ARGIA.eus

2022ko urtarrilaren 18a

Gin tonic: malariaren eta eskorbutoaren aurkako edabea


Nagore Irazustabarrena Uranga @irazustabarrena
2012ko martxoaren 25a
Ginak, tonikak eta zitriko ukituak Indian egin zuten bat lehenengoz, XIX. mendean.
Ginak, tonikak eta zitriko ukituak Indian egin zuten bat lehenengoz, XIX. mendean.

Geneva (Suitza), 1783. Johann Jacob Schweppe bitxigile alemaniarrak botilaratutako urari anhidrido karbonikoa eransteko sistema asmatu zuen; edari gaseztatua, ur tonikoa, lortu zuen horrela. Produktuaren arrakasta ikusita, bere izena zuen konpainia sortu zuen Londresen, hiri hartan gasdun ura eta frutazko sodak modan zeudela jakinda.

XIX. mendearen erdialdean, ziropa sendagarrien eskaerak, eta ondorioz ekoizpenak, igoera izugarria izan zuten. Hala, J. Schwe-ppe & Co. enpresak merkatu segmentu horretan sartzea erabaki zuen. Tonikari kinina erantsita, edari freskagarria eta malaria zein beste hainbat gaitzen aurkako sendagaia produktu berean batzea lortu zuten.

Garai horretan Britainiar Inperioa zabala zen, eta India zuen gune nagusietakoa. Ingurune hotzagoetara ohituta, tropa britainiarrentzat malaria mehatxu handia zen Indiako berotan. Hortaz, metropolitik edari arrakastatsua eraman zuten, gaitzaren aurkako borrokan arma izan zedin.

Eskorbutoari ere aurre egin behar izaten zieten kolonietako soldaduek, eta gaitz hura C bitaminaren gabeziak eragiten duela jakinda, fruta zitrikoak egokiak ziren prebentziorako. Hala, tonikari lima edo limoia erantsita, sendagaiaren propietateak areagotzen ziren. Baina tonikaren mikatza –garai hartan gaur baino askoz kinina gehiago zuen eta zaporean antzematen zen– eta limaren garratza kontuan hartuta, hura edaterik ez zegoen. Beste osagai bat behar zen edabea edangarriago egiteko, eta ofizial britainiar bati zapore hura goxatzeko osagai egokiena gina zela bururatu zitzaion.

Nederlanderaz jenever esaten zaion edari alkoholikoa Herbehereetan asmatu zuten, XVII. mendearen erdialdean –ustez, Franciscus Silvyus mediku eta anatomistak destilatu zuen lehenengoz–. Baina gina Ingalaterran zabaldu zen nagusiki. Garagardoa egiteko erabiltzen ez zen garagar soberakina destilatzen hasi ziren, eta egiten hain erraza zen edari merkea bere egin zuten metropoliko nahiz kolonietako britainiarrek.

Horrenbestez, ur tonikoa, lima eta gina batuta, gin&tonic izeneko koktel ezaguna sortu zuten. Oraindik ere bere propietateak estimatuak dira digestio-lagungarri bikaina delako. Baina egungo gin tonicak ez du ia kininarik, eta C bitamina maila igotzeko tratamendurik gomendagarriena ere ez da.

Kanal honetan artxibatua: Malaria

Azkenak
Pello Igeregi (ELA)
“Mobilizazioaren bitartez hobekuntza errealak ekarri nahi ditugu”

Lege Dekretua atzera botatzea da aurreko lan erreformak indargabetzeko bide eraginkorrena, ELAren iritziz, eta horretarako mobilizazioak antolatu ditu.


Estrasburgok Espainia zigortu du lehen aldiz konfiantzazko abokatua ukatzeagatik preso inkomunikatu bati

Estrasburgoko Giza Eskubideen auzitegiak hainbat aldiz zigortu izan du Espainiako Estatua euskal preso politikoek salatutako torturak ez ikertzeagatik. Lehen aldia da ordea, Espainia zigortzen dutela preso bati inkomunikazio aldian konfiantzazko abokatua ukatzeagatik... [+]


"Gure burua nahi dugun moduan izendatzeko eskubidea" aldarrikatuko du Zinegoak LGTBI+ jaialdiak

“Marioker”, “Lumatza”, “Kuir”, “Soropila” edo “Kapaza” hitzek osatu dituzte Zinegoak LGTBI+ jaialdiaren aurtengo kartelak. Inposatutako etiketarik gabe, "gure burua nahi dugun moduan berrizendatzeko, erakusteko eta... [+]


Lau eguneko lan-asteari ekingo diote Britainia Handiko hainbat enpresak

Soldatak mantenduz, lau egunera murriztuko dute lan-astea Britainia Handiko hainbat enpresek. Proiektu pilotuak sei hilabete iraungo ditu eta aztertuko dute nola eragiten duen produktibitatean, langileen ongizatean, ingurumenean eta genero berdintasunean.


Irakurrienak
ASTEKARIA
2012ko martxoaren 25a
Azken albisteak
Argia buletina
Egunaren laburpena
zure e-postan
Eguneraketa berriak daude