Euskera Apaizgaitegian


1965eko urtarrilaren 03an
Zure babesik gabe independetzia ezinezkoa zaigu
Narbaitz kanonigo jaunari elkarrizketa

Euskera Apaizgaitegian
Baiona'ko "Cote - Basque" egunerokoak Narbaitz kanonigo jaunarekin egindako elkarrizketa bat zekarren Azaroa'ren 22'garrenean. Andik artu ta emen jartzen degu datorren bezela:
«Oraintxe asko eztala, esan genduan nola Donosti'ko Apezpikuak Seminarioan bearrezkoa jarri duan euskera ikastea apaizgaientzako. Erabaki au oso garrantzi aundikoa dala uste degu. Orregatik Narbaitz kanonigo jaunarengana jo degu aren itz pixuduna aditzeko gai ontan...».
–«Zer deritzazu Donosti'ko Gotzairen erabaki oni, euskera ikastea bearrezkoa lana bezela jartzeari Seminarioan?».
–<–«Orduan. . ?».
–Izkuntzari dagokion aldetik lenbizi ta geroko apaizen irakaspena aldetik urrengo, egokia izango da».
<–«Nun ez dago arriskuan? An ere, gaurko bizitza-aizeak, geroago ta lantegi geiagoz itoak, turismo-bultzadak bere aize indartsuz eraginaz, eta kanpoko jende ujolak, Andaluzi, Galizi ta Extremadura aldetik datorrela, ezin dezake kalte besterik egin ain lur txikiko izkuntza baten saillean».
–<–«Erri osasantsu ta indartsua danez, gu baino gutxiago dago eraso oien kezkaz. Auñamendiz gorako erriok argalago ta arinagoak gera; baina «Gutxiespen-iritzi» orrek alde guzietan bere eragina du euskaldun guzion gain eta apaizen gain ere (naiz gure arrotasana, aundia izan, mingain jarduleak diotenez)».
–«Nik uste nuan, apaiz euskaldunak, ezer baino lenago euskaldin zirala. Ez al zaie ori arpegira botatzen?».
–«Euskalerriarekiko maitasunak alderdi asko du, ta ez da errez, ezta apaizen artean ere, guziak iritzi batekoak izatea>>.
–«Fede kontuan izan ezik, al'ezta?>>.
–Jakina! Baina ... euskerari buruz jarrai dezagun. Euskera, alde guzietan arriskuan dago, baita Donostia'n eta Gipuzkoa'n bertan ere. Alperrik izan dira gaur arte euskalgaztelu ezagunak Giguzkoa ta Bizkaia, ta alperrik alde aietan gure izkuntzak alaiñeko aldezle ta defensore bikainak izan ditu. Ala ere arrisku ori ez da galdu. Izan ere badira aien artean ere, ajolagabeak, izkuntzarekiko saltzailleak. Apaizak berriz, giroaren burrundan dabiltza eta etortzen zaizkien ardi berrien ardura jaso bearrean daude».
–«Euskera jakitea kaltegarri al-zaie?».
–«Ez orixe! Baina batenbatzuek ba-dira izkuntza zaar au alde batera uzteak, naiz ta alako izkuntza jakingarria izan, mesede aundia sortuko liekela sinisten dutenak. Apaiz lana gaziekikoa baita, aien ustez eta gaurko izkuntza, egokiagoa litzakela iruditzen zaie, sustraien indarrak adarren azkartasana galduko ba-lute bezela».
–``Donosti'ko Gotzaiaren erabaki onek eragin aundia izango duala uste al-dezu?».
–«Ain aundia ere. Baina ori gero ikusiko da, erabaki ori nola aurrera eramaten dan jakinda gero. Nolanai, Gipuzkoa'ko Gotzai jaunak, badu gizon erabaki-otsa, ta ez degu uste itzez beharrik paketuko danik. Gainera, erabaki ori oso bero ta pozik artua izan da».
–«Politika- saillean ere bai?».
-<–«Ba-dakit bai.. ».
–«Etzazula zalantzarik izan. Neurri berri auek garrantzi ikaragarria izango dute. Orrela ikasitako apaizak errian eragin aundia izanga baitute. Ta ortik sortuko dan gogo-bulyzada. . . ».
–«Bultzada orrek Prantzi aldeko euskaldunetan ere izango al-du bere joa?».
–«Emen beste era bateko aideak dauzkagu. Baiona'ko Gotzaigoa, expaita euskalobispana ta eztu ere seminario euskaldanik ta zuzen esateko ezta obispaduko seminariorik ere. Euskaldunak, Biarnotar, Bigurdandar eta Landes'etako apaizgaiekin nastuan daude, bai Akitz'en eta bai Baiona'n. Baina ala ere, inork ez luke egingo ortik negarrik. Biarnotarrak berak ere, euskaldunok aiña garrantzi emango baitiote gai oni».
–«Ez al-dezu esan, Giguzkoa'ko Gotzaiaren erabaki onek, izkuntza aldetik ezezik, beste alde batzuetatik ere bere eraginak izango dituala?».
–«Ta ala da. Erabaki ori ari-arian bai-dator Eliza'ren erakutsiekin. Eliza'k izan ere, erri bakoitza bere izkuntzaren bidez erakutsia izan dedilla nai du gure erlijioko gaietan.
Onela barrurago sartzen baizaigu entzuna. Ta onela adierazi du Elizaren Batzar Nagusiak ere ontarako agertu duan egitarauan. Ta ezta oraingo asmoa au Elizan. Francfort'ko Batzarrean ere, zortzigarren gizaldian, aspaldi esan bai-zuten, etzala uste izan bear Jaungoikoari iru izkuntzetan bakarrik otoitz egin zezaiokenik».
–«Ta eskolen aldetik ezer eragingo duanik ez al didazu ezer esaten?».
–«Baita ortik ere egundoko aldaketa dakarrela uste det. Frantzi'n geroago ta geiago aitatzen dira neguko opor-aldiak, barkazioak, gazteak elur kiroletara bialdu alizateko. Obeto ikasten baita elurretan ibilliaz, eskoletan erakutsiaz baino. Gipuzkoa'ko Gotzaiak bere apaizgaiak sei aste osorako bialdu nai ditu beren etxetara neguan. Orrela bai ederki eskutatuko dirala euskera ta euskal-bizitzaz! Ta ortik sortu ditezken beste ainbeste ondoren eder. .».
–«Ta gero, euskaldunak atzeratiak dirala, esango dute. ».
–«Ala diote ta ala sinisten dute. Aize gaziak eutsi ezinekoak ba-lira bezela, gaur darabilten batasun alegin ortan. Aita Teilhard de Chardin'ek (barka, ezpaita zuen gogoko), dio, «banatzeko.. batu egin bear dala».
–«Baiña nola eutsi?».
–«Ori ixilleko indar batek iristen du. Itz bitan esango det: nai izanik».

Borondateak iritxiko du eustea
10

GaiezGizarteaErlijioaEliza katolApaizak
GaiezHizkuntzaEuskaraNormalkuntzEgoera
PertsonaiazNARBAITZ1

Azkenak
2025-08-29 | Egiari Zor
Elkarbizitza demokratikoak begirunea eta neurritasun instituzionala eskatzen ditu

Abuztu honetan polemika berri bat piztu digute, beste behin, belarrondokoa ematea baino larriagoa izan dena. Azken hamabost urte baino gehiagoan, Glen Cree ekimenetik hasi, Estatu bortxaren biktimei aitortza legala emateko mekanismoen sorreratik segitu eta herri honetan ireki... [+]


Caparrosoko Valle de Odieta makroetxaldea epaituko dute lurrak nitratoz kutsatzeagatik

Irailaren 2an izango da epaiketa Iruñeko Zigor Arloko 2. epaitegian, ustez 2021ean makroetxaldeak haren inguruko lurrak minden hondakinekin kutsatzeagatik. Sasoi hartan Valle de Odieta makroetxaldeko administrazio kontseiluan ari ziren bost pertsona epaituko dituzte.


Maila altua

Fitxa: Musika Hamabostaldia. Gewandhausorchester Leipzig.
Zuzendaria: Andris Nelsons.
Bakarlaria: Isabelle Faust (biolina).
Egitaraua: Pärt, Dvorak eta Sibeliusen lanak.
Lekua: Kursaal Auditorioa.
Data: abuztuaren... [+]


Eskoletako euskalduntzea “arriskuan” ikusita, Aiaraldeko dozena bat ikastetxek konpromisoen dekalogoa adostu dute

Gordin esan dute Aiaraldeko ikastetxeok: euskalduntzea “arriskuan dago” eta ikastetxeek, bakarrik, ezin diote aurre egin “egoera larriari”. Autokritika egin, eta hamar konpromiso hartu dituzte, hezkuntza komunitateek praktikara eramatekoak. Era berean,... [+]


Atlantikoko korronte baten kolapsoa adituek uste baino gertagarriagoa da

Ikerketa batek ondorioztatu du adituek uste baino AMOC korrontearen kolapsoa egoteko aukera handiagoak daudela. Korrontean aldaketa handiek eta azkenengo kolapso batek euri tropikaletan eraldaketa handiak eragingo lituzke, Europan negu oso hotzak eta uda lehorrak izango... [+]


Gutxienez 23 hildako izan dira Errusiak Kieven egin duen aire erasoan

600 misil eta dronetik gora bota ditu Errusiak Ukrainako hiriburuaren aurka. Gerra hasi zenetik egindako aire eraso handienetakoa da. Zelenskik nazioarteari eskatu dio erantzun dezala, Putin Trumpekin bildu eta bi aste eskasera.


2025-08-29 | Joan Mari Beloki
Trump bake bila?

Abuztuaren 15ean Vladimir Putin eta Donald Trump Alaskan bildu ziren. Ofizialki, Ukrainako gerrari amaiera emateko bidean beste urratsen bat emateko. Baina Gazan milaka pertsona hiltzeko gupidarik ez duen politikariak serio esan al dezake penagarria eta tristea dela Ukrainan... [+]


Poligono eolikoak: oportunismo gutxiago eta plangintza demokratiko gehiago

Duela egun gutxi 6.000 alegazio baino gehiago aurkeztu dira Azantzan eta Sarbilen poligono eoliko berri bat eraikitzeko proiektuaren aurka. Antzeko beste proiektu batzuetan bezala, herritar eta talde antolatuen ahaleginari, antolaketari eta lanari esker egin da alegazioendako... [+]


Nafarroako informazioaren arloko profesionalek Gazako kazetarien sarraskia salatu dute

Informazioaren arloko dozenaka profesional bildu dira ostegun arratsaldean Iruñeko Gazteluko Plazan, Gazan kazetari lanetan ari direnen aurka Israelgo armada egiten ari den sarraskia salatzeko.


Semaforo gorria

Artikulu bati zer nolako izenburua jarri ez da aise hautatzen, ezta? Hasiera batean, “euskaldun gezurti, tranpatiak” bezalako izenburua idazteko asmoa nuen, baina inor mintzeko gogorik ez dudanez, goikoari eutsi diot, ene gogoetaren muina hobeto ulertaraziko... [+]


Kai Nakaik, Marenek eta Olatz Salvadorrek gezurtatu egin dute Bilboko Udalak esandakoa: ez zien beste eszenatoki bat eskaini

Bilboko Udalak ostegunean adierazi du Abandoibarrako kontzertua bertan behera geratu eta gero, Plaza Biribileko agertokia eskaini ziela hiru artistei, baina ezezkoa eman zutela. Abeslariek bertsio hori ukatu eta zehaztu dute: bakarrik Kai Nakari eskaini zioten.


Bigarren aldiz moztu dute Espainiako Vuelta Israelen parte-hartzea salatzeko

Bigarren aldiz gelditu dute Katalunian Espainiako Vuelta Israel-Premier Tech taldearen parte-hartzea salatzeko. Hainbat pertsonak Palestinako banderak atera dituzte eta txirrindularien bidea oztopatu dute Oloten.


“Bero jasangaitza” eta “arreta urria” salatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioan

Nafarroako Osasun Departamentuak iragarri du ospitaleko solairu gehienak klimatizatuko dituztela 2026 amaierarako. ARGIAk elkarrizketaturiko bi erizain laguntzaileek nabarmendu dute premiazkoa dela banako gelak, komun irisgarriak eta aire girotua izatea.


Araba eta Nafarroa zeharkatzen zuten Forestaliaren bi autopista elektriko bertan behera geratu dira

Araba eta Nafarroa zeharkatu behar zituzten goi-tentsioko bi linea elektrikoren proiektuak ez dira gauzatuko. Espainiako Trantsizio Ekologikorako Ministerioak Aragoiko Tueste herrian Forestaliak egin behar zituen lau poligono eolikoen proiektuak artxibatu ditu.


2025-08-29 | Euskal Irratiak
Maitena Chohobigarat
“Beharbada menopausia gehiago aipatu beharko genuke, aterabideak badirelako”

Baionako ospitalean unitate berritzaile bat ideki da: kardio-ginekologia unitatea, menopausian diren emazteei zuzendua. Gai hau, askotan tabu edo bazterrean utzia, osasun arazoak eragin ditzake bizitzako etapa horretan.


Eguneraketa berriak daude