Zentzumenen apeta

Asier Mentxaka
Babaloreen inbasio sasoian, Europako Batzordearen ekimenez, 1.657 zientzialariren artean burututako lana biltzen duen DAISIE (Delivering Alien Invasive Species Inventories for Europe) proiektuaren emaitza argitara eman da. Bertan kontinentean ditugun mikroorganismo, animalia eta landare “inbaditzaileen” zerrenda egin, haien fundamentua aztertu, bere eginak dituzten sailak sailkatu eta sor ditzaketen arazoen berri bildu eta hedatu da. Orain dela ez asko Argiako beste sail batean nioen, ez naiz ni inbaditzaileak beldurraren altzotik begiratu zalea. Nola izango naiz, bada, inbaditzaile eta txikitzaile nagusiak geroni izaki...
 
Laburbilduz, 10.822 espezie inbaditzaile seinalatu dituzte: uretako 1.693 espezie, lurreko 2.000 eta 500en bat animalia, perretxiko gutxi batzuk eta 6.630 landare. Ehun okerrenen artean hemezortzi landare ikusten dituzte. Gure begietara ezagunak dira, batzuk; neureetara hamaika: mimosa (Acacia dealbata), ailantoa (Ailanthus altissima), sasi-akazia (Robinia pseudoacacia), errio bazterretako Fallopia japonica, panpa-lezka (Cortaderia selloana), Carpobrotus edulis lehorzalea, baltsaminatarretako Impatiens glandulifera, indipikondoa (Opuntia ficus-indica), Virginiako aranondoa (Prunus serotina), arkakarats jende arteko Rosa rugosa eta errododendroa (Rhododendron ponticum). Den-denak gure onerako ekarriak, geure zentzumenen asetzeko: usain gozo berriak, koloreen lore bikainak, dotorezia exotikoa, ohizkanpoko bitxikeria... Dena zuten aldeko, dena ziguten alde ematen. Gure zentzumenaren zentzua okertuta, seme emankorra bat-bateko apetan etxekaltetzat jotzen denean bezala, ez bera aldatu delako, landarea, baina... arerio bihurtzen dugu.
 
Ezker-eskuin, landare horiei begiratzen zaien eran saiheska erreparatuz, Frantzian 1.263 eta Espainian 857 landare espezie sartu dituzte zerrendan. Lehenaz gain, inbadituta gaude!
670
670 metro koadroko gerizpea eskaintzen du Gardeko intxaurrondo (Juglans regia) ezagunak. Gerizpeaz gain itzala ere handia du, Nafarroako 22. monumentu naturala da, merezimendu osoz, gainera. 1,32 metroko diametroa duen enborra, 4,14ko gerribuelta eta 19,2ko garaiera ditu. Zuberoapean, Gardelar ibaiaren aldamenean, Euskal Herriko intxaurdi politenetako batean bizi da monumentu hau, eta bertakoek diotenez intxaurra latz ematen du.

Azkenak
Zahartzaroak

Zahartzearekin aldaketa fisiologiko, emozional eta psikologikoak gertatzea unibertsala bada ere, horiek lurreratzeko modu materialak, sozialak eta pertsonalak ez. Maiz zahartzaroa singularrean deklinatzen da baina elikadura, energia, ura, hezkuntza edo osasun zerbitzuetara... [+]


2024-05-27 | Garazi Zabaleta
Arsue zerbitzua
Ardi suhiltzaileak Lizarran

Lehen begi kolpean, ohiko artaldea dirudi argazkikoak, ezta? Bada, ez… ardi horiek suhiltzaile ere badira eta. Nafarroako Zunbeltz Nekazaritzako Test Guneak zerbitzu berria eta berritzailea jarri du martxan Lizarraldean: Arsue, edo artalde suhiltzaile estentsiboa... [+]


Udan datorren buztingilea

Hego luze eta zorrotzak eta v formako urkila-itxuradun buztana duen hegazti hau ikustean badakigu Euskal Herrira uda heltzear dagoela. Bizkarraldea eta buztana beltzak ditu, distira urdinxkekin, papar gorria eta azpialdea, aldiz, zurixka. Euskaldunon sinesmenetan presentzia... [+]


2024-05-27 | Jakoba Errekondo
Bertan bertan... erlesemeari

Maiatzak 4 zituen, larunbatarekin. Ez zen giro bereziki beroa, baina bai, hotzik ez behintzat. Halako batean burrunda, burrunda galanta, aspaldi entzun gabekoa. Hor azaltzen da etxeko atarian erle pila, milaka erle hegan, hegada sinkronizatu dotorean, dunbots batean. Erlesemea.


Eguneraketa berriak daude