Gauenarak


2012ko urtarrilaren 31n

Gauenara edo saguzarra. Saguzar zalea bazara kiropterofiliak bizi zaitu. Lasai, ez zara bakarra, hamaikatxo landareren tankera duzu, hori da hori luxua! Kubatik ekarri nizun hosto lauak beharrean parabolikoak dituen Marcgravia evenia bezala, saguzarrekin auzolanean bizi den landare asko dago.

Landareek eta saguzarrek elkarren beharrean eboluzionatu dute. Gehienetan saguzarrak egiten duen lana landare baten loreko polena beste landare baten loreraino garraiatzea da. Eta haren polena beste bateraino. Eta harena beste bateraino. Etengabe. Landareen nektar truk. Zientzialari batzuen ustetan saguzarren eta landareen arteko elkarlan hori, batez ere, bioaniztasuna eskasa den tokietan ematen da. Erdialdeko Amerika, Karibea eta Hego Amerika biltzen dituen neotropikoan saguzarren bat morrontzan hartua duen 500 landaretik gora ezagutzen da. Lehia latza! Denek nahi dute saguzarra bere. Bere loretan; bere esklabo. Landare jakin batek eta saguzar jakin batek uztarri berean eboluzionatzean, urteen eta belaunaldien poderioz, haren loreak bereziki saguzar horrentzat dira.


Hegalari ugaztun hau bereganatu asmoz loreak diseinatzerakoan antzeko taktikak darabiltzate landare guztiek: handiak eta aisa ikusteko modukoak, zuriak, laruak edo horiak, ilunabarrean edo gauean irekitzen direnak, usain edo kirats nabarmena dutenak eta nektar goxoz bustiak. Sudurrera bistako usaina, belarriko antenarako ultrasoinuen bidezko kokapena erraztuko duten hosto parabolikoak, begi-bistako ikusgarritasuna eta zuku ezti ahogozagarria funtsezkoak dira saguzarraren arreta erakartzeko. Usainak edo kiratsak maiz sulfuroa duten osagaietan oinarritutakoak dira, arrautza ustelak edo udatsak edo ur-beltzak edo mailatutako sagarrekin egindako sagardoak izaten dutenaren tankeratsukoak. Hurrengoa eta erabakigarria nektarra da. Nektar ugari sortzen dute loreok, polinizazio lana gozo eta lodi berdintzeko. Hartu eta eman. Elkarlana ordainetan.
 


Kanal honetatik interesatuko zaizu: Bestelakoak
2019-05-17 | Jakoba Errekondo
Zaldaleak irabazten

Egunak gauari gaina hartzen dio udaberriko ekinozioarekin. Aurten martxoaren 20an gertatu da, 22:59an, udaberriaren atea irekiz. Eki aurrizkiak gauza bera esan nahi du. Ordura arte gaua luzeagoa zen. Egun hartan egunak eta gauak hamabina ordu izan zituzten. Ordutik eguna... [+]


2019-03-28 | Jakoba Errekondo
Klima aldaketa eta paisaia

Eguraldia aspaldian dugu hizpidean jarria; klimarena, ordea, berri samarra da. Klima aldaketa zer den argitu behar handirik ez dago. Paisaia zer den azaltzea bai, horren premia gorriagoa da. Puri-purian dago klimaren aldaketaz hitzaldi, mahai inguru edota nazioarteko... [+]


2018-09-11 | Jakoba Errekondo
Sagardoaren emakumeak

Fruituak bildu eta dolarerako bidean jartzeko sasoia da. Udarea (Pyrus communis), sagarra (Malus x domestica), mahatsa (Vitis vinifera)... Bide motz eta azkarra dirudi baina makina bat itzulinguru eta hauen saihesbide landu behar dira fruitua muztio eta muztioa edari alkoholdun... [+]


2018-07-19 | Jakoba Errekondo
Alde guztietatik jatea

Euskal Herrian nekazaritza etengabeko kolonizazioaren historia da. Toki guztietan bezala. Lehen lantzen ez zen lurra lugorritu; lehen ereiten ez zen uzta erein; lehen jaten ez zena gozatu. Dena beste nonbaitetik ekarria. Historia horietako asko idatzi dituzte nonahi laboreek;... [+]


2018-04-20 | Jakoba Errekondo
Kurka-kurka

Laboreekin egiten diren ardoetara itzuliz, ezker-aihena (Humulus lupulus) kontserbatzaile eta dasta mikatzaren eransle dute. Laboreak eta ezker-aihena uztartzeak makina bat zurrustada gozo sortua du, kurka-kurka, batik bat garagardoaren herrialdeetan. Lagun batek azaldu berri... [+]


Eguneraketa berriak daude