Emakumeak borrokan

Beti mendiko suak


Anuntxi Arana
2012ko apirilaren 22a

Idatzi dut “beti”, urtero San Pantzart irian hasi eta garizuma osoan, larreak belzturik agertzen direlako, garbiak, omen. Beti, jadanik orri hauetan gaia azaldu dudan arren, orain ere errepikatuko dudalako zer tristezia ematen duten mazela alferrik karbonizatuek, Jaramendi iparraldeko malkorrak bezala, kabala gabekoa baina ezpel eta haginak dituena –hagin erresidualak, noski, besterik ez baita hemen gaindi.
Egunkariek ere aipatu dituzte aurtengo kalteak, hain baitira handiak izan. Biodibertsitatea kontserbatzeko arduratzen den Natura 2000 elkarteko ordezkariek bilkura batera deitu zituzten artzainak, ehiztariak eta mendikariak. Interes kontrajarriak dituztela konstatatu, denak aintzat hartu eta, erremediorik ezarri gabe, inor ez mintzeko moduko ondorioak atera zituzten: belarra suspertzeko artzainek bazkalekuak erretzen dituztenean, paisaia zoragarriak ekoizten dizkigute; ehiztariek, aldiz, ote, berro eta sasi gehiago eskatzen dute, ihiziendako babes lekuak; mendikariek aske ibili nahi eta gorroto dituzte lurberri hesituak.

Bost axola interes horiek mendiari. Mintzatzen ahal balitz oihu egingo luke ezin duela gehiago, lar su, lar hortz eta lar gorotz jasaten dituela, zuhaitz eta beresi gehiago behar dituela. Arrangura horien oihartzuna helarazten digute sortzaile irudimentsu eta ikonoklastaren batzuek, hala nola Okatxu komikia idatzi duen Mattin Irigoienek, Mari-Zerrama-Lur barregarri baten ahotik iragarri baitigu antzinako oihana erre zutenean ohilduak izan ziren zerriak berriz itzuliko direla iraultza egitera, eta orduan, antzina bezala, pagotxa, ezkur eta gaztainak izango direla nagusi.

Bestela, gure ingurunea aski “ikonolatra” izan ohi da –aspergarriki “ikonoplasta” maiz– eta, mendiaren hondatzea gauza nabaria izanagatik, ez da iruzkin publiko soberarik egiten, beharbada artzainei gaitzituko zaien beldur. Artzaintza euskaltasunaren mamitzat ekarria baita, aurre-historiatik hona. Hemen, neolitoaren ezaugarriak irakasteko erabiltzen diren hastapen zenbait aski txireneak dira: bi eskema desberdin erakusten dizkigute, bat mundukoa eta bestea Euskal Herrikoa; munduko taulan ikusten da neolito aroko berritasunak laborantza eta artzaintza izan zirela, Euskal Herriko taulan artzaintza baizik ez da ageri; eta horixe errepikatuko dute dibulgazioko lan gehienek. Mezu subliminala da gure izaera, gure euskal idiosinkrasia, betidanik artzaingoan datzala. Nahiz eta zerealak jadanik Kristo aurreko 4000garrenetan lantzen ziren Gipuzkoan.

Egia da ez ditugula arrazoiak falta artzainak maitatzeko, miresteko ere askotan. Eta gero, birloratuta gauzkate haien irudiek: Eguberriko jaiotzan nor ezartzen dugu lehen lerroan Belengo portalean, bildots bat besoetan? Nor ez du artzain onak gogatu –hau da, axuriak otsoetarik begiratzen dituenak, berak jan nahi dituelako? Nor zen gaiztoa, Abel artzaina ala Cain laboraria? Eta gainera Txomin Agirreren Joanes...
Eguneroko bizimodu tradizionalean, aldiz, herri oso menditsuetan ez ezik, artzainak baino askozaz gehiago ziren nekazari hutsak, supizteko joera estimu handian ez zutenak. Baina ez da orain zertan berpiztu laborari eta abeltzainen arteko borroka arketipiko hori, segur aski ez da gehiago arazoa, hemen bederen. Kontua da, batzuek lurra eta beren burua pozoitzen dituztenean, nor den galtzaile; eta besteek bizidunak oro kiskaltzen dituztenean, ea irabazlerik baden.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
Euskaltzaindiaren keinua euskal bikoiztaileekin

Esanguratsuak dira Andres Urrutia euskaltzainburuak astelehenean egindako adierazpenak


Emakumeen erabakiz, aurrera egingo du Pelotai Eunek

Ospatu egingo dute ekainaren 8an egitekoa den Pelotai Eune. Antolakuntzak eta emakumeek elkarren artean hitz eginda, Azkoitiko pilota aldarrikatzeko egunak aurrera jarraituko du.


2019-05-22
Beste heriotza bat
CAFeko zuzendaritzari eskatu diote utz dezala amiantoaren biktimen kontrako "borroka judiziala"

Irungo CAFeko langile ohi bat hil da amiantoak sorturiko mesoteliomaren eraginez, Felix Vázquez. Gizarte Segurantzak aitortua zion ezintasun absolutua, mineral kantzerijenoak gaixotu zuela onartuta. Bere lankideek geldialdia egingo dute ostegunean, senideei elkartasuna adierazi eta CAFeko zuzendaritzaren jarrera salatzeko.


2019-05-22 | ARGIA
Dimisioa euskaraz aurkezteagatik ez diete berau onartu Uztaritzeko hautetsiei

Apirilean Uztaritzeko bost hautetsi abertzalek herriko kontseilutik dimititu zuten, baina Pirinio Atlantikoetako prefetak ez ditu dimisioak onartu, euskaraz zeudelako. Bruno Karrere Uztaritzeko auzapezak hurrengo herri kontseilurako gonbita luzatu die hautetsiei, baina dimisioa aurkeztu dute berriz ere.

 


Eraso bat salatzera joan eta migratzailea izateagatik kanporatze agindua ezarri dio poliziak

Komisariara joan zen Hondurasko jatorria duen emakumea, gizon batek lurrera bota zuela eta irainak eta mehatxuak jasan zituela salatzeko. Baina salaketa jartzen utzi ordez, egoera irregularrean egoteagatik atxilotu eta herrialdetik kanporatzeko espedientea zabaldu diote. Espainiako Estatuko migrazio politikaren isla da Valentzian gertatu dena.


2019-05-22 | Euskal Irratiak
ENARGIA koperatibak argindarraren hornitzeko baimena eskuratu du

ENARGIA koperatibak argindarraren hornitzeko baimena eskuratu du Frantziako Ekologia ministeritzaren ganik. Ehuneko ehunean energia berriztagarriekin ekoitzi elektrika hornituko du.


2019-05-22 | Amaia Fernández
San Kristobal gotorlekua: Europako ihesik handiena
MULTIMEDIA - erreportajea

Ezkaba mendian espetxe bihurturiko San Kristobal gotorlekuan, 2.500 preso pilatu zituzten frankistek baldintza penagarritan, Hainbat presok antolatuta, 1938ko maiatzaren 22an 795 lagunek hanka egin zuten, Europan inoiz izandako ihesaldi handienean. Haietatik 206 mendian hil zituzten eta gainerako guztiak kartzelara itzularazi, zigor oso gogorrekin. Hiru presok baino ez zuten lortu Pirinioetako muga gurutzatzea.


2019-05-22 | Kanaldude.tv
Xiru festibala Altzürűkün
MULTIMEDIA - bideo herrikoia

Xiberoko Abotia elkarteak antolatuta egin dute Xiru festibalaren 30. edizioa "Herri batetik bestera" lemaren bueltan. Kanaldudek Alzürüküko herrian egindako Kabarret berria bildu du bideo honetan.


Nekane Txapartegi, erbesteratua
"Kausa berri honek balioko du tortura sexista eta euskal gatazka internazionalizatzeko"

Espainiako Audientzia Nazionalak deklaratzera deitu du Nekane Txapartegi, eta abokatuek eta bere inguruan sortu den mugimenduak egindako lanari esker, bideokonferentzia bidez egin ahal izango du Bernatik.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude