Juan Luis Zabala, Giza-Izaera Amildegiaren Ertzean Jarri Nahian

1987ko maiatzaren 03a
Juan Luis Zabala idazleari elkarrizketa
Juan Luis Zabala, Giza-Izaera Amildegiaren Ertzean Jarri Nahian
«Ahanzturaren Artxipielagoa» Narrazio Bilduma Kaleratu Berri Du, Bigarren Liburua Delarik
Juan Luiz Zabala 24 urte inguruko narradorea dugu, eta duela bi urte nobela saion batekin sorprenditu bagintuen, oraingoan narrazio-bilduma batekin datorkigu:úAhanzturaren artxipielagoa. Gaur egun, Andoainen euskarazko klaseak ematen ditu, eta bere begiradan gazte bihurri baina erdi-filosofoaren itzala antzeman daiteke.
ARGIA.ðGaur egunetik ikusia, nola sentitzen duzu zure lehenengo nobela, "Zigarrokin ziztrin baten azken keak"?
J.L. ZABALA.ðAhaztuta, neurri haundi batean. Ahaztuta diot, orain ez nukeelako horrelako zerbait egingo. Azkue saria eman ziotenean epai-mahaian Anjel Zelaieta zegoen, eta berak prentsaurrekoetan esan zuen nobela hori nobela unibertsitarioa zela, eta horretan esan behar da asmatu egin zuela. Nobela hura, neurri batean, unibertsitateko klaseetan ikasitako gauzetan oinarritutako zerbait zen. Batez ere surrealismoari buruz erakutsi zizkigutenak isladatzen dira bertan. Nobela hura egin nuenean buruan nituen gauzak orain piska bat alde batera utzita ditut. Garbi daukat beste bide berri batzutatik nabilela.
A.ðLehenengo nobela hora eta beste narrazio-liburu honen artean badira konstante batzu. Leku izenak, tematika aldetik... hori zarbait konszientea al da?
J.L.Z.ðKonszientea? Ez. Gertatzen da garai hartako zenbait gauzaðgaiak, esate bateraðzailak direla aldatzen. Lehen esaten nituen gauza asko orain ere esango ditut, eta ez naiz ni izango hori esaten lehena. Literaturan behin eta berriz gauza berak esaten dira. Gauzak esateko era desberdinak daude, eta horretan saiatzen gara.
A.ðZure tematika nahiko fatala da, ezta? Tristura, bakardadea, gaisotasuna, heriotzearen hurbiltasuna...
J.L.Z.ðBeno, eta norena ez? Literaturan, nik uste, pesimismoa askoz zabalduagoa da optimismoa baino. Eta literaturan ezezik, ez dakit, filosofian ere beharbada bai. Eta kaleko jendearen elkar hizketetan ere nabaritzen da. Ikusten da jendea pozik dabilela, bai, baina gero hizketan konturatzen zara jenderik alaienak ere hizketan bere neurak kontatzen hasten denean zera esaten dizu: bizimodu hau gezur bat dela, mila modutara esaten dizkizu pesimismora jotzen duten betiko gauzak. Literaturan oso arraroa da benetako alaitasuna ematen duten gauzak irakurtzea. Ez da nire kontua bakarrik.
A.ðPesiamismo eta fatalismo horrekin batera, ironia edo umore fin bat ere nabari da lanotan. Ez al dago gaizki ulertua izateko arriskurik?
J.L.Z.ðNik neuk bedut umore bat oso berezia, oso neurea dena. Idazterakoan ezezik, hizketan eta lagunartean ere nabaritzen dut umore hori. Umore surrealista samarra beharbada. Umore hori liburuan ere nabari da. Gainera, pentsatzen dut horrelako umorea hobe dela liburuetarako, hizketarako baino. Lagunartean horrelako gauzek batzutan ez dute hainbeste grazia egiten, eta liburuan igual hobeto gelditzen dira. Nik batzutan nire ustez oso ona den txiste bat kontatzen dut eta inork ez du barrerik egiten. Beste batek txiste txarra egiten du eta kristo guztia barrez. Umorea beti gauza erlatiboa da.
A.ðHasieran, liburu honekin, beste asmo desberdinik al zenuen?
J.L.Z.ðBai, hasieran zirriborro batzu izateko asmoz jaio ziren, apunte modura. Egia esan, nahiko testu arraroak gertatzen dira, xelebre samarrak dira guztiak, baina badute lotura bat haien artean, lehenengo pertsonan idatziak izateaz gain, badute halako aitorpen kutsu bat guztiek. «Amildegiaren ertzean» daudela esango nuke, edo behintzat hori izan zen Eusko Jaurlaritzan beka eskatzeko erabili nuen esamoldea: «giza-izaeraren amildegiaren ertzean kokatzen gaituzten testuak izango dira guztiak».
A.ðHiru edo lau urtetan bi liburu honek jarraian idezteak ba al du kontinuitate asmorik atzean? Jarraipen asmorik?
J.L.Z.ðOrain dela gutxi nire apunte koadernoan idatzi nuen literatura nire erlijioa dela. Nik hala sentitzen dut batzutan. Bizimodu honetan zerbaiti heldu behar zaio eta nik literaturari heltzen diot. Kristaua mezatara joaten denean eta jaunartzen duenean lasai gelditzen da. Horrelako zerbait izango litzateke nire literaturarekin. Bizitza honetan lana egin dezakezu, lagunekin ibili, gauzak aldatu nahiak ere konpromisoak ekartzen ditu... Ni horietan ere ibiltzen naiz baina ez naute asetzen. Ni benetan gustora uzten nauena zerbait idatzi dudala ikustea da. Hau idatzi dut, lehenago ere beste zerbait idatzi nuen, idazten segitzeko asmoa daukat... hori ikusteak uzten nau pozik. Inportantea da zentzu batean baina beste zentzu batean ez. Esan nahi dut literatura nire erlijioa dela, baina ez naiz debotoa.
A.ðZure liburuak irakurrita, harrigarri samarra egiten da poeta ere ez izatea, oso hizkera poetikoa darabilzu eta...
J.L.Z.ðBertso librea asmatu zenetik, prosa eta poesiaren artean ez dago halako barrera haundirik. Nik beti esan dut liburu hau oso poetikoa dela, prosa poetiko pasarte batzu badirela. Ez dago garbi liburu zein jenerotakoa den, ipuinak badira, baina beno, ez dute titulurik, eta poesia asko dago tartean.
A.ðZuk ipuin bati zer eskatzen diozu batez ere, erreflexioak agertzea, istorio borobilak osatzea...?
J.L.Z.ðAzken aldian egiten ari naizen ipuinei bakarrik eskatzen diedana irudia da., iradokorra edo sujerentea izatea. Ipuin horiek irudi batzuren deskribapena dira, nolabait esateagatik zinematografikoa. Besterik gabe, eskatzen diedana hauxe da: irudi horiek nire gogoa asetzea. Gero kontaerak ere ba dira, gauzak gertatzen dira baina gertaera horiek ez dira oso logikoak, irudiak berak garrantzia haundiagoa dauka istorioaren garapena baino.
JOSU LANDA

Literatura nire erlijioa da, baina ez naiz oso debotoa.
Juan Luis Zabala, bere azken liburuko alea begiztatzen: "Ahanzturaren artxigielagoa".

46-47

Gaiez\Kultura\Argitalgint\Argitalpena\Liburuak\Literatur l
Gaiez\Kultura\Literatura\Argitalpena\Narratiba
Gaiez\Kultura\Literatura\Idazleak\ZABALA5
Pertsonaiaz\ZABALA5
Egileez\LANDA2\Kultura
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2018-08-21 | Estitxu Eizagirre
Txirritaren "delituzko" 14 bertsoek zer zioten bada?

Mikel Taberna idazleak eta Beñat Hach Embarek Bertsolari aldizkariko zuzendariak abuztuaren 20an aurkeztu zuten berria: Txirrita Iruñeko auzitegiak kondenatu zuela bertsoz Legasako alkate ohi Eusebio Babaze “iraintzea” egotzita. Iruñeko Lurralde Entzutegiko 205 liburuan aurkitu du Mikel Tabernak Txirrita kondenatu zuen epaia: 1916ko azaroaren 6ko data darama. (Auziaz gehiago jakiteko, irakurri hemen). Tamalez, jatorrizko bertsoak, euskarazkoak, ez ditu inon... [+]


"Chicha" Mariani hil da, Maiatzeko Plazako Amonen sortzaileetako bat

La Platako erietxe batean zegoen ingresaturik 'Chicha' Mariani. Giza eskubideen aldeko ekintzaile ezaguna zen.


2018-08-21 | Nahia Ibarzabal
Uri Avnery israeldar bakezalea hil da

Kazetari, politikari ezkertiar eta bakezale israeldarra astelehenean hil da 94 urte zituela gaixotasun baten ondorioz Tel Aviveko ospitalean.


2018-08-21 | ARGIA
'La Manada'-ko bortxatzaileak udal igerileku batzuetatik kanporatu dituzte

Sevillako (Andaluzia) Palomares del Rio herriko udal igerilekuetan agerraldia egin dute Sanferminetako talde bortxaketa burutu zuten zenbait kidek, eta herritarrek instalazioetatik kanporatu dituzte.


Zortzi eguneko erregulazio espedientea Landabenen

Europak arau berria zabaldu du autoentzako motorren emisioa eta kontsumoa zorrotzago neurtzeko. Landabenekora ez dira heldu homologazio berrira egokitutako motorrak. Horregatik dago lan gutxiago.


2018-08-21 | Nahia Ibarzabal
"Pensilvaniako apaiztegietan pedofiloak hezten dituzte"

Mila adingabek baino gehiagok pairatu zituzten apaizen abusuak, txosten batek azaltzera eman duenez. John Delabey da biktimetako bat eta gertakariaren xehetasunak azaldu ditu EFEk egindako elkarrizketan.


2018-08-21 | Nahia Ibarzabal
"Berdintasunean bizi gara gaur egun baieztapena, zoritxarrez, ez da errealitatearen isla"

Gizarte parekidea lortzeko prozesu hezitzailean, zenbait elementuk duten garrantzia azpimarratu du Kalaka enpresako Ilazki Gainza formatzaile feministak Hik Hasin.


Solana: "Negoziatuz gero, lehenago har genezakeen erabakia"

“Inportantea zen mahaian esertzea, epaileak hustea agindu baino lehen. Guk elkar ulertzeko borondatea ikusiz gero, gerora erabaki duguna erabaki genezakeen”, hau da, huste eskaera behin-behinean etetea. Hala azaldu du Nafarroako Gobernuaren eledun Maria Solanak Euskalerria Irratian.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude