ELOY ERENTXUN MARGOLARIA

1975eko maiatzaren 18a
ELOY ERENTXUN MARGOLARIA
Hil honen bian hasieta hamazazpira arte Eloy Erentxun margolariak berrogei kuadro azaltzen ditu Hnos. Iturrino kaleko "Galeria El Pez" en
Bere kuadroetako gaia bi eratakoa da: lehorreko herri ttipiak erakusten dizkigu alde batetik eta itsas eskinakoak bestetik. Lehenbiziko era aspalditik oso ezaguna da Erentxunentzat eta gu guztiontzat ere bai. Esan genezake, Erentxunen kuadroetan ikusten diren lehorreko herri tipi horiek besterik ez zaizkigula geratuko, baldin eta orain arteko abiadan, delako lehorreko (eta itsas eskinako) herri tipi horiek azpiraztzen bagoaz egungo etxegintzaren eraginez. Hau ikusirik, Erentxun margolariak egungo industriaz beterik dauden herriak ere margotzen ditu. Honen ondorio bezala ikus daitezke Pasai Bildumako zazpi kuadroak.
Azkenik galda genezake ea zer nahi duen Erentxunen artegintzak. Kolore sendo eta marrazki egoki batzuk medio dituelarik, margolariak gure gizarteko alderdirik nagusienetako bai azaltzen digu bere kuadroetan, hots, gizonok nolako etxe eta ingurumenetan bizi ginen eta biziko garen. Gure guraso eta aitonen garaia pasa zen, bainan garai hartan ere, amaika arazo zail bazen gaur bezala.
Noiz eta non jaio zinen?
Arruan jai nintzen mila bederatzirehun eta lauean. Azaroaren hogeita bederatzian.
Zure ikasketak non egin zenituen?
Gazte nintzelarik kolejiora joan nintzen. Hain zuzen, Nafarroako herri bateko kolejiora. Gero Gasteizera joan nintzen maisutza ikasteko. Azkenik, Iruinera jo nuen eta batxiler-maisutza bertan amaitu nuen.
Nora joan zinen maisu lanak egitera?
Oposizioak egin nituelarik Asturiasa bidali ninduten.
Asturiasen zein lekutan egon zinen?
Picos de Europa-n Ireno herrian. Herri polita! Oso polita!
Zenbat denbora egin zonuen Ireno herrian?
Hiru urte!
Noiz hasi zinen marrazten edo?
Irenon nengoela hasi nintzen haurrei irudiak egiten marraztuaz eta margotuaz.
Beraz, artegintzan zure lehen pausoa, haurren irudiak marraztea eta margotzea izan ahal zen?
Bai! Beti maite izan dut irudiak margotzea eta marraztea, nahiz eta urte askotan jendeen irudiak oso guti marraztu edo margotu. Zergatik, galde eginen didazu! Betidanik bakarrik nahi nuena egite maite izan dut, eta halere irudia egitea beti maite izan dudala aitortu behar.
Irenon hiru urte pasa eta nora joan zinen?
Baztanera etorri nintzen. Hain zuzen, Ziga deitu herrixkara.
Zenbat denbora egin zenuen Ziga herritxoan?
Gudatea etorri bitarte guztia, Zigan bizi izan nintzen. Gudate garaian Nafarroako beste herritxo batera bidali ninduten, Dorrau herritxora. Handik, berriz bidali nin duten Lodosa-ra, hots, Nafarroako beste herri batera. Azkenean, ordea, maisugintzarekin aspertu nintzelarik Madrida abiatu nintzen Madriden margotzen aritu nintzen urte betean. Han joaten nintzen "Bellas Artes"-era, "Asociacion de pintores y escultores"-era marraztera eta margotzera. Uste dut, hori dena,mila bederatzi eta berrogei eta bi aldera izan zela.
Madriden urte bete egin ondoren nora joan zinen?
Barzelonara!
Eta Kataluniako uri handian zenbat denbora egin zinen?
Urte t'erdi edo bi urte. Han ere margotzera joaten nintzen gaia ingurua eta... Barzelonan banuen osaba bat, "Garaje Erentxun"-en nagusia. Garaje hartan, gordetzen nituen nere margoak. Eta bi urte haiek pasata, Gasteizera itzuli nintzen. Gasteizen ere beste "Garaje Erentxun" bat bazuen nere osabak eta bertara ekarri ninduen. Hor gehiago margotu nuen.
Orain zerbait esan zaiaguzu zure erakusketaz.
Lehenbiziko erakusketa Donostian egin nuen, Garibay kaleko "Pueblo Vasco"-n. Gaur ez da gehiago delako "Pueblo Vasco" erakustoki hori. Bigarrendo erakusketa Oviedon egin nuen, "Sala Masaveu"-en.
Oviedo zure bigarrengo erakusketa egin baino lehen, han egona zinen, hots, Ireno herrian maisu zinela. Agian, garai hartan ezagutu zenituen lagun batzuen bitartez jarriko zenuen Oviedon erakusketa hura.
Bai, holaxe da. Gero, berriz, Picos de Europa inguruetako lekuak margoturik nituen, eta beste irudi edo erretratu batzuk ere bai. Izan ere, lehen esan dizut, haurren irudiak egitea asko maite nuela! Hain zuzen, Dr. Juaristi zenaren laguntzarekin haurren irudiekin bakar bakarrik erakusketa mat montatu nuen Iruineko Ateneon. Nik erakutsi nituen haurren irudi haiek batzuk margotuak ziren eta beste batzuk marraztuak ikatzez edo lapitzez. Horrela bada, segidan hasi nintzen erakusketak egiten: Gasteizko Aurrezki Kutxan, Iruineko Aurrezki Kutxan. Donostian Avenida kalean bazen arte erakustoki bat eta han ere erakusketa bat egin nuen. Zaragozan beste bat. Eta, azkenik, Madriden, Ameriketara joan aurretik.
Margo eta marrazki asko saldu aal zenuen?
Bai! Batez ere Madriden. Banan orain gogoratzen zait neure azkeneko erakusketa Ameriketara abiatu baino lehen Salamankan egin nuela. Hamabosten bat egun margotzen ari ondoren Salamanka ko Casinoan jarri nituen nere margo lan haiek, lagun baten bitartez
Noiz joan zinen Ameriketara?
Berrogeita hamarreko maiatzean
Non egon zinen?
Caracas-en, hamabost urte
Zurekin batean beste euska margolaririk joan aal zen Ameriketara?
Ez! Bainan ni han nengoela orain Vera de Bidasoan bizi den Larramendi, Albizu eta Emaldi margolariak etorri ziren Caracas-era. Hasieran Larramendi maiz ikusten nuen, gero, ordea, Merida eta Maracaibora pasa zen. Albizu denbora gutxi egon zen: margo eta erretratu batzuk egin zituen eta Euskal-Etxean erakusketa bat ere bai.
Orduan giro handia ahal zegoen margogintzarako?
Orain baino gutxiago. Halere bazen zerbait. Nik hango kale, etxe mendi eta erretratoak egiten nituen. Eta ia egindako guztia atzerritarrei, hots, alemanei, amerikanoei... saltzen nien; asko saldu ere saltzen nien jende hauei.
Zure ustez, hainbat eta hainbat euskal margolari Ameriketara zergatik joan dira?
Egia esan euskal margolariak ezezik beste mota askotako euskaldun asko joan da Ameriketara gizaldi eta gizaldietan. Ameriketa euskaldunentzako beti Ameriketa izan da.
Eta noiz itzuli zinen berriz Euskal Herrira?
Hirurogeita lauean edo bostean. Orion egon nintzen hilabete batzutan Donostian etxea bilatu arte. Eta, gero, gaur bizi naizen Donostiako etxera etorri nintzen, Donostia bezalakorik ez dago eta!
Egun, zure margoak, asko gustatzen eta erosten dira.
Bai! Halaxe da! Orain ongi naiz, baina aurretik lan asko egin beharra izan dut.
Erretratu gehiago, zergatik ez duzu egin?
Bakartiar naizelako! Eta erretratuak badakizu... egin ezazu ederra...eta abar! Zuloagak beti esan ohi zidan, batez ere erretratuak egiteko. Bainan nik ez diat behin ere inori kasu egin, nik neure gogoa egin dut. Ez zait gustatzen erretratua enkarguz egitea. Paisajea bera ere ez!
Zure gaia nolakoa da?
Era guztitakoa: Kontrastea maite dut!
Gehienbat non margotu duzu?
Nafarroara asko joaten naiz. Nafarroan bait daude Gaztela, Suiza, eta bien arteko lekuak Ulzama aldean. Riojara ere maiz jotzen dut. Baina, gehienbat, Gipuzkoan, bai!
Esan genezake, zure kuadro berezienak Euskal Herriko herri tipi eta baserriak direla. Gaiaz gainera, kuadroetako koloreak eta bertan gauzak ipintzeko era bereziak dira. Lehen garaiko kuadroak kolore sendokoak, "caracterrez" beterikakoak ziren. Inoren eraginik izan al duzu?
Ez! Barzelonan egon nitzenean anitz margolari ezagutu nuen, onak eta hain onak ez zirenak. Bainan influentzirik, ez! Nik neure modura pintatzen nuen eta hala segitzen dut.
Eta amaitzeko gauza bat bakarra esan nahi dizugu: heldutako bideari jarraitzeko, urte askotan!
Esker anitz zuri!
URZOLA
9

Gaiez\Kultura\Artea\Pintura\Pintoreak\ERENTXUN1
Pertsonaiaz\ERENTXUN1
Egileez\URZOLA1\Kultura
ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
Bardean benetako bonbekin maniobra militarrak eginen dituzte asteazken honetatik aurrera

Urriaren 17tik 19ra eginen ditu Espainiako Armadak maniobrak, beste behin. Tiro Poligonoaren Aurkako Taldeak salatu du "Parke Naturalean gailentzen dela maniobra horiek egiteagatik Armadak ordaintzen duen kanona segurtasuna eta ingurumenaren gainetik".


2018-10-17 | ARGIA
Pinuen gaitzari aurre egiteko oxido kuprosoa erabiltzea oso toxikoa dela salatu dute

Pinuen gaitzari aurre egiteko Jaurlaritzak eta EAEko hiru foru aldundiek aurkeztu duten plana gogor kritikatu du Naturkon kolektiboak, besteak beste gaitzari aurre egiteko erakundeek proposatu duten oxido kuprosoa toxikoa baita: “Azalduko al digute gure ordezkariek nola pentsatu duten ziurtatzea gure ibaiak edo edaten dugun ura ez direla pozoituko gure mendietako 124.000 hektarea fumigatzen badira?”.


2018-10-17 | Iņigo Igartua
Manifestazio nazionala deitu dute urriaren 27an Nafarroako gaztetxeen alde indarrak biltzeko

Maravillas, Errotxapea eta Lizarrako gaztetxeen aurkako prozesu judizialak irekita daude eta epe motzean kaleratuak izateko arriskuan daudela ohartarazi dute manifestazioa deitu dutenek.


2018-10-17 | ARGIA
Karlos Apeztegia kartzelaratzeko agindu du Espainiako Auzitegi Nazionalak

Etxerat euskal presoen senide eta lagunen elkarteak Hernanin duen bulegoan egiten du lan Karlos Apeztegiak. Asteartean bertatik atera zenean atxilotu zuen Guardia Zibilak eta asteazken goizean, espetxeratzeko agindua eman du Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaileak, "erakunde terroristako kide" izatea leporatuta.


2018-10-17 | ARGIA
Iruņeko sutea indarkeria matxista kasu bat izan daiteke

Hipotesi hori darabil gertakaria ikertzen diharduen Espainiako Poliziak. Hala bada, ikerketa bere gain hartu zuen instrukzio epaileak Emakumeen aurkako indarkeriaren arloko epaitegira bideratuko du kasua.


2018-10-17 | ARGIA
Eider Rodriguez, Irene Aldasoro eta Kepa Altonaga Euskadi Sarien irabazle

Asteazken honetan jakinarazi dituzte literaturako Euskadi Sarietan falta ziren kategorietako irabazleak: Eider Rodriguezek aurtengo bigarren saria eskuratu du, oraingoan haur eta gazte literaturari eskainitako kategorian, Santa familia liburuari esker.


2018-10-17 | Iņigo Igartua
Kalean bizi den jendearen zenbaketa: errefuxiatuen auziari erantzun ezean, ez espero miraririk

Ostegun honetan zenbatuko dira Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan zenbat pertsona bizi diren kalean. Erakunde publikoak konprometitu ziren etxegabeen kopurua %20 jaistera, baina errefuxiatuen krisiari emandako erantzun eskasa ikusita, zaila dirudi aurreikuspena betetzea. Bilboko kasuari erreparatu diogu.


2018-10-17 | ARGIA
Parisko Cervantes Institutuaren eraikina EAJri bueltatzeko eskatu dio Ortuzarrek Espainiari

Andoni Ortuzar EAJko presidenteak asteartean Espainiako Estatuari eskatu dio itzul dezala Cervantes Institutuak gaur egun Parisko Marceu etorbidean daukan eraikin bat, 1936an EAJk erosi zuena eta II. Mundu Gerran Gestapok –Alemania naziaren polizia sekretua– bereganatu zuena.


EAEn 'fracking'-a abiarazteko urrats berriak egin ditu Jaurlaritzak: zundaketak baimendu Bizkaia eta Gipuzkoan

Eusko Jaurlaritzak baimena eman du Bizkaia eta Gipuzkoako 1.300 kilometro koadrotan zehar lurpean egon daitezkeen erregaien bilaketan ikerlan eta zundaketak egiteko. Zundaketa lanetan "fracking" teknika erabiliko ez dela aipatu den arren, zundaketa berriok dira urrats garrantzitsu bat Ibarretxeren garaietatik teknika horrekin hidrokarburoak ustiatzeko Jaurlaritzak egindako apustua aurrera eramateko.


2018-10-17 | dantzan.eus
Indarkeria ardatz hartuta, Bilboko antzerki eta dantza garaikide jaialdia hasiko da asteazken honetan

Bilboko Udalak antolatzen duen BAD jaialdia urriaren 17tik 28ra hiriko sei agertokitan ospatuko da dantza eta indarkeria lotuz. Bilboko Antzerki eta Dantza Garaikide Jaialdiak, lau estreinaldi eskainiko ditu Campos Antzokian, Sandra Gómez, Blanca Arrieta, Isaak Erdoiza eta Pablo Fidalgo artisten eskutik. Horrez gain, BADek lekua gorde du nazioartean ibilbidea duten ekoizpen lanetarako, Arkadi Zaides koreografoaren Archive edo Juan Domínguezen My Only Memory lanetarako, adibidez.


Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude