gizabanakoak bazirela Lekeition. Lumentzako aztarnategiak Goi Paleolitikotik kultura erromatarrera arteko kultur ikuspegi zabala erakusten du. Ildo horretatik, erromatar garaiko arkeologi aztarnak ere agertzen dira herrian (K.o. I. mendetik V.era bitartekoak).

Lekeitioko historia ofiziala, berriz, Maria Diaz de Haro Bizkaiko Andereak 1325. urtean emandako fundazio kartarekin hasi zen. Ondoren, Espainiako Alfontso XI.ak karta hori berretsi zuen. Bere agintaldian herria inguratzen zuten harresiak eraiki ziren, nahiz eta aurretik hesi bat egon. Karta horrek eskaintzen zituen pribilejioek jarduera ekonomikoaren suspertzea eta merkataritzaren zabalkuntza ahalbideratu zituzten. Itsasoari eta Garraitz edo San Nikolas irlari begira kokatuta dagoen herria da Lekeitio. Horregatik, arrantza eta nabigaziorako abantailez baliatuta, horren inguruan hedatu zen herriko bizitza ekonomiko eta kulturala