Karetan bizia

Garai bateko lagun jendeak eta ganadu jendeak osatutako senditzarren mantenurako arta-babarrun-kui-arbi laukotea egin izan zen. Monolaborantzan gertatzen den eran, hamarkada joan, hamarraldia bizi, hamartea etorri, lauko laborantza honekin lurra nekatu egiten da. Bereziki landareok behar dituzten jakiak gero eta urriago izango ditu lurrak eta landareon arerioak ere urtea joan, urtea bizi, urtea etorri bazka ziurtatua dutela jakinki bertan gozo bizitzera ohituko dira. Luberritan izugarri emailea zen soroa, belaunik belaunez belaun pixkanaka belaunikatu, agortu egingo da. Lodi simaurtuagatik lur berak ezin emari gorenari eutsi. Udako uzta ganbaran zela, artazuriketako esamesa, berriketa, txutxu-mutxu eta zurrumurru artean urtetik urterako arto eta babarrun uzten urritzeaz ihardungo zuten. Landareak flakiak jo eta eskastearen errua ez zioten bakarrik lau labore lantzeari egotziko. Bakarra beharrean lau lantzeak arazoa zertxobait arindu, baina luzatzea besterik ez zuen eragiten. Bestela belaunaldi batek somatzen duena laukotearekin bi edo hirutara pasatzen da, arazoa ur-ardotuz eta ikusteko moldea itxuraldatuz.

Arazoaren buelta laiaz edo goldez lurra azpikoz gora jartzea ez zela asmatzea kostako zitzaien. Dozena erdiren bat mende lehenago gutartu ziren arabiarrek ekarritako karearen teknika bazela konturatu eta saiatuko zuen bateren bat etorri zen arte. Zikoizten, elkortzen ari den lurra gozatu egiten du kareak, harrotu eta landareen jakiak mugiarazi. Zenbat eta zein kalitateko, igualeko artaleak eta babarrunak bilduko zituzten kareztatutako sailetan. Bala-bala, soroz soro, ahoz aho, ziztu bizian egingo zuen kare-berriak Euskal Herri hezea aldenik alde, agudo asko! Karearen mirakulua halaxe hartuko zuten garai hartako goseteetan, mirari, eta gurtu. Etxe, soro, belaze, sagasti, iturri... dena karetzen zen. Baserriero karobi bat edo bi izango ziren, karea nahi duenak egin egin behar baitu. Karea egin berritan da-eta eraginkorra. Gaur egun ere...

Azkenak
Zahartzaroak

Zahartzearekin aldaketa fisiologiko, emozional eta psikologikoak gertatzea unibertsala bada ere, horiek lurreratzeko modu materialak, sozialak eta pertsonalak ez. Maiz zahartzaroa singularrean deklinatzen da baina elikadura, energia, ura, hezkuntza edo osasun zerbitzuetara... [+]


2024-05-27 | Garazi Zabaleta
Arsue zerbitzua
Ardi suhiltzaileak Lizarran

Lehen begi kolpean, ohiko artaldea dirudi argazkikoak, ezta? Bada, ez… ardi horiek suhiltzaile ere badira eta. Nafarroako Zunbeltz Nekazaritzako Test Guneak zerbitzu berria eta berritzailea jarri du martxan Lizarraldean: Arsue, edo artalde suhiltzaile estentsiboa... [+]


Udan datorren buztingilea

Hego luze eta zorrotzak eta v formako urkila-itxuradun buztana duen hegazti hau ikustean badakigu Euskal Herrira uda heltzear dagoela. Bizkarraldea eta buztana beltzak ditu, distira urdinxkekin, papar gorria eta azpialdea, aldiz, zurixka. Euskaldunon sinesmenetan presentzia... [+]


2024-05-27 | Jakoba Errekondo
Bertan bertan... erlesemeari

Maiatzak 4 zituen, larunbatarekin. Ez zen giro bereziki beroa, baina bai, hotzik ez behintzat. Halako batean burrunda, burrunda galanta, aspaldi entzun gabekoa. Hor azaltzen da etxeko atarian erle pila, milaka erle hegan, hegada sinkronizatu dotorean, dunbots batean. Erlesemea.


Eguneraketa berriak daude