ARANO, JARDUERA TRADIZIONALEN BILGUNEA

Lierni Arrieta
1999ko urtarrilaren 24a
Ibilbidea, Arano herrian bertan hasiko dugu hilerrira doan bidea jarraituz, eskuinean Aranomendi utziko dugu. Ia kilometro bat egin baino lehenago San Rokeko ermita ikusiko dugu, kanpotik itxura xumea du baina ateko leihatilatik baseliza gozoa agertuko zaigu. Pistan zehar pago iladek lagunduko digute eta bide batez, pago-motz eta pago-lizarren arteko desberdintasuna argi ikusiko dugu. Pago-motzak, 2 metroko altuera hartzen zutenean kimatu egiten ziren, bertatik, ikatzetarako egurra eta aziendentzat udaberriko hosto xamurrak izateko. Pago lizarrak aldiz ez ziren kimatzen ohol eta egur sendoa lortzeko; poliki-poliki izugarri luzatu dira. Ondorioz, gaur egungo zuhaitzak, gure ekintzen eta gure aitzindarien kudeaketaren araberakoak dira.
Aranomendi eta Urkamendi arteko lepoan pista utzi eta eskuineko bidezidorra jarraituko dugu. Ezkerrean burdin erreka doalarik, haran osoaren ikuspegi ederra behatuko da hemendik. Iratzez estalitako zelaietan harizti eta pagadi txikiak zeharkatuko ditugu. Merezi du zuhaitz hauei begira arretaz geratzea. Zuhaitz bakoitzaren ezaugarriei baino, zuhaitz multzo hauen antolaketari gehiago. Zuhaitz andanari begiratuz gero, landatuak direla nabarmentzen da, ez baitira naturan zuhaitzak errenkadan hazten, ezta guztiak adin berekoak izaten ere. Bestalde, monotonia honek basoen ustiaketa errazten du. Hemen kilometro t'erdi egin ondoren, Burdin izeneko eraberritu berria den borda dago. Bidea jarraiturik mihurak kolonizatua duen zuhaitz bakarti bat ikusten da. Mihura, zuhaitzen gainean sustraiak botatzen dituen erdibizkarroia da eta bere osagaietako bat tumoreen inhibitzailea omen da.
Bidezidorretik irten eta goiko lepora igoz, Añonerekin topatuko gara, mairubaratzez jositako gaina, baina bidea jarraitu eta mendixkari buelta emango diogu. Eskuinera joz abereen beharrak asetzea helburu duten zelaietan garo-metak agertzen zaizkigu. Garo honek, azpiak egiteko balio du, abereak bertan atseden hartu eta egin beharrak eginda, ongarri moduan erabiltzen delarik. Beste bost kilometrotan zelai eta borda artean igaroko gara eta argi adierazitako bidegurutzean Burdin Aroko (800-300 k.a.) mairubaratzak topatzen dira plaka adierazgarri eta guzti dutenak, beraien ezaugarriak jakitera emanez.
Bi bidetatik itzul gaitezke Hernani eta Goizueta arteko Arano herrira. Batetik, eskuineko bidean jarrai genezake pistan zehar eta bestetik, mendiaren tontorra segi dezakegu eta bide batez mairubaratzak eta paisajeak behatu. Azken bide hau haize asko dagoenean ez da erosoa izaten.
Pista jarraitzea erabakitzen badugu, bi iturri pasako ditugu eta, iturri ingurutan dagoen hezetasuna dela-eta, iratzeak eta goroldioak ugaldu egiten dira hauek ur asko eskatzen baitute. 3 metrotara lehenengo bidegurutzea dago eta bertatik San Rokeko ermitan barrena Aranora itzuliko gara
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2019-03-24 | Garazi Zabaleta
Larre motzean zaildutako laborari tematiak

Lurrari, ekoizle txikiei, baserriari eta elikadura burujabetzari lotutako proiektu ugari ari da sortzen Euskal Herrian azken urteotan, kontsumo elkarteak eta baserritarren sareak esaterako. Baina, ez al da kontraesankorra ustezko garai "oparo" honetan proiektu agroekologiko ugarik ateak itxi behar izatea? Edo nekazari asko egoera oso zailean egotea? Ba al dakigu nola bizi diren gure hurbileko ekoizleak?


Turismoa, milioika mundutar aberatsen luxu masifikatu baina lurrak jasan ezin hori

2018an mugaz gaineko 1.400 milioi bidaia zenbatu ziren munduan, duela 50 urte luxua zena zenbateraino demokratizatu den seinale. “Demokratizatu”, diozu? Lurra planetako hamabost biztanletatik batek bisita ditzake gainerako hamalauak, baina hauek ezingo dute joan bakar haren sorterrira... ez bederen opor usainean. Atsedenezko bidaien koste-etekinen banaketak injustizia neurri bera dauka: turismoak jendeen arteko desberdintasunak handiagotzen ditu.


2019-03-24
Riddancebus

2019-03-24 | Kepa Matxain
Debako Arte Eskola
Mitotik zerbait berria eraiki

Debako Arte Eskola itxi dute. 1970ean sortu zuen Jorge Oteizak bere programa kultural eta politikoa martxan jartzeko, baina ez zitzaion esperimentua ondo atera. 80ko hamarkada hasieran bigarren fase bati ekin zion, iazko abenduan udalbatzak ixtea onartu zuen arte. Arte Eskola Bizirik plataformak jardunaldi batzuk antolatu ditu martxoaren 23an, itxiera salatzeko eta aurrerantzean Arte Eskolak hartu behar lukeen norabidea birpentsatzeko.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude