Imuntzo eta Beloki: «Eboluzioari ateak zabaldu behar zaizkio»


1991ko urtarrilaren 27an
Kazetaritza independenteak herritarren babesa du arnas
Imuntzo eta Belokirekin trikitixaz
Doinu biziak eta musika molde berriak plazaratuko dituzte soinu eta panderojoleok
Imuntzo eta Beloki: «Eboluzioari ateak zabaldu behar zaizkio»
Baserriak eman zion izengoitia Juan Ramon Azpitarteri, Imuntzo. Eleuterio Jauregik, Makalok, bigarren abizena nahiago izan zuen musika kontuetarako, lehena ezaguna izaki, eta lagun artekoa, berriz, Imuntzori gustatu ez zitzaiolako. Animoak piztuta, trikitixa medio, umore eta festagiroa zabaltzen ederki asmatu duen bikote honek, aurki jarriko du bere sorpresatxoa kalean.
ARGIA. Nola ikusten duzue eratu berria den Trikitilari Elkartea?
IMUNTZO, Bilera burutzeko adina jende urtean behin bakarrik lortzen du Trikitilari Elkarteak. Biltzen diren 50-60 horietatik gehiengoa zaharra da, aspaldi honetan trikitixa munduan gehiegi ez dabilena, eginkizun nagusitzat omenaldia antolatzea duena. Ez diot meriturik kentzen inori gorazarrea eskaintzeari, ez dut egin behar ote den zalantzan jartzen, baina gazteei interesatzen zaizkien gaiak, txapelketak esate batera, ez dira aipatu ere egiten.
BELOKI Trikitixaren mesederako egin lezakeen guztia ongi etorria da. Beste edozertan jarri aurretik, ordea, ilun dauden kontuak behin betirako argitzea luke eginkizunik premiazkoena. Azken aurreko txapelketatik honuntz, lau urteetan ezagutu ditugun berrikutzak zer diren azaldu behar du, eta bide batez zer den fandangoa, zer trikitixa, zein den historia, nondik datozen aldaketak eta nora garamatzaten argitu. Debatea serio sortu behar da, ezeren beldurrik gabe, aportazioak egiten dituen jendeari deitu eta haiekin eztabaidari ekin behar zaio.
ARGIA. Zer iruditzen zaizkizue txapelketak?
IMUNTZO. Jende asko biltzen duten neurrian interesgarriak dira, gazteria zaletu egiten dute. Kontu haundia behar du izan, ordea, antolatzaileak. Ezin zaio sormenari inolako mugarik jarri. Eboluzioari ateak zabaldu behar zaizkio, trikitixa hil egingo bait da bestela.
BELOKI. Joera berrietan hasi direnei ez zaie meritua aitortu, ez da hauen sormena zuzen baloratzen jakin izan. Erraza da oso betidanik entzun izan dugun klasikoaren arabera juzkatzea piezak. Belarrietara sekula iritsi ez zaigunari eritzia errespetoz emateko gauza ez gara izan.
ARGIA. Txapelketa eskaera badago. Zabaltasuna behar omen da. Posible al da denentzako balio izango duten erizpideak finkatzea?
BELOKl. Argitzeke dauden arazoei irtenbidea aurkitzen ez zaien arte harritzen zait.
ARGIA. Joera berriei ateak isten zaizkiela diozue. Aldatuko al da egoera?
BELOKI. Ateak itxi baino, itxita zeuden lehendik, ez bait da inoiz azterketa sakonik egin. Jendea oso tradizionalista izatea, eta hortik dator iskanbila guztia, onargarria izan liteke, baina hitz egin dezagun, ideiak sortuko dira. 86ko txapelketan jendeak betikoa entzungo zuela uste zuen, baina han tokatu zitzaiona oso diferente eta nahasia egin zitzaion. Ez zuen salto ikaragarri hori onartu.
ARGIA. Onartuko al du?
IMUNTZO.-Denbora medio.
ARGIA. Nondik datorkizue bokazioa?
IMUNTZO. Gurean ibiltzen zen artzaiak irakatsi zizkidan neri hark zekizkien kantuak. Hari esker hasi nintzen musika maitatzen. Bost urte nituen orduan. Sei bat urte nituela solfeo ikasten hasi nintzen. Solfeo bost urteak egin, armonia bi, eta soinu haundia hiru urte egin nituen. Hamalau urte betetzerako, seko nazkatuta, utzi egin nion eta trikitiari ekin nion.
BELOKI. Nik dantza izan dut gustoko. Trikitixak, egia esan, ez ninduen gehiegi erakarizen hasieran, Imuntzo ezagutu nuen arte. Nere lehenengo saioa atabalarekin egin nuen musika munduan, txistulariekin jotzen nuen. Horixe lehenengo instrumentua. Gero txaranga batean hasi nintzen. Azkenean, Albizturko pandero-jolearengana jo eta harekin ikasi nituen lehenengo kolpeak, atabala medio erritmoari heltzea ez zitzaidan zaila egin.
ARGIA. Nolakoa dator azkenengo diskoa?
IMUNTZO. Aurreko diskoko kantuak goxoagoak, melodikoagoak, sentimentalagoak dira oraingoan grabatu ditugunak baino. Disko berrian kaleratuko ditugunak, soinu aldetik bizi-biziak, digitazio haundikoak izango dira.
ARGIA. Soinu eta panderoaz gain, beste instrumenturik disko honetan?
IMUNTZO. Lehenengo kantua baladen tankerakoa da, lentoa. Horretan pianoa, bibolina, eta txeloa agertzen dira soinu eta panderoaren lagungarri. Bigarren kantuan, bateria, akustika, flauta eta klarinetea. Tronpetak, teklatuak,...
ARGIA. Horrek zer esan nahi du klasiko bihurtu zaretela?
IMUNTZO. Ez, erritmo aldetik bizi-biziak dira, alaigarriak, lehengoen antzean, baina musikalki oraingo erakoak dira.
ARGIA. Norenak dira doinuak?
IMUNTZO. Musika geurea da. Epelarrek ere parte duela esan beharra dago. Hark, nahiz eta panderoa utzia izan, asko lagundu digu.
ARGIA. Kantuen letrak, norenak dira?
BELOKI. Letrekin ni arduratu nintzen. Batzuk nik asmatutakoak dira, beste batzuk liburu zahar eta berrietatik hartu eta moldatu ditudanak, Joxe Austin Arrieta, Aresti eta beste hainbat autoreen letrak hartu eta errima eta neurria egokitu dizkiedanak. Beste batzuk Pello Zubiriak, Mikel Mendizabalek, Joxean Ormazabalek, Narbartek... guretzat bereziki sortu dituzte.
Gaien aldetik, ironikoak, ekologiari buruzkoak, Egunkariari eskainitakoa,... zerrenda zabala osatzen saiatu gara.
ARGIA. Zer du on trikitixak?
IMUNTZO. Izugarri indatzen ari dela, gazteen artean batez ere.
BELOKI Azken urteotan, apreziorik bat ere ez zitzaion lekuetan agertzen hasi dela. Rock munduari begiratuz gero, maiz hartu izan da kontutan. Diskoteketan ere jotzen da trikitixa gaur egun. Ez da berbenetako lagungarri soila, protagonista ere bada.
ARGIA. Ez al da trikitixa, modernizatze bide horretan agortzen ari? Ez al da instrumentu bat gehiago bilatatzen ari?
BELOKI. Beste hainbat instrumenturekin jotzeak ez du agortzen ari dela esan nahi. Alderantziz dela esango nuke. Orain arte beharrik izan ez duenak trikitixara jo izana erakargarritasuna somatu dion seinale.
IMUNTZO. Trikitixa beste edozein instrumenturen mailakotzat jotzen da gaur egun. Garai batean talde batek sortutako kantuak jotzea agintzen zitzaion trikitilariei. Orain, ordea, trikitilariek sortutako kantuak jotzen dituzte taldeek.
BELOKI. Modernizatzea ez da sekula egin ez dena egitea. Taldeen mailakoa izatera heltzen ari da.
ARGIA. Orduan, hamar urteren buruan, altaboza jarri eta soinua eta panderoa joko da ala ez?
IMUNTZO. Denetarako jendea dagoen bezala, horretarako ere izango da hor. Toki aproposak ere egongo dira. Gaur egungo festa askok horretan iraungo du.
ARGIA. Zein da zuen bidea, taldea?
IMUNTZO, Ez dakit. Ez gara horretan pentsatzen jarri. Ez dugu etorkizunerako planik egitea maite.
ARGIA. Zer du txar trikitixak?
BELOKl. Egia da azken lau urteotan trikitixa asko zabaldu dela, leku askotara heltzen dela, jendeak gauzak antolatzen dituela, baina honek ere badu bere alde txarra. Txapelketa gehiegi antolatzen da, haurrekin batik bat. Honek umeak gehiegi erabiltzea dakar.
IMUNTZO. Beste alde batetik ere, batzuk sakela ederki berotuko dute umeen kontura. Ez da bide egokia.
BELOKI. Ikusi izan ditugu umeak negarrez, gurasoak elkarrekin haserre, epaimahaikoekin marmarrean. Askotan gurasoen frustrazioen ispilu dira gauza hanek. Okerreko pausoak ematen dira.
ARGIA. Ikasleari ba al dakarkio abantailarik txapelketak?
IMUNTZO. Abantailarik? Endredo besterik ez dira. Lau pieza ikasi eta menderatu arte izugarrizko denboraldia egin behar duzu soinua hartuta. Tentsio haundia jasaten da. Ondo irteten ez bada, gehienetan, bihotzondoko ederra hartu eta etxera! Txapelketan parte hartu behar duen umeak bizpahiru ordu eskaini behar dizkio egunero soinuari, eta estudioak?
ARGIA. Zertan erakusten zaio ikasleari trikitixa eskoletan?
IMUNTZO. Kantuak ikasten aurrena. Kantua ikasi eta menderatutakoan, piezari bere zentzua ematen, gozatzen, ze erritmotan jotzen den, parte bakoitza nola jo beharra dagoen, gozo-gozo jo behar badute nola, garbi jo behar denean nola...
ARGIA. Non geratzen da guzti horretan bakoitzaren nortasuna?
IMUNTZO, Zenbaiti antzematen zaio, baina oso gutxiri.
ARGIA. Bultzatzen al dituzue ikasleak gauza berriak egitera?
IMUNTZO. Nik bai, baina ez dira atrebitzen. Musika ondo jakin behar da, akaso, horretarako. Dakigunok ere ez dugu aparteko saiorik egiten askotan.

Mie1 Anjel Arana J.J. Petrikorena
42-44


GaiezKulturaArgitalgintArgitalpenaDiskoak
GaiezKulturaMusikaArgitalpenaDiskoak
GaiezKulturaMusikaMusika tradTrikitixaTrikitilariIMUNTZOET2
PertsonaiazIMUNTZOET2
EgileezARANA3Kultura
EgileezPETRIKOREN1Kultura

Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude