ARGIA.eus

2020ko urriaren 01a

Big Bang-ean gertatutakoa ulertzetik hurbilago


Joxerra Aizpurua Sarasola
2014ko apirilaren 06a
Big Bang-aren teoriaren araberako unibertsoaren sorrera eta garapena erakusten dituen irudia.
Big Bang-aren teoriaren araberako unibertsoaren sorrera eta garapena erakusten dituen irudia.NASA

Albert Einsteinek, 1915ean erlatibitate orokorraren teoria ezagutzera eman zuenean, grabitazio-uhinen existentzia aurreikusi zuen. Alegia, espazioak eta denborak osatutako sistemaren ondulazioak, masadun gorputzek eragindakoak. Grabitazio-uhinen aztarna ez-zuzenak neurtu izan dira, baina ia mende bat itxaron behar izan dugu lehen froga zuzena aurkitzeko.

Erlatibitatearen teoria orokorra nahitaezkoa izan zen urte batzuk geroago Big Bang-aren teoria osatzeko. Haatik, leherketa handiaren ondorengo uneetan –duela 13.800 milioi urte inguru– gertatutakoa ezezaguna da oraindik. Denbora luzez, zientzialari askok grabitazio-uhinak aurkitzeko itxaropena izan dute, denbora tarte labur hartan zer gertatu zen ulertzeko lagungarria izango delakoan.

Proposatutako azalpenen artean, onartuena inflazio kosmikoa da. Eredu horren arabera, Big Bang-a gertatu ondorengo 10-35 segundotan unibertsoaren bolumena 1040 aldiz handitu zen. Hau da, unibertsoa izugarri hedatu zen denbora izugarri laburrean. Hori horrela izan bazen, grabitazio-uhinek derrigorrez barreiatu behar izan zuten espazioan.

Hego Poloan kokatutako BICEP2 irrati-teleskopioak eta inguruan dituen 100 antenek aurkitu dituzte uhinok. Zientzialariek hondoko erradiazio kosmikoa aztertu dute, hau da, Big Bang-a gertatu eta 380.000 urtera eratutako mikrouhinezko erradiazioa –Big Bang-ak utzitako “oihartzuna” dela esan ohi da–, eta mikrouhin horien polarizazioan hainbat aldaketa atzeman dituzte. Aldaketa horien jatorria, esan dutenez, inflazioaren unean sortutako grabitazio-uhinak baizik ezin daitezke izan.

Oraindik behin betiko berrespena falta bada ere, aurkikuntzak zirrara eragin du kosmologo, fisikari eta, oro har, zientzialari guztiengan. Astronomian aro berri bat hasi dela uste du batek baino gehiagok.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!

Kanal honetan artxibatua: Kosmologia

Kosmologia kanaletik interesatuko zaizu...

ASTEKARIA
2014ko apirilaren 06a
Azkenak
EGILEA
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude