ARGIA.eus

2020ko abenduaren 03a

«BANDERIZOEK EZ ZUTEN IDEOLOGIARIK, MOMENTUAN KOMENI ZENA BAINO»

Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2001eko irailaren 23a
Larrabetzuko biztanleak, adarraren deiak esnatuta, asalduturik irten ziren kalera 1444ko maiatzeko egun hartan. Behi bat jeizteko behar dena baino denbora gutxiagoan, borrokarako adinean ziren gizon guztiak eta emakume batzuk prest zeuden eurena defendatzeko. Oinaztarrak eta ganboarrak, Butroeko eta Abendañoko jaunak buru, herrira iristear ziren. Hori dio behintzat Toti Martinez de Lezeak «Señor de la Guerra» bere azken nobelan. Beregana hurbildu garenean, Larrabetzu lasai dago.

Zer dela eta aukeratu zenituen bandoen gatazkak nobela honetarako?
Euskal Herriko Erdi Aroko nobela historikoa ezin da idatzi banderizoak aipatu gabe. Euskal Herrian bi edo hiru mendeetan gertatutako guztia baldintzatu zuen.

Eta zergatik Arrasateko sutea?
Gatazka honen adibiderik krudelena dela esan daiteke. Hiria txikitu egin zuten, bertako zapatari, burdingile, jostun eta zer ikusirik ez zeukan beste hainbat biztanle barne. Izugarria izan zen.

Nola prestatzen duzu horrelako liburu bat informazio historikoari dagokionez?
Bibliografia irakurtzen dut batetik. Gero kokalekuetara ere joaten naiz. Ezin dut mendi bat jarri ez dagoen tokian. Prozesuaren zati hau oso interesgarria da. Kasu honetan Aramaio ingurua Leintz bailara, Arrasate, Oñati... inguruan ibili behar izan dut eta oso polita izan da. Gure herria hobeto ezagutzen ikasten ari naiz lan honi esker.

Ezer berririk ikasi al duzu banderizoen inguruan?
Lehen ez nuen oso garbi zergatik borrokatzen zuten. Eta orain garbi al dut? Bada, ez. Agintea lortzeko borrokak ziren, sinpleki, bestea baino gehiago izateko borrokak. Gatazka arrazoitzeko hainbat hipotesi eman da. Baina seguruaski ez da ahalegin berezirik egin behar arrazoiaren bila. Gaztelakoak izan nahi zutela, Nafarroakoak izan nahi zutela... baina azkenean hori bost axola zitzaien. Teorian Nafarroaren aldekoak zirenak Gaztelaren alde borrokatu zuten komeni zitzaienean. Gerrari esker pribilegioak jasotzen zituzten, lurrak, bidesariak, zergak... beste guztiak ez zien axola. Zein ideologia zuten? Batere ez. Komeni zena.

Nobela historikoa idazten duzunean zein da zure helburua, nobela bat eskaintzea edo historia hedatzea?
Niri betitik gustatu izan zait nobela historikoa, historia ikasteko modu oso erraza iruditzen zait. Biak batera joan daitezen nahi dut. Bietako batek huts eginez gero, nobelaren trama kaskarra baldin bada edo kontatzen duen historia faltsua bada, interesa galtzen dut. Nire ustez azken aldiko historia nobelagileak nahiko objektiboak dira zentzu horretan. Historiaz hitz egiten duzunean haien tokian jartzen saiatu behar duzu. Pentsa dezakezu banderizoak izugarri barbaroak zirela, baina horrela izan ziren heziak. Guretzat astakeria dirudiena haientzat naturala zen.

Nobelako pertsonaia batzuk errealak dira, beste batzuk ordea zuk asmatuak.
Oraingoan gutxi izan dira asmatutakoak. Hainbeste banderizo zegoen, zaila dela gehiago asmatzea! Baina elkarrizketak asmatzen dituzu, eta izaerak ere bai. Ez baitzaigu deskribapen zehatzik iritsi. Errazagoa da pertsonaiak asmatzea, horiekin nahi duzuna egin baitezakezu. Pertsonaia errealekin kontuz ibili behar duzu eta historiagileek jasotako pertsonaia horien ibilbidean oinarritu. Pentsatzekoa da Gebarako jaunak ez zuela zerikusirik Butroerekin, esaterako, azken hau bere dorrean bizi baita, Aramoioko bere lurretan, Gebarak gortearekin harreman estuak dituen bitartean.

Gertakizun historiko hutsaz haratago garai hartako eguneroko bizitza islatzen duzu. «La Herbolera»n sendabelarren gaia bezala, oraingoan burdingintzaren munduan sakondu duzu.
Lanbide desberdinak ezagutaraztea gustatzen zait. Gainera Arrasatetaz ezin da hitz egin burdinoletaz hitz egin gabe. Gainera, beti borrokan ari ziren hauentzako armak nork egiten zituen?

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Leinu Gerrak

Leinu Gerrak kanaletik interesatuko zaizu...





Azkenak
EGILEA
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude