Emakumeak borrokan

Frankismoaren beste biktimak

Imanol Alvarez
2007ko otsailaren 18a
Aspaldion, frankismoaren biktimak gora eta behera, artikulu ugari idatzi da, ekitaldi askotxo antolatu eta baita oroitarriren bat ezarri ere. Esan gabe doa ederto baino edertoago iruditzen zaidala. Baina -beti egon behar bainaren bat-, nortzuk dira frankismoaren biktimak?

Gaur egun, medioetan-eta, biktimak berba erabiltzen denean, euskal gatazkaren biktimez aritu nahirik, gehien-gehienetan ETAren ekintzek eragindakoez bakarrik aritu ohi da. Hitzaren erabilera erredukzionista egiten dute. Nahita eta kontzienteki egin ere.

Antzeko zerbait gertatzen da frankismoaren biktimez hitz egiten denean. Gehien-gehienetan gudari edota ezkerreko alderdi eta sindikatuetako kide izanagatik gartzelaratu edo fusilatu zituztenak omentzen dira. Frankismoaren biktima terminoaren erabilerak ere askoz zabalagoa izan beharko luke. Izan ere, oroitzapen goibeleko erregimen totalitarioaren biktimak beste asko eta asko izan zirelako. Edo direlako. Edo garelako, ez baitaukat batere argi erregimen haren astinduek ez ote duten egun arte iraun.

Frankismoan milaka lagun izan ziren espetxeratuak, adibidez, beraien ustezko nahiagotasun afektibo-sexualagatik. Hots, esan ohi den bezala, homosexual izateagatik. Asko eta asko erbestera behartuak izan ziren, Miguel de Molina esaterako. Edo baita fusilatuak ere, García Lorca kasu. Halere, beste milaka lagunek kaleetan eta komisaldegietan, lege edo epaileen laguntzarik gabe jasan zituzten laidoak eta jipoiak betiko polizien aldetik, delitu bakarra zutela: modu zehatz batean jantzi, mintzatu edo mugitzea. Zantzu horietan oinarritzen zuten homosexual izan zitezkeelako susmoa, ondorioz, umiliazorik basatiena bideratu eta justifikatzeko.

Badirudi gizarteak ahaztu egiten dituela bestelako biktima hauek. Badirudi biktima guztiak ez direla/garela maila berekoak. Lehendakariak izugarrizko oroitarria inauguratu du Artxanda mendian frankismoaren biktimen oroimenez, gonbidatuak eta aipatuak, ordea, gorago esan bezala, lehenengo mailakoak: gudariak eta alderdi eta sindikatutakoak edo beren ondorengoak baino ez.

Nahi gabe edo nahita egindako iraina nolabait arintzearren, kide naizen taldeak 2005ean ohorezko saria eman zion euskal gay mugimenduaren hastapenetan -oraindik ere trantsizioaren hastapenetan geundelarik- manifestazioetako lehen lerroan joaten ziren trans haietako bati. Haiek izan ziren era zuzenean zapalkuntza fisiko bortitzena jasan zutenak, ezin baitzuten beraien «delitua» ezkutatu. Ildo beretik, Durangon laster inauguratuko dugu, Udalaren eta Justizia Sailaren laguntzaz, beste biktima horien omenezko oroitarria. Artxandakoa baino apalagoa, aurrekontu-arazoak medio, baina hura bezain esanguratsua eta hunkigarria edo are esanguratsu eta hunkigarriagoa. Ea horretara ere datorren lehendakaria.

ARGIAn egiten dugun kazetaritza independenteak bultzada merezi duela uste duzu?

Informazio askea lantzen dugu ARGIAn, langileok gara proiektuaren jabeak eta gure informazioen atzean ez duzu sekula multinazionalik, bankurik edo alderdi politikorik topatuko. Gure ustez, burujabetza guztien oinarrian dago informazio burujabetza, ezagutzen dugunaren gainean pentsatzen eta erabakitzen dugu. Horregatik diogu kazetaritza independentea dela demokraziaren oinarrietako bat.

Aldizkaria paperean etxean edo e-postan PDFan jaso nahi duzu? Pozik hartuko zaitugu ARGIAko komunitatean. ARGIAkoa izateko, nahi eta ahal duzun ekarpena egin dezakezu, eta bueltan egoki ikusten duzuna eskatu. Indartu dezagun indartzen gaituena!


Azkenak
2019-04-24 | Amaia Fernndez
Mikel Sanz De Buruaga
MULTIMEDIA - erreportajea

Mikel Saénz De Buruaga, Hala Bediko kazetariari telefono mugikorra apurtu eta 602 euroko isuna jarri zion Ertzaintzak. Gasteizko Errekaleor auzoan polizia-operarioaz informatzeagatik. Mozal legearen auziari irabazi dio Eusko Jaurlaritzari.


Hala Bedik Mozal Legearen auzia irabazi dio Eusko Jaurlaritzari

Mikel Saez Buruaga kazetariak Ertzaintzari eta Eusko Jaurlaritzaren segurtasun sailari irabazi die epaitegietan, Hala Bedik informatu duenez. Cristina Ruiz Oteiza epaileak Mozal Legea erabiliz jarri zioten isuna bertan behera eta eraginik gabe utzi du. Hala Bediko kazetariari telefono mugikorra apurtu eta 602 euroko isuna jarri zioten Errekaleor auzo autogestionatuan argindarra moztu nahian Ertzaintza egiten ari zen operazio baten berri ematen ari zela. Irrati libreko kideek epaitegietara jo... [+]


2019-04-24 | Hainbat egile*
Arrantza jasangarria posible ote da?

Negutik udaberrira aldatzearekin batera oparotasuna itzuli ohi da euskal kostaldera. Lehenengo berdela hurbiltzen da eta honen ondoren antxoaren garaia izaten da. Baina denok dakigun bezala, arrantzak ez ditu garai onenak bizi. Geroz eta arrantzale eta arrantzontzi gutxiago dago gure betiko portuetan. Arrantza beti izan da gizakiok naturaren parte garela ikusteko bide adierazkorrenetariko bat baina itsasoarekiko dugun harreman horrek, beste guztiak bezala, hartu eta emaneko harremana behar du... [+]


2019-04-24 | ARGIA
Bi urteko epean independentziari buruzko erreferenduma deitu nahi du Eskoziako lehen ministroak

Independentziari buruzko lehenengo erreferendumetik bost urte pasa direnean, bigarren galdeketa bat iragarri du Nicola Sturgeon Eskoziako lehen ministroak, bi urteko epean deituko litzatekeena. Brexitaren ostean, asmoa da herritarrei galdetzea Erresuma Batuaren baitan Europar Batasuna utzi nahi duten ala herrialde independente izan nahi al duten.


Herri akusazio gisa aritzea eskatu du Irueko Udalak taldeko bortxaketa baten auzian

Hainbat gizonek taldean bortxatu zutela salatu zuen emakume batek apirilaren 14an. Edari batean ezagutzen ez zuen substantziaren bat bota ziotela azaldu zuen. Iruñeko Bigarren Instrukzio epaitegiak diligentziak hasi dituela baieztatu ondoren, herri akusazio gisa aritzeko eskaria aurkeztu du Iruñeko Udalak.


Istiluak Georgian presa hidroelektriko baten eraikuntza dela eta
MULTIMEDIA - erreportajea

Istiluak izan dira Georgiako Birkiani herrian, bertako herritarrek erresistentzia antolatu baitute Pankisi haranean eraiki nahi dituen hiru presa hidroelektrikoren aurka. Horrek Alazani ibaian eta ur edangarriaren erretserbetan izango duen eragina dela eta proiektuaren aurka daude.


2019-04-24 | Arabako Alea
Arabak du Espainiako Estatuko posta bidezko boto-emaile kopuru handiena

Euskal Autonomia Erkidegoan, 101.213 herritarrek eskatu dute posta bidezko botoa (hautesle-erroldaren % 5,6). Horietako 43.739 bizkaitarrak dira (% 4,6), 28.589 gipuzkoarrak (% 4,2) eta 32.885 arabarrak (% 13,7). 


Neguko aterpeak itxita, gora egin du kalean lo egitera kondenatuta dagoen jende kopuruak

Kalean bizi den jendeak gaua igarotzeko neguan irekitzen dituzten aterpeetako batzuek ateak ixten dituzte hotz denboraldia amaitzearekin bat. Baina jende horrek kalean bizitzen jarraitzen du eta ez du gaua non pasa. Arazoari aurre egiteko planifikazio sakonagoa aldarrikatu dute.


2019-04-24 | ARGIA
Abaigarko udaleku euskaldunak berreskuratzeko diru-bilketa

Boluntarioen lanari esker, euskaraz bizitzeko aukera eskaintzen dute Abaigarko udalekuek Lizarrerrian. Gazteak hartzen dituen etxea berritzea, ordea, 250.000 eurotik gora kostatu zaie eta sukalde eta litera berriak erosteko, uda honetan udalekuak egin ahal izateko, crowdfunding kanpaina jarri dute martxan.


Istiluak Georgian herritarren eta poliziaren artean, presa hidroelektriko baten eraikuntza dela eta

Istiluak izan dira Georgiako Birkiani herrian, bertako herritarrek erresistentzia antolatu baitute Pankisi haranean eraiki nahi dituzten hiru presa hidroelektrikoren aurka. Alazani ibaian eta ur edangarriaren erretserbetan eragingo dituzten kalteak salatzen dituzte.


ASTEKARIA
Azkenak
EGILEA
Eguneraketa berriak daude