ARGIA.eus

2022ko ekainaren 25a

Eragileen plaza!

SORTU KONTUA
2022-01-23 18:29

Nafarroako Parlamentuko talde politiko guztiei aurkeztu zaie Valle de Odieta eta HTN enpresek Caparrosoko makrogranjan izandako irregulartasun ugariei buruzko txostena. Compañía de las 3 Erres, Hacendera, Alnus eta Marcilla Viva kolektiboek egindako txostena da, eta beste talde askok babestu eta zabaldu dugu.

Hona hemen prentsaurrekoaren testua: «2021eko irailaren 10ean, behean sinatzen duten elkarteek Caparroson dituen instalazioetan (esnetarako behi-aziendaren ustiategia eta minda-biodigestorea) Valle de Odieta-HTN enpresak izandako irregulartasun ugarien berri ematen duen dokumentu bat eman zieten arduradun politikoei Nafarroako Parlamentuan.

NAFARROAKO GOBERNUKO PARLAMENTARIEI EMANDAKO DOKUMENTUAREN

HELBURUAK

Esparru politikoko arduradunei Odieta-HTN Haranak egindako etengabeko irregulartasunen eta ingurumen-delituen berri ematea, informazioa aztertu ondoren, Legebiltzarreko galderak egin ahal izan ditzaten, opakututa dauden alderdi batzuk argitzeko, eta behin eta berriz azpimarratzeko jarduerak instalazioaren ingurunean eragiten dituen inpaktuen aurrean ekintzak ez geldiarazteko.

Alderdi politiko guztien bitartez, honako eskaera hauek egitea Nafarroako Gobernuari, klima-aldaketaren aurka eta lurraldearen defentsan azkar eta erantzun ausartekin, batzuetan ez oso herrikoiekin, joka dezan:

Premiazko luzamendua, abeltzaintza-ustiapen intentsiborako lizentzia berririk eman ez dadin, edo lehendik daudenak handitu ez daitezen, eta lehendik emandakoak berrikus ez daitezen.

Lege zorrotz baten promulgazioa, Europako politikan oinarrituz, abeltzaintza industriala arautu eta mugatuko duena eta abeletxe txiki eta ertainetan oinarritutako abeltzaintza estentsiboko eredu iraunkor bat sustatuko duena, lan duina eskaintzen duena, landa-inguruneko biztanleria finkatzen duena eta osasuna, bizitza eta ingurumena zaintzen dituena.

Autonomia-erkidegoen arteko hondakin organikoen lekualdaketak berehala geldiaraztea.

Era berean, eskaera horiek Estatuko Gobernuari helarazteko eskatzea, Nekazaritza, Arrantza eta Elikadura Ministerioaren eta Trantsizio Ekologikoko Ministerioaren bitartez.

LEGEBILTZARKIDEEI EMANDAKO DOKUMENTUAREN LABURPENA

Enpresak, 19 zehapen jaso dituen arren, horietako batzuk oso arrazoi larriengatik, guztiak errerrekurrituak izan direlako ordaindu gabeak, zigorgabetasun osoz jarduten jarraitzen du, eta ez ditu konpontzen, besteak beste, Aragoi ibaiaren beheko tarteko KBEan eta Errege Bardeako Biosfera Erreserbako Parke Naturalean sortutako ingurumen-kalte oso larriak.

Makrobakterioaren mugakide diren udalerrietako (Martzilla, Alesbes) lur azpiko urek digestato eta mindetatik eratorritako nitratoen kutsadura gero eta handiagoa eta oso kezkagarria jasaten dute, enpresak inolako kontrolik gabe isurtzen baititu. Izan ere, Villafrancan jatorrizko hornidura-ura ezin da erabili edateko, baimendutako nitrato-muga soberan gainditzen duelako. Eta Martzillan, hornidurako urak maila kezkagarriak eta progresiboak ditu, arrazoi berberengatik. Kontserba-industria garrantzitsua gogoratu behar da, inguruko freatikoa ponpatuta ere hornitzen baita. Premiazko neurriak ezarri behar dira egoera konpontzeko eta Europako zuzentaraua eta nitratoei buruzko Errege Dekretu berria betetzen direla bermatzeko.

Zehapen guztiak gorabehera, enpresak NPBren astronomia-kopuruak jasotzen jarraitzen du (adibidez: 2019an 614 340 €jaso zituzten), eta baimendutako behi-kopurua baino askoz ere behi-kopuru handiagoa jaso du, eta horrek legezko beste ez-betetze bat frogatzen zuen. Halaber, Next Generation funts europarren hartzekodun egin nahi dituzte. Funts horiek tokiko etxalde txikiak jaso beharko lituzkete, abeltzaintza estentsiborako trantsizio-eredu gisa, horiek baitira biztanleria benetan finkatzen eta lurraldea egituratzen dutenak.

Uraren kontsumoari dagokionez, URBIZIk baliabide horren erabilera erabat irregularra salatu du. 10 urtez enpresak 320 behi bakarrik kontsumitzeko baimena zuen. Baimendutako 3500 behiren emakida duela hilabete batzuk baino ez zaio eman, eta dagoeneko berrikusi beharko litzateke, ustiategian 8.000 animalia inguru baitaude gaur egun. Gainera, urte hauetan guztietan, ur kantitate handiak gastatu dira baimenik gabe 105 Ha ureztatzeko. Irregulartasun horiek ikertu, zigortu eta lehenbailehen zuzendu beharko lituzkete kasu bakoitzeko erakunde arduradunek.

Valle de Odieta/Hibridación Termosolar Navarra enpresa bikoitz honen negozio handia hondakinak tratatzeko jarduera honetan dago. Orain 49 motatako industria-hondakin organikoak jasotzen ditu (hiltegietako hondakinak, araztegietako lohiak, baita Iruñerriko Mankomunitateko 5. edukiontzia ere, zeinak herritarrek kontu handiz hautatutako materia organikoa biltzen baitu, kalitate handiko konpost bat egiteko erabili beharko litzatekeena, eta, hala ere, industria arloko hondakin mota guztiak biltzen ditu, eta, hala ere, ez da lortzen. Ildo horretan, ez da betetzen hondakinak jatorritik hurbilen dagoen tratamendu-instalazioan tratatzea eskatzen duen legea. Bestalde, Nafarroako Gobernuak ez dio eskatzen berotegi-efektuko gasen (BEG) isurketengatik konpentsazio-eskubideak ordaintzea.Gainera, ageri-agerikoa da enpresa honek garbiketa berdea erabiltzen duela, eta bio, jasangarri eta ekonomia zirkular terminoak erabiltzen dituela kontsumitzailea nahasteko eta ingurumenean eragin larria izan duten eta oraindik ere eragiten duten jardunbideak estaltzeko.

Abuztuan, adierazi nahi dugun beste gertaera bat gertatu da: Marcilla Viva eta ALNUSetik txosten bat bidali zen Ingurumen Departamentura, Valtraviesako Sakanako 5 puntutako nitrato-mailen neurriei buruzkoa. Sakan zati batean Odieta Haraneko lurrak zeharkatzen ditu, eta Caparroso/Marcilla ibarrean amaitzen du, putzu geldi batean, freatikoan iragaziz, Aragoiko ibaiertzean. Amildegian egindako lehen lau neurketek Valle de Odieta enpresaren lursailen jariatze-urak jasotzen dituzte, enpresa hori baita Caparrosoko behi-makrogranjaren jabea. Neurri guztiek baimendutako nitrato maila maximoak gainditzen zituzten, azken puntuan laukoiztuz. Martzillako ahoko, ureztatzeko eta industriarako ura hartzen den maila freatikoa kutsatzeko arrisku larria zegoenez, Udalak salatu egin zuen Nafarroako Gobernuko Ingurumeneko Zuzendaritza Nagusiari gertatutakoa, espedientea artxibatu egin baitzuen, eta irtenbide bakar gisa, ur-hornidura Itoizko urtegitik egitea aholkatu zuen, bere hitzetan nitratoen mailak epe laburrean ez murriztea eragin dezakeelako.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Txostenaren azala

ONDORIOAK

1. Administrazioek Valle de Odieta-HTN enpresak dituen zehapen-espedienteen jarraipena egin beharko lukete, eta ziurtatu zehapenak ordaintzen direla eta eragindako kaltearekin bat datozela. Gainera, legez kanpoko ekintzen ondoriozko ingurumen-inpaktuak lehengoratzeko eskatu behar da, funtzionamenduaren itxurazko zigorgabetasuna eten dadin.

2. Urgentziazko neurriak ezarri behar dira uren eta lurzoruen nitratoek eragindako kutsadura larria konpontzeko, eta Europako 91/676/EEE Zuzentaraua eta 261/1996 Errege Dekretua betetzen direla bermatzeko.

3. Administrazioek bermatu behar dute Next Generation funtsak tokiko etxalde txikiek jasoko dituztela, abeltzaintza estentsiborako trantsizio-eredu gisa, horiek baitira biztanleria benetan finkatzen eta lurraldea egituratzen dutenak.

4. Kasu bakoitzean ardura duten erakundeek ikertu, zehatu eta presaz zuzendu beharko lituzkete enpresaren uraren erabilerari buruzko irregulartasunak.

5. HTN enpresaren funtzionamenduari dagokionez, biometanizazio-instalazioan hondakin organiko industrialak jasotzeari dagokionez, enpresari exijitu beharko litzaioke hondakinak jatorritik hurbilen dagoen tratamendu-instalazioan tratatzera behartzen duen legea betetzea (egia esan, estatu osoan banatutako mota guztietako enpresetatik jasotzen dira).

6. Valle de Odieta- HTN enpresa enpresa enpresa igorleen eta berotegi-efektuko gasen erregistroan sartu beharko litzateke. Nafarroako Gobernuak BEG isuriengatik konpentsazio-eskubideak ordaintzeko eskatu beharko lioke enpresari.

7. Herritarrek jatorrian kontu handiz bereizitako eta Iruñerriko Mankomunitatearen 5. edukiontzian bildutako materia organikoa kalitate bikaineko konposta egiteko erabili beharko litzateke, ongarriak erregistratzeko aukerarekin, egonkortu gabeko eta kalitate-bermerik gabeko digestato batzuen parte izan beharrean, industria-hondakinekin nahastuta daudelako.

8. Aztertu behar da ea enpresak erantzukizunik izan duen biogranja terminoa modu desegokian erabiltzeagatik, eta, era berean, utzi egin behar dion kontsumitzailea nahasarazten duten garbiketa berdeko termino faltsuak erabiltzeari.

9. Guztiz inkongruentea iruditzen zaigu Nafarroako Gobernuko Ingurumeneko Zuzendaritza Nagusiak artxibatu izana Martzillako Udalaren azken salaketaren espedientea, egiaztatu baita nitratoek kutsadura larria eragin dutela bere udalerriko freatikoan drainatzen duen Valtraviesako amildegian, eta bertatik hornitzen direla ahoko ura, ureztatzeko ura eta industriarako; eta, Ekonomia Zirkularraren eta Klima Aldaketaren zerbitzutik irtenbide bakartzat, Martzillako Udalari Itoizko urtegiko urez hornitzea aholkatzea, gerta daitekeelako epe laburrean nitrato-mailak ez murriztea (iturriak dibertsifikatu beharrean, ditugun ur-iturriak kosta ahala kosta mantentzen saiatzea eta urrutiko eremuekiko mendekotasuna saihestea, kasu honetan Foru Erkidegoaren iparraldearekiko bezala).

DOKUMENTUA SINATU DUTEN ELKARTEAK

ALNUS

HACENDERA ELKARTEA

HIRU ERRERREN KONPAINIA

EKOLOGISTAK MARTXAN – ECOLOGISTAS EN ACCION

Etxalde [Euskal Herriko nekazarien gizarte mugimendua elikadura subiranotasunaren eta nekazaritza iraunkorraren alde]

GREENPEACE

IRUÑA GERORA

LANDAREKO BATZORDEA

MARTZILLA BIZIA

MUGARIK GABE

SUSTRAI ERAKUNTZA

URBIZI [uraren kultura berria]

La entrada Caparrosoko makrogranjaren irregulartasunei buruzko txostena se publicó primero en Ekologistak Martxan - Euskal Herria.

Artikulu hau egilearen RSS jariotik automatikoki ekarri da hona. Baliteke jatorrizko artikulua luzeagoa izatea, eta hemen irakur dezakezu.
Ekologistak Martxanetik ekologismo soziala jorratzen dugu. Ingurumenaren arazoak, ekoizpen eta kontsumo ereduekin loturik daudela uste dugu, geroz eta globalizatuagorik dagoen mundu honetan; eta guzti honek, bestelako gatazkak sozialak eragiten ditu gure ikuspegitik: Iparralde eta Hegoaldearen arteko harremanak, desberdintasun sozialak...