Iraganaren argia

Katixa Dolhare-Zaldunbide
2019ko urtarrilaren 13a
Antton Olariaga

Urte berria hasia dela eta, denok bat besteari opatzen diogu zoriona, esperantza izanez etorkizuna iragana baino gehiago argi ekarle izanen zaigula. Hain zuzen ere, orainaldia goibel agertzen zaigun garai hauetan –bake prozesuaren aitzinatze motelegia, miseria sozialaren hedapena, euskararen gainbehera, eskuin muturraren garaipenak, klima aldaketa, migratzaileen zapalkuntza, eta abar–, ateriak gerorako ditugu igurikatzen anitzek, eta itxaropen horretan egiten dugu lan.

Jo eta ke ari gara arlo guzietan, tarrapataka, presazko arazoak konpontzeko presiopean, denbora murritzegia baimenduz geure buruari geldialdiak egiteko eta burumuina serioski elikatzeko. Garaikidetasunaren eta etorkizunaren prestaketaren premiak dizkigu eguneroko ekintza eta eleak moldatzen. Bizkitartean, iraganaren argia baitezpadakoa dugu eginbehar horietan, eta iruditzen zait argi horren eskasa gero eta gehiago zaigula eskas.

Adibide konkretutzat daukat Ipar Euskal Herriko historiaurreko arkeologoen egoera larria. Gauzak diren bezala errateko, hirurogei urtez petiko bi arkeologo profesional baizik ez dira aurkituko eskualde honetan: batek lehen giza presentzia du aztergai, besteak lehen laborarien aztarnak. Beren ikerketen balioa ezagutua da, bai Euskal Herrian, bai atzerrian. Tokiko jendeek beren interesa erakusten diete bi gazte horiei, herrietan egiten dituzten hitzaldietara joanez, eskoletara gonbidatuz. Baina hara: haien ikerketak diruztatuko lituzkeen tokiko erakunderik ez dute aurkitu, eta ondorioz, profesional moduan ez, baina boluntario gisa segitu beharko lituzkete beren miaketak, ogibidea xerkatuz Euskal Herritik kanpo, arkeologiak balio ofiziala daukan lurralde arrotzetan.

Argi dago Euskal Elkargo berriaren gain litzatekeela tokiko arkeologiaren garapena, berriki kontratatu dituen hainbeste funtzionarioen artetik bi gazte haiek ere enplegatuz. Zergatik ez ote du egiten?         

Teknikariek gaina hartu dietelako hautetsiei? Arduradunei ideologikoki desegokia zaielako iragana gehiegi ikertzea? Alta, euskaldunok lehenik, besteek ondotik, on genuke gure historiaurrea hobeki ezagutzea; ikasle eta irakasleek nahiko lukete euskarazko eskuliburuetan duela berrogei urteko datuak erreberritzea.

Entzun ditut batzuk erraten Ipar Euskal Herriko euskaldunek berek nahitara oztopatzen dutela historiaurreko arkeologia, hots, euskararen aztarnarik aurkitzen ez den garaiko arkeologia, beren buruaz eta beren hizkuntzaz daukaten “kontaketa nazionala” deuseztatuko lukeelakoan.     

Nik ez dut uste hori egia denik: kontaketa nazionalak, mitoak, baitezpadakoak dira hizkuntza eta kultura baten biziraupenerako –Asisko Urmenetak ederki erakutsi du hori Gartxot figuraren bidez; baina ez dut uste euskaldun gehienak ikerketa zientifiko berrien beldur garenik, ez ditugulako gure hizkuntza eta kultura arrazoi historikoengatik soilik salbatu nahi. Iruditzen zait alderantziz Ipar Euskal Herrian historiaurreko arkeologia profesionala sostengatzeko ahalmena daukan erakunde bakarrak ez duela hori egin nahi gure ondarea ez duelako funtsez kontuan hartzen: behar kultural garaikide larrienei bakarrik eskainiz arreta, parte hartzen du gure iraganaren ukazioan.

Eneko Bidegainek Lurraldea eta herria (Pamiela, 2018) saiakeran egin proposamenetan dago erakunde bateratzailearena: gerorako itxaropena dut ere erakunde hori, bereziki ikerketa arloan, Euskal Herri osoko ikerleak sostengatuko lituzkeen erakundea, iraganaren argia ekar liezagukeen etorkizuneko erakundea, hots.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal hauetan artxibatua: Oroimen historikoa  |  Euskal Elkargoa

Azkenak
2019-01-23 | ARGIA
Thousands of people have taken over a community centre again in Iruņea old town

Over recent weeks a public building in Nabarreria Street in Iruñea (Navarre, Basque Country) has become identified with social struggle. Maravillas gaztetxe or youth centre –a self-managed Basque community centre– It has been closed several times by the Government of Navarre and reoccupied by citizens.


Emakume eta gizonen pentsioen artean "sekulako aldea" dagoela salatu dute

Emakume pentsiodunen Oneka elkartea Emakundeko zuzendari Izaskun Landaidarekin bildu da. Prestazioetan gizon eta emakumeen artean alde handia dagoela salatu dute.


Lan Ikuskaritzan salatu dituzte Gasteizko Final Four-aren antolatzaileak

Europako saskibaloi txapelketaren finala Gasteizen egingo da maiatzean, eta berau antolatzeko 4 milioi euro jaso dituzten arren, doan (ez otordu, ez garraio, ez bestelakoei aurre egiteko ordainsaririk jaso gabe) lana egingo duten 170 boluntario eskatu dituzte. Lege iruzurra izan daitekeelakoan, Lan Ikuskaritzan salatu dute, Hala Bedik jaso duenez.


Babesa eskatu dute Osakidetzako iruzurra salatu zutenek

“Salatu nahi dugunak indarra izan dezan, aurpegia eman beharrean ikusi dugu gure burua: mendekua jasaten ari gara Osakidetzako oposaketetan izandako iruzurra salatu genuelako”, adierazi dute Roberto Sánchez eta Marta Machok. Eldiario.es hedabideak eman du honen berri.


2019-01-23 | ARGIA
Euskal Herriko historia hurbila ikastetxeetara eramatea asmo zuen proiektua atzeratu dute

Eusko Jaurlaritzak urrian aurkeztu zuen, alderdiak kontra dituen eta datorren apirilean ikastetxeetan martxan jartzea asmo zuten Herenegun proiektua datorren ikasturtera atzeratzea erabaki du Jaurlaritzak. 1960-2018 epea hartzen duen unitate didaktikoaren inguruan gogoeta prozesu bat hasiko dute orain.


2019-01-23 | ARGIA
Indarkeria matxistagatik atxilotu dute gizon bat Getxon

Astearte goizaldean izan da erasoa, eta Udaltzaingoak erasotzailea atxilotu du.


2019-01-23 | Iņigo Igartua
Groenlandiarren hirutik bi Danimarkatik independizatzearen alde dago

Groenlandiako hauteskundeetan alderdi independentistek botoen %70 baino gehiago bildu ohi dute, Nationalia egunkari digitalean irakur daitekeenez.


2019-01-23 | Iņigo Igartua
Epaitegiaren eskumen arazo bat medio, Xabi Alonsoren aurkako epaiketa atzeratu da

Madrilgo Fiskaltzak bost urteko kartzela zigorra eskatzen du futbol jokalari ohiarentzat, 2010, 2011 eta 2012. urteetan Ogasunari iruzur fiskala egitea egotzita.


2019-01-23 | ARGIA
Gomazko pilotak darabiltzaten poliziek bideo-kamera eraman beharko dute Frantziako Estatuan

Christophe Castaner Frantziako Barne ministroak iragarri duenez, gomazko pilotak tirokatzeko armak erabiltzen dituzten polizia-agenteak larunbat honetatik aurrera bideo-kamera ere eramango dute, arma horiek nola erabiltzen dituzten erregistratuta gera dadin.


2019-01-23 | ARGIA
Miguel Sanzen jarrera CANen ikerketa batzordean: dena ukatu eta abertzaleak seinalatu

Miguel Sanz Nafarroako presidente ohiak Nafarroako Parlamentuan CAN auzia ikertzen ari den batzordean hitz egin du asteazken honetan. Nafarroako Kutxan ustelkeria kasurik izan zenik ukatu du.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude