‘Txolin’, pertsonaia berria tradiziorako


1988ko otsailaren 14an
Inoiz baino beharrezkoagoak dira eskuin muturraren gezurrei
aurre egingo dieten hedabide independenteak
18lOeko alkate mozkor, euskaldun gerrilaria berpiztu dute Berriozar-en
'Txolin', pertsonaia berria tradiziorako
Iazkoan ihauteri berriak sortu ziren Iruñerrian, eta horien artetik bitxi eta interesgarriena Berriozarko kasua iruditu zaigu. Han, sekulan ez bazen ihauteririk egin ere, iazkoan berriro martxan jartzea lortu zuten 'Txolin' pertsonaiaren inguruan, 1810.ean alkate mozkor eta euskaldun gerrilari izan zena berpiztuz.
ARGIA.–Nolatan iritsi zineten herrian ihauteri berria sortzeko ideiara?
PERNANDO BARRENA.–Aspalditik genuen Berriozarko herriari ihauteri propioa emateko gogoa; honela, Diputazioko Artxibategia eta zenbait liburu eta izkribu zaharretan mihaka ibili ginen herri honetan aintzina ihauteririk izan zenentz jakin asmoz, eta hainbat saiatu arren ez genuen ohitura propiorik aurkitu. Orduan, herriari ihauteri propioa ematea otu zitzaigun, eta AEK-n Kulturgintza inguruan daramagun bidearekin lotu genezakeela ikusi genuen, eta bai hala egin ere.
A.–Ihauteri berria egiten hasi eta pertsonala ere jarri zenuten. Zergatik 'Txolin'?-Zer ezaugarri ditu pertsonaia honek ihauteriaren ardatz izateko?
P.B.–Aipatu ihauteri propioa, gurea, indartzeko pertsonaia jakin baten inguruan egitea interesgarriago iruditu zitzaigun. Zenbait pertsonaia aztertu ondoren alai eta bitxienarengatik egin genuen apostu. Hau 'Txolin' izengoitiz ezagutu zutena suertatu zen.
Felix Sarasa, hau bait zen bere benetako izena, Berriosuson jaio eta Artikako alkate izan zen 1.810ean. Euskara hutsez hitz egiten zuen, ez bait zekien gazteleraz. Gustoko zuen zurrutean ibiltzea eta horregatik bere borrokakideek 'Txolin' dei egiten zioten. Frantsesek Euskal Herria hartu zutenean Txolinek gerrilari talde bat prestatu zuen hauei aurre egiteko, eta Espoz eta Mina jeneral karlistaren aginduetara ibili zen. Gerrilari ona eta argia omen zen eta hainbat ekintzatan parte hartu ondoren, oso gerrilari arriskutsua zela konturaturik, Nafarroako Gobernadore frantsesak, Reille konteak, prezio jarri zion Txolinen buruari, berarengatik bi mila duro eskeiniz.
A.–Idela AEK-tik sortu da. Nola lortu zenuten herriak bere egitea idela hau?
P.B.–Gure gogoan argi genuen ihauteriak guztiz herritarra behar zuela izan. Hori lortzeko modu egokiena herriko kultur talde zein herri erakundeekin harremanetan jartzea iruditu zitzaigun. Egin eta jendeari gustatu zitzaion, eta herriak bere egin zuen proiektua. Oso ongi onartu zuten denek ere. Horrela, bakoitzak, zegokion ardura hartu zuen lanerako orduan ihauteria aurrera atera zedin.
A.– Noren laguntza zeuenganatu zenuten ihardun honetarako?
P.B.–Montaiak nahiko giro sortu zuen herrian eta jende asko etorri zitzaigun bere laguntza eskeiniz. Prestaketan herriko ia erakunde guztiek parte hartu zuten; beraz, balorazioa ezin positiboagoa. Jadanik Txolinen izena Berriozarko ihauteri propioekin lotzen ari garela uste dugu, eta hori da gure helburua, Lantzen Miel Otxinekin, edo Altsasun Momotxorroekin gertatzen den gisan.
A.–Eta aurtengorako?
P.B.–Prebisioak ezin hobeak dira. Gau-Eskolan lanean hasiak gara, eta erakunde guztiekin harremanetan gaude lanerako. Aurtengo berrikuntza bertako dantzari taldeak iaz sortutako abestiaren inguruan asmatu duen dantza, Txolin-dantza. Dantza hori jende guztiak ikas dezan jadanik martxan dute ikastaro berezi bat. Montaiari erakargarritasun berria emango dio honek. Urtero zer edo zer berri ateratzea espero dugu, ihauteri aberatsa lortu arte. Guzti hau otsailak 13, larunbatean izango da.
AKERBELTZ

Iaz Iruñerrian sortu ziren Ihauteri berrien adibidea dugu Berriozarkoa.
24

GaiezGizarteaOspakizunak
PertsonaiazBARRENA1
EgileezAKERBELTZ1Gizartea

Azkenak
2025-08-30 | Patxi Aznar
Beste urrats oker bat

Duela gutxi, Netanyahuren gobernuak, AEBen baimenarekin, legez kanpoko jarduerarekin jarraitzea erabaki du Gazan, eta zerrenda osoaren kontrola hartzea. Historia pixka bat egingo dut ez zaidalako zuzena iruditzen komunikabide edo kazetari batzuek Gazan gertatzen ari dena 2023ko... [+]


2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatu dituelakoan

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


Eguneraketa berriak daude